Uwierzycie, że kobiety dopiero w ubiegłym wieku posiadły wiedzę (i władzę) na temat własnej płodności? Wcześniej kolejne dzieci przyjmowały jako dar od Boga, a stając na ślubnym kobiercu w rozmarzeniu zastanawiały się, ile pociech będzie im pisane sprowadzić na ten świat. Te, które miały inne plany, musiały ratować się amuletami z kocich kości, modlitwą, a te bardziej zdesperowane i odważne sięgały po ziołowe płukanki stosowane dopochwowo z nadzieją na odłożenie macierzyństwa w czasie. Na szczęście postęp medycyny umożliwił duży wybór, jeśli chodzi o metody antykoncepcji, zapewniające skuteczność i możliwość zaplanowania rodziny w przemyślany sposób. Poniżej znajdziecie kompendium wiedzy w temacie zabezpieczania przed ciążą za pomocą dostępnych środków. 

Jakie są rodzaje antykoncepcji?

Pierwsze środki antykoncepcyjne były bardzo zawodne, ale dziś kobiety mają w czym wybiegać, bo antykoncepcja XXI wieku jest szyta na miarę. Tylko jeśli chodzi o hormonalną antykoncepcję do wyboru jest kilka pozycji: tabletka antykoncepcyjna, zastrzyk antykoncepcyjny, implant antykoncepcyjny, plastry i pigułka po. Ale po kolei.

Tabletka „dzień po” - fakty i mity o antykoncepcji awaryjnej

Antykoncepcja hormonalna: tabletki, wkładka domaciczna, zastrzyk, implant

Antykoncepcja hormonalna jest dostępna od dawna, ale z powodu licznych mitów funkcjonujących w powszechnej świadomości na jej temat, jest przez wiele kobiet traktowana sceptycznie. Niesłusznie zarzuca się jej m.in. powodowanie przybierania na wadze (może co najwyżej powodować tymczasowe wzmożone zatrzymywanie wody w organizmie, które po kilku tygodniach ustępuje), wywoływanie nudności, a także przyczynianie się do występowania choroby zatorowo-zakrzepowej. Jedyne prawdziwe zarzuty to jednak te dotyczące jej skuteczności.

Najwyższą, czyli 99,9% skuteczność daje domaciczna wkładka hormonalna (Mirena). Nieco niższą mają za to plastry antykoncepcyjne i pigułki. Te ostatnie powinny być stosowane razem z mechanicznym zabezpieczeniem np. prezerwatywą, jeśli w trakcie ich przyjmowania zapomni się choćby o jednej. Przy stosowaniu plastrów wystarczy pamiętać o tym, by nie pocierać szczotką miejsca, w którym ten jest naklejony; zwykłe mycie i stosowanie kosmetyków nie zmniejszy jego antykoncepcyjnego działania.

Wkładka domaciczna aplikowana jest przez lekarza na 5 lat (po jej założeniu warto regularnie pojawiać się na wizytach u ginekologa). Wykonana jest z tworzywa sztucznego, a zawarte w niej hormony stopniowo się uwalniają blokując możliwość zapłodnienia.

Zastrzyk antykoncepcyjny dostępny na polski rynku to Depo-Provera. Jego działanie jest odroczone w czasie i dotyczy to także skutków ubocznych. To metoda dedykowana przede wszystkim matkom karmiącym – aplikowany domięśniowo raz na trzy miesiące podczas pierwszych 5 dni cyklu nie zawiera estrogenu hamującego laktację. Sprawdzi się także jako rozwiązanie dla tych kobiet, które z różnych względów nie mogą stosować tabletek antykoncepcyjnych. Szczególnie lubiany jest za właściwości zmniejszające wystąpienie endometriozy i złagodzenie PMSu.

Implant antykoncepcyjny to niewielkich rozmiarów (4cm na 2 mm) metalowy pręcik, który wszczepia się pod skórę na 5 lat. Uwalniający się progestagen skutecznie zapobiega zajściu w ciążę. To bardzo skuteczna metoda antykoncepcyjna przeznaczona dla kobiet niemogących sięgać po tabletki.

Przeciwwskazaniem do stosowania hormonalnej antykoncepcji może być podwyższone ciśnienie, upośledzony układ krzepnięcia lub zbyt wysoki poziom cukru. Antykoncepcję hormonalną trzeba wesprzeć chemiczną lub mechaniczną podczas zażywania niektórych leków, m.in. antybiotyków – dowiedziono, że ampicylina i ryfampicylina znacząco obniżają jej skuteczność. Warto zachować czujność i dodatkowo się zabezpieczyć, jeśli sięgacie po niektóre środki uspokajające albo nasenne czy napar z dziurawca.

PiS przegłosował ustawę o zakazie edukacji seksualnej. Projekt trafił do komisji. Co to oznacza? >>>

Rodzaje antykoncepcji: antykoncepcja naturalna

Antykoncepcja naturalna opiera się na obserwacji organizmu: temperatury ciała, jakości śluzu i na podstawie ich zmian określania dni płodnych. To najbardziej zawodna z metod antykoncepcji wymagająca ogromnej staranności i systematyczności, ale nie dająca gwarancji powodzenia. Mimo to wiele kobiet chętnie po nią sięga.

Antykoncepcja chemiczna

Antykoncepcja chemiczna opiera się na środkach plemnikobójczych, które obniżają żywotność plemników, paraliżują  je i działają zagęszczająco na śluz szyjkowy uniemożliwiają nasieniu dotarcie do komórki jajowej. Są stosunkowo łatwe w użyciu, ale mają swoje wady – mogą powodować alergie, a nawet infekcje intymne, dlatego mają grono zagorzałych przeciwników. Do środków antykoncepcji chemicznej zaliczamy: kremy i żele plemnikobójcze, pianki antykoncepcyjne, a także antykoncepcyjne globulki dopochwowe.

Antykoncepcja mechaniczna

Antykoncepcja mechaniczna ma te przewagę na innymi metodami zapobiegania ciąży, że nie obciążą układu krążenia i nie zakłóca płodności w sposób trwały i jest bardzo prosta w użyciu. Na czym polega? Na stworzeniu bariery utrudniającej dotarcie plemnikom do komórki jajowej. Do grupy tych środków zaliczamy wkładkę domaciczną, prezerwatywy, błony pochwowe i kapturki naszyjkowe. Ich skuteczność wzrasta, jeśli zastosować je razem z innymi środkami antykoncepcji chemicznej, np. kremami plemnikobójczymi.

Antykoncepcja awaryjna - tabletka po

Antykoncepcja awaryjna to tabletka po stosowana wówczas, gdy inne metody zawiodły. Jej zadanie to niedopuszczenie do zapłodnienia. Tutaj liczy się czas – najskuteczniej działa, gdy jest przyjęta nie później, niż 24 godziny po stosunku, ale ze względu na to, że antykoncepcja po dostępna jest u nas jedynie na receptę, często zdarza się, że kobiety sięgają po nią później. Escapelle, jedna z dwóch dostępnych na polskim rynku tabletek po można przyjąć do 72 godziny do zbliżeniu (3 dni), a ellaOne nawet do 120 godzin (czyli do 5 dni po stosunku).

Jak działa tabletka po?

Działanie tabletki po polega na przesunięciu owulacji. Tym samym plemniki, które dotarły do komórki jajowej „nie zdążą” jej zapłodnić, bo ich żywotność wygaśnie zanim ta nabierze gotowości do ich przyjęcia. Poza tym hormony w niej zawarte wywołują zmiany w błonie śluzowej macicy utrudniając zagnieżdżenie się zarodka. Tabletka po zażyta zbyt późno nie tylko nie zapobiegnie ciąży, ale zadziała na nią podtrzymująco. Tym samym nie wykazuje żadnych cech środka wczesnoporonnego.

Po jakim czasie zaczynają działać tabletki antykoncepcyjne?