Pod koniec czerwca dowiedzieliśmy się, że polonistka i literaturoznawczyni prof. dr hab. Bogumiła Kaniewska została wybrana nowym rektorem Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu na kadencję 2020-2024. I tym samym została pierwszą kobietą w historii uczelni na tym stanowisku. Profesor Kaniewska rywalizowała z fizykiem prof.. dr hab. Ryszardem Naskręckim, który ostatecznie zdobył 76 głosów elektorów, a nowa rektor 132 głosy. - Czuję historyczny ciężar tej chwili. Z jednej strony ze względu na fakt, że objęcie funkcji rektora stuletniego uniwersytetu to ogromne zobowiązanie wobec tradycji, wobec wszystkich tych, którzy tradycję i wielkość tego uniwersytety tworzyli. To także ogromne zobowiązanie wobec przyszłości – skomentowała swoją nową rolę Bogumiła Kaniewska. Ale powodów do dumy jest więcej. Profesor Kaniewska będzie bowiem jedną z 12 rektorek uczelni wyższych w Polsce od najbliższego roku akademickiego! 

Jeżeli chodzi o uniwersytety, to także Uniwersytet Ekonomiczny w Katowicach będzie miał rektora kobietę, czyli prof. Celinę Olszak, a prof. Anna Wypych-Gawrońska została rektorem Uniwersytetu Humanistyczno-Przyrodniczego im. Jana Długosza w Częstochowie. Na uczelniach technicznych rektorkami w nowym roku akademickim będą prof. Marta Kosior-Kazberuk na Politechnice Białostockiej, na Politechnice Koszalińskiej prof. Danuta Zawadzka. Sporo rektorek będą miały rodzime akademie. Dr hab. Mirosława Jarmołowicz zajmie najważniejsze stanowisko w Akademii Sztuki w Szczecinie, Akademią Muzyczną im. Ignacego Jana Paderewskiego w Poznaniu kierować będzie prof. Hanna Kostrzewska, Akademią Pedagogiki Specjalnej im. Marii Grzegorzewskiej w Warszawie, a rektorką Akademii Sztuk Teatralnych im. Stanisława Wyspiańskiego w Krakowie ponownie będzie prof. Dorota Segda. Stanowisko rektora Akademii im. Jakuba z Paradyża w Gorzowie Wielkopolskim obejmie prof. Elżbieta Skorupska-Raczyńska, a w Akademii Muzycznej w Bydgoszczy – prof. Elżbieta Wtorkowska. Nowego rektora zyskała również Państwowa Wyższa Szkoła Filmowa, Telewizyjna i Teatralna im. L.Schillera w Łodzi i będzie nim dr hab. Milenia Fiedler. Gratulujemy!

Prof. dr hab. Bogumiła Kaniewska pierwszą kobietą na stanowisku rektora Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza 

Taka sytuacja nie miała dotąd miejsca. Do tej pory kobiety pełniły najważniejszą funkcję na uczelni niestety sporadycznie. Między 1990 a 2019 rokiem na 137 kadencji rektorskich na rodzimych uniwersytetach publicznych zaledwie 3 sprawowane były przez kobiety, natomiast na nieuniwersyteckich uczelniach akademickich kobiety obejmowały stanowisko rektora tylko 14 razy na 350 kadencji. - Na polskich uniwersytetach szerokoprofilowych rektorami są przede wszystkim mężczyźni z ponadprzeciętnymi dokonaniami naukowymi, zwykle po 50. roku życia - podsumowuje socjolog dr Anna Pokorska, która wraz z zespołem z Katedry Badań nad Szkolnictwem Wyższym i Nauką UMK w Toruniu badała, kim są rektorzy w uniwersytetach szerokoprofilowych. Jeszcze wtedy, czyli na początku 2020 roku, w tym gronie nie było żadnej kobiety. Prof. dr hab. Bogumiła Kaniewska to zatem historyczna postać nie tylko w historii UAM, ale i całej rodzimej edukacji, gdyż może dać wyraźny sygnał, że potrzeba więcej kobiet na takich stanowiskach. 


„Bez jaj!”. Olga Bołądź, Tamara Arciuch, Olga Kalicka i inne znane Polki mówią NIE dyskryminacji kobiet na rynku pracy >>>
 

Dlaczego w Polsce brakuje kobiet rektorów?

- Brak kobiet w gronie rektorów nie wynika ani z ograniczeń formalnych, ani z różnic w jakości płacy pomiędzy płciami – mówi dr Pokorska. - W składzie kadry kierowniczej na uniwersytetach widać wiele ciężko pracujących kobiet. Mają one kompetencje i przygotowanie, które pozwoliłoby im kierować uczelnią. Mimo to niewiele z nich dochodzi do najwyższych funkcji – dodaje. Dlaczego tak się dzieje? Dr Pokorska uważa, że kobiety rzadko uważają siebie za liderki, choćby z tego powodu, ze otoczenie instytucjonalne w jakim funkcjonują, czyli np. uniwersytety, takiemu postrzeganiu kobiet nie sprzyja. - W pierwszej kolejności kobiety pełnią na uniwersytetach funkcje ekspertem w określonej dziedzinie – tłumaczy socjolog i wskazuje, co pomogłoby zwiększyć różnorodność na stanowiskach rektorskich w Polsce: - Jeśli coś miałoby zachęcić kobiety albo sprawić, że sytuacja się zmieni, musiałoby to być rozwiązanie o charakterze systemowym albo chociaż dyskusja o tym, kim może być rektor. A nowa ustawa sprzyja podejmowaniu takiej dyskusji – dodaje dr Pokorska.


Polki muszą przepracować 14 miesięcy, żeby zarobić tyle, co mężczyzna w ciągu roku. Wyniki nowego raportu na temat płac są zatrważające! >>>
 

Kim jest Bogumiła Kaniewska, pierwsza kobieta na stanowisku rektora UAM?

Prof. dr hab. Bogumiła Kaniewska obejmie urząd 1 wrześnie zastępując obecnego rektora UAM dr hab. Andrzeja Lisieckiego. Wcześniej była min. zastępcą dyrektora IFP ds. nauki (2005-2012), przewodniczącą Komisji Edukacji Komitetu Nauk o Literaturze PAN (2008-2012), w 2011 roku została kierownikiem Zakładu Semiotyki Literatury, a w latach 2012-2016 była dziekanem Wydziału Filologii Polskiej i Klasycznej UAM. W 2015 roku uzyskała z rąk prezydenta RP tytuł profesora nauk humanistycznych za monografię Opowiedziane. O prozie Wiesława Myśliwskiego, a rok później została prorektorem UAM ds. studenckich. Kaniewska ukończyła IV Liceum Ogólnokształcące w Poznaniu i studia polonistyczne na UAM.

Prof. dr hab. Bogumiła Kaniewska, fot. Maciej Nowaczyk