Za filozofią szczęścia Japończyków stoi ikigai – iki, czyli czasownik „żyć”, i gai dosłownie tłumaczone na „powód”. To sposób na życie, w którym kładzie się szczególny nacisk na odnalezienie sensu bycia. Powodu, dla którego warto wstawać codziennie z łóżka. Odkrywając swoje ikigai, możemy (choć nie musimy) doświadczyć głębokiego poczucia spełnienia i szczęścia. To właśnie ta filozofia stanowi sekret długowieczności mieszkańców Okinawy, wśród których znaleźli się jedni z najstarszych ludzi świata, tzw. superstulatkowie. 

Ikigai to także docenianie codzienności, uważność i sprawianie sobie małych przyjemności. Odnajdując swój sens życia, należy dbać o harmonię z otoczeniem i pielęgnować wartościowe relacje z ludźmi. Fundamentem filozofii ikigai jest jednak przede wszystkim odnalezienie własnej pasji, która nadaje życiu znaczenia. Japończycy podkreślają, że każdy z nas ją ma, lecz nie każdemu udało się ją znaleźć.

Jak odnaleźć swoje ikigai?

fot. Adobe Stock

Ikigai obejmuje kilka obszarów naszego życia: pasję, misję, zawód i powołanie. Punktem wyjścia jest zadanie sobie czterech pytań. Po pierwsze, czy kochasz to, co robisz? Po drugie, czy jesteś w tym dobra lub dobry? Następnie, czy ktoś może ci za to zapłacić? I wreszcie – czy świat tego potrzebuje? Na przecięciu tych pytań opiera się ikigai. Można kochać taniec i być w tym naprawdę dobrą lub dobrym, ale zmagać się z niskim wynagrodzeniem. Tak samo świetnie opłacana praca, w której jesteśmy dobre lub dobrzy, może nie dawać nam poczucia satysfakcji. Kluczem jest znalezienie takiej aktywności, która pogodzi wszystkie cztery aspekty. 

Japończycy podkreślają, że istotna jest zdolność wchodzenia w stan przepływu, inaczej nazywanym stanem „flow”. Jeżeli całkowicie zatracimy się w wykonywanej czynności, tracąc jednocześnie rachubę czasu, najprawdopodobniej odnajdziemy swoje ikigai. Odpuszczając oczekiwania co do sukcesu czy efektu końcowego, możemy czerpać przyjemność z samego procesu wykonywania czynności. Praca przestaje być wtedy wyłącznie obowiązkiem. Staje się wartością samą w sobie, która pozwala nam wyjść z głowy i zakorzenić się w tu i teraz.

10 zasad szczęścia według ikigai

Po tym jak zidentyfikujemy czynności, które godzą pasję z misją, zawodem i powołaniem, warto pochylić się nad tym, co wspiera długofalowe poczucie szczęścia. Według ikigai powinniśmy kierować się dziesięcioma zasadami:

1.    Bądź aktywna lub aktywny, nawet jeśli przejdziesz na emeryturę
Japończycy pozostają aktywni fizycznie, społecznie i zawodowo aż do późnego wieku. Nawet gdy skończą pracować na pełen etat, nadal rozwijają swoje pasje, pomagają innym i udzielają się w swojej wspólnocie. Wierzą, że nagłe porzucenie tego, co wypełniało naszą rzeczywistość, może pozbawić nas sensu życia. Dlatego zwracają uwagę na to, by czerpać przyjemność z małych rzeczy i wynajdywać sobie nowe zajęcia.

2.    Przyjmuj życie ze spokojem
Ikigai to całkowite zaprzeczenie zachodniego trybu życia. Zamiast stresu, pośpiechu i nerwów, należy skupić się wyłącznie na tym, na co mamy wpływ. A jest to nasza własna reakcja na wydarzenia czy emocje drugiego człowieka. Zachowując spokój, możemy oszczędzić sobie niepotrzebnej złości i spojrzeć na daną sytuację trzeźwo.

3.    Nie jedz do syta
Ikigai bezpośrednio nawiązuje do japońskiej filozofii żywienia shoku-iku. Jeżeli chcemy zachować zdrowie, powinniśmy wypełniać żołądek do 80 proc. sytości (zasada hara hachi-bunme). Jedzenie ma zaspokajać głód, a nie wprawiać nas w poczucie ciężkości i senności. Powinniśmy wystrzegać się przetworzonej żywności i odchodzić od stołu z lekkim uczuciem niedosytu.

4.    Otaczaj się przyjaciółmi, którzy dobrze ci życzą
Relacje społeczne stanowią jeden z ważniejszych filarów szczęścia. Poczucie przynależności do wspólnoty daje siłę i wsparcie w codziennych trudnościach. Wspólny cel wzmacnia także poczucie sensu i życiowej satysfakcji. Z kolei samotność wzmaga podatność na zaburzenia psychiczne i psychosomatyczne.

5.    Zadbaj o formę i codzienny ruch
Codzienna aktywność fizyczna to niezaprzeczalnie jeden z najważniejszych elementów zdrowia i długowieczności. Lepsza kondycja, siła i poczucie sprawczości to jedne z wielu korzyści regularnego ruchu. Wystarczą dłuższe spacery każdego dnia, a nasze ciało odwdzięczy się na późne lata. 

6.    Uśmiechaj się
Uśmiech jest komunikatem rozpoznawalnym na całym świecie, niezależnie od języka. Budzi sympatię, zacieśnia więzi i stymuluje wydzielanie się endorfin.

7.    Pozostań w kontakcie z naturą
Regularne obcowanie z naturą pozwala dotlenić organizm i przywrócić uważność na otaczającą nas rzeczywistość. Kąpiele leśne, czyli shinrin-yoku, to doskonała okazja, żeby wyłączyć telefon i dać oddech naszemu przebodźcowanemu umysłowi. Świadome spacery wśród drzew pozwalają skupić się na zmysłowym odbiorze rzeczywistości. Dzięki kąpielom leśnym możemy wyostrzyć swoje zmysły i zaznać głębokiego poczucia relaksu.

8.    Praktykuj wdzięczność
Praktyka wdzięczności pomaga docenić to, co mamy i wydostać się ze spirali wiecznego niedosytu. Wypisując chociaż parę rzeczy, za które jesteśmy wdzięczni każdego dnia, możemy zwiększyć swoje poczucie szczęścia i spełnienia. 

9.    Żyj chwilą
Zamiast wybiegać w przyszłość, ikigai zwraca uwagę na bycie obecnym tu i teraz. Sztuką jest chłonąć każdą chwilę, wykorzystując dany dzień w pełni. Narzekając na przeszłość i zamartwiając się przyszłością, odbieramy sobie możliwość świadomego uczestniczenia w swoim życiu. 

10.    Podążaj za swoim ikigai
Filozofia ikigai zakłada, że w każdym z nas drzemie jakaś pasja, która nadaje życiu sens. Nawet jeżeli jeszcze jej nie odnaleźliśmy, warto poszukiwać swojej siły napędowej, zadając sobie pytania i poddając odpowiedzi wiecznej refleksji. 

Ikigai z pewnością nie jest odpowiedzią na wszystkie problemy świata. W przypadku zaburzeń psychicznych sama zmiana nastawienia, bez pomocy psychoterapeuty czy psychiatry, wiele nie zdziała. Jeżeli jednak chcemy wesprzeć swoje codzienne funkcjonowanie i lepiej poznać własne potrzeby czy wartości, zasady ikigai mogą okazać się przydatnym narzędziem. A to pierwszy krok do bardziej świadomego życia.

Inspiracje:
●    Książka – Francesc Miralles, Héctor Garcia Piugcerver „IKIGAI. Japoński sekret długiego i szczęśliwego życia”
●    Książka – Qing Li „Shinrin-yoku. Sztuka i teoria kąpieli leśnych”
●    Wideo na YouTubie – „The Japanese Formula For Happiness – Ikigai”
●    Odc. 19 podcastu „Sznurowadła myśli” – „O doświadczaniu piękna”, w którym opowiadam o wartościach estetycznych i robieniu rzeczy dla samego procesu.