Pomysł na Dzień Kobiet 2023. Jak świętować 8 marca?
Choć Dzień Kobiet nie ma najlepszej sławy – można usłyszeć, że to komunistyczne święto czy też kolejny powód do wydawania pieniędzy – to warto jednak pomyśleć o tym dniu jako chwili wytchnienia dla siebie. Spróbujmy zadbać o siebie czy spędzić ten dzień z bliskimi kobietami, sprawić sobie po prostu przyjemność, na którą zwykle nie mamy czasu. Oczywiście Dzień Kobiet powinien być codziennie, a my powinnyśmy być dla siebie najważniejsze, ale wiadomo jak to bywa.
W tym artykule: Pomyśl o prawach kobiet i zrób coś w tym kierunku Świętuj Dzień Kobiet z przyjaciółkami Podaruj sobie czułość na Dzień Kobiet Idź na badania profilaktyczne! Międzynarodowy Dzień Kobiet obchodzimy 8 marca. Wiąże się on z protestami robotnic w Stanach Zjednoczonych w roku 1908 i 1909, które domagały się miedzy innymi poprawy bezpieczeństwa pracy czy praw politycznych i ekonomicznych. Prawdopodobnie właśnie na fali tych wydarzeń w 1910 roku Międzynarodówka Socjalistyczna w Kopenhadze ustanowiła obchodzony na całym świecie Dzień Kobiet (odbyło się to na drodze anonimowego głosowania), co miało służyć między innymi budowaniu społecznego poparcia dla praw wyborczych dla kobiet, jak i w ogóle walce o prawa kobiet. Tymczasem my dziś mamy w głowach głównie PRL-owskie czerwone goździki i rajstopy, które kobiety dostawały wtedy w zakładach pracy. FacebookTwitter Tymczasem właśnie sama idea stojąca za tym świętem wiąże się raczej z walką o równe prawa. Jak zatem obecnie można obchodzić Dzień Kobiet? Co robić 8 marca? Pomyśl o prawach kobiet i zrób coś w tym kierunku Jak zwykle przypominamy o tym, że w Polsce można co roku wziąć na przykład udział w Manifach (nazwa wywodzi się od skróconego słowa manifestacja), które organizowane są w kilku polskich miastach i zwracają uwagę na ważne kwestie dotyczące kobiet. Warszawska Manifa odbywa się od 2000 roku, kiedy to marsz pod hasłem „Demokracja bez kobiet to pół demokracji” przeszedł ulicami stolicy. Za organizację wydarzenia odpowiada nieformalna grupa Porozumienie Kobiet 8 Marca. Manify to wydarzenia, podczas których można poczuć siłę siostrzeństwa i solidarności, naładować się dobrą energią, ale też przypomnieć sobie o istniejących wciąż nierównościach i zastanowić, co można zrobić, jakie działania podjąć, by coś zmienić. Inną opcją jest wsparcie organizacji, które niosą na co dzień pomoc kobietom, takim jak np. Feminoteka, Federa czy Centrum Praw Kobiet. Warto też w Dniu Kobiet, lecz nie tylko wtedy, sięgnąć po herstorie, dowiedzieć się więcej na temat tego, co zawdzięczamy naszym przodkiniom, a następnie szerzyć tę wiedzę wśród znajomych. Lektury, które mogę polecić: „Brakująca połowa dziejów” Anny Kowalczyk, „Posełki: osiem pierwszych kobiet” Olgi Wiechnik czy „Niewidzialne kobiety” Caroline Criado Perez, jak i „Gorsze. Jak nauka pomyliła się co do kobiet” czy „Dziewczynki” Weroniki Murek. Czy jesteś feministką? Świadomość na temat feminizmu wzrosła w ostatnich latach, w Polsce zwłaszcza po wydarzeniach związanych ze Strajkiem Kobiet jesienią 2020 roku. Jednak wiele osób wciąż ma opory przed nazywaniem się feministką (czy feministą), bo z tyłu głowy mają stereotypy i uprzedzenia. Kim więc jest dziś feministka? Jaka jest definicja feminizmu? Świętuj Dzień Kobiet z przyjaciółkami Dawno niewidziana koleżanka czy najlepsze przyjaciółki na pewno ucieszą się, jeśli to właśnie z nimi postanowisz spędzić Dzień Kobiet. Możecie urządzić sobie maraton filmowy z ulubionymi bohaterkami, które was inspirują. Albo pooglądać wystąpienia kobiet w ramach TEDexów. A może porozmawiacie o kobietach, które was ukształtowały, inspirowały i inspirują. Tych bliskich, jak i ikonach polityki, popkultury, feminizmu. To także dobry moment, by po prostu pogadać o życiu od serca, przegadać różne „babskie sprawy”, pogadać o okresie, seksie, gadżetach erotycznych, związkach, ale też o makijażu, pracy, marzeniach, fantazjach... Zróbcie po prostu to, co najbardziej lubicie, cieszcie się swoim towarzystwem. Podaruj sobie czułość na Dzień Kobiet Świetnym sposobem na spędzenie Dnia Kobiet jest podarowanie sobie czułości, np. zrobienie sobie wolnego od obowiązków i poświęcenie czasu wyłącznie samej sobie. Wyspanie się, zrobienie najprzyjemniejszych rytuałów pielęgnacyjnych dobrych zarówno dla ciała, jak i dla ducha. Pójście bez pośpiechu na spacer, po dobrą kawę do kawiarni, pozwiedzanie miasta. Zrobienie w głowie przestrzeni na usłyszenie swoich potrzeb. Ale i potańczenie do ukochanych piosenek z czasów liceum lub obejrzenie filmu czy serialu spod znaku guilty pleasure. Do tego oczywiście można dodać sesję samomiłości, podarowanie sobie orgazmu na własną rękę, który wprawia w dobry nastrój. Samomiłość: 5 przykazań nie tylko na Walentynki, czyli umów się na randkę z samą sobą! Czym jest samomiłość? Jak ją celebrować? I dlaczego warto umówić się na randkę z samą sobą?! Idź na badania profilaktyczne! Dzień Kobiet to też świetny moment, by podarować sobie zdrowie! Bez wątpienia ważnym badaniem jest cytologia, którą warto robić raz do roku. Podobnie jak USG piersi. Do tego USG transwaginalne, ewentualnie przezbrzuszne, jeśli to pierwsze jest dla nas niekomfortowe. Dobrze jest również przetestować się pod kątem wirusa HIV i infekcji przenoszonych drogą płciową. Oczywiście jak najbardziej wypada też udać się na ogólne badania (krew, mocz), bo i te powinno się robić co kilka miesięcy. Nie tyle, by doszukać się choroby, co upewnić, że wszystko jest OK. Dlatego kalendarz w dłoń i zaplanuj wizyty! Profilaktyka nie tylko w październiku! Podpowiadamy, jak wprowadzić zdrowe nawyki do swojego życia i zadbać o siebie
Natalia Nykiel o relacji ze swoim ciałem: „Nie chcę się zastanawiać nad tym, czy mój brzuch jest prawie idealny czy tylko trochę idealny. Jest normalny” [Czule o ciele]
W ramach cyklu „Czule o ciele” Natalia Nykiel, czyli jedna z najpopularniejszych wokalistek w Polsce, otworzyła się na tematy związane z presją idealnego wyglądu, relacji ze swoim ciałem i regularnymi badaniami. Przeczytaj wywiad z artystką.
Natalia Nykiel należy do grona najpopularniejszych wokalistek w Polsce. Utwory jej autorstwa podbijają listy przebojów, a koncerty przyciągają tłumy fanek i fanów. Gwiazda ma również imponujące grono odbiorców w mediach społecznościowych. Uwielbia to, co robi na co dzień. Jednak dotyka ją to, że bardzo często oceniane są nie tylko jej występy, ale również (a czasem nawet „przede wszystkim”) wygląd. W cyklu „Czule o ciele” Natalia Nykiel opowiedziała o towarzyszącej jej presji i relacji ze swoim ciałem, a także przypomina o regularnych badaniach. Czule o ciele: Natalia Nykiel opowiedziała o relacji ze swoim ciałem i nie tylko Asia Twaróg: Domyślam się, że w związku z popularnością Twój wygląd jest często oceniany przez różne, czasem zupełnie obce osoby. Czy czujesz na sobie presję z tym związaną? Natalia Nykiel: Zdecydowanie czuję na sobie tę presję. Wraz z większą aktywnością w mediach społecznościowych mamy poczucie, że jesteśmy bliżej osób, których nie znamy osobiście. Moim zdaniem to budzi poczucie przyzwolenia, że możemy temu komuś doradzać, komentować jego decyzje i oczywiście wygląd. Do tego dochodzą zdjęcia, filmiki idealnego życia, idealnych wakacji i idealnego ciała, którymi karmimy się na każdym kroku. Jednych może i to nakręca do życiowych zmian, skupienia się na sobie, ale w większości moim zdaniem prowadzi to do wyostrzenia jakichś naszych ukrytych kompleksów, które potem wylewamy właśnie m.in. w komentarzach... Jestem kobietą, wokalistką, scena jest moim naturalnym środowiskiem i lubię się tym bawić. Niestety wciąż po koncertach telewizyjnych, pierwsze co jest komentowane na portalach i w social mediach, to nie mój występ, a strój i wygląd. Natalia Nykiel wyznaje: „Pierwszy raz w życiu czuję się dorosłą, dojrzałą kobietą” [Glamour Sound On] Natalia Nykiel to kolejna artystka, która odwiedziła studio naszego muzycznego podcastu Glamour Sound On. Piosenkarka opowiedziała nam o swoim nowym, przełomowym albumie „Regnum”, zmianach, jakie zaszły w jej życiu w czasie pandemii, kulisach powstania wymarzonego duetu z Piotrem Roguckim oraz... astrologii. Na scenie chętnie eksperymentujesz ze swoim wizerunkiem, a prywatnie? Prywatnie bardzo cenię sobie wygodę. Lubię sportowe marki i w nich czuję się najlepiej. Staram się uprawiać dużo sportów i lubię być na każdy z nich odpowiednio przygotowana, dlatego dział sportowy chyba w mojej szafie dominuje (kolarstwo, trekking, bieganie, siłownia - na wszystko potrzebuję innych outfitów :)). Zawsze się śmiałyśmy z koleżankami, że one mają częściej ochotę na sukienkę i szpilki, a ja zupełnie przeciwnie, bo jednak mam dużo okazji do takich stylizacji na co dzień. Chociaż nie ukrywam, że przy mniejszej częstotliwości grania koncertów faktycznie coraz częściej lubię też prywatnie wskoczyć w sukienkę. Tu chyba chodzi o pewien balans. Jaką masz teraz relację ze swoim ciałem? Moje ciało w wieku 26 lat zmieniło się diametralnie i cały czas się go uczę. Zawsze byłam bardzo chuda, nie lubiłam nosić spódnic, bo uważałam, że mam za mocno wystające kości biodrowe. A tu nagle zaczęłam się czuć o wiele bardziej kobieco ze względu na zmieniające się kształty. To spowodowało, że zupełnie inne ubrania leżą na mnie dobrze, a te, które zawsze lubiłam już trochę gorzej. To bardzo ciekawe zjawisko i jeszcze je obserwuję, ale zdecydowanie lubię moje "nowe" ciało. Dla mnie zawsze najważniejsza była aktywność fizyczna, sportowa i poczucie, że mam dobrą kondycję, a nie sylwetkę samą w sobie. Kourtney Kardashian wrzuciła ostatnio zdjęcie w bikini, z zupełnie NORMALNYM brzuchem (taki też jest mój) i ktoś jej skomentował Did I missed that she's pregnant?, a ona odpowiedziała You've missed the human body. Mi też zdarzają się takie komentarze i skłamałabym, gdybym powiedziała, że mnie nie ruszają. Przejechałam ostatnio Alpy na rowerze, czuję się lepiej niż kiedykolwiek i nie chcę się zastanawiać nad tym, czy mój brzuch jest prawie idealny czy tylko trochę idealny. Jest normalny, jest częścią mojego ciała, mnie. Malwina Buss o presji idealnego wyglądu i akceptacji siebie: „Dowiedziałam się, że jestem za gruba, żeby zagrać główną rolę w serialu” [Czule o ciele] W kolejnej odsłonie cyklu Czule o ciele rozmawiamy z Malwiną Buss. Znana aktorka opowiedziała o towarzyszącej jej presji idealnego wyglądu, (momentami wyboistej) drodze do samoakceptacji oraz o czułości na co dzień. Nazwa cyklu to „Czule o ciele”. Natalia, jestem ciekawa, jak Ty okazujesz sobie czułość na co dzień? Uprawiam dużo sportów, staram się dużo przebywać w naturze, ale też uwielbiam robić sobie domowe spa! Olejki zapachowe, balsamy, peelingi, kąpiele z aromaterapią. Karmię zmysły. Regularnie się badam! Cytologia raz w roku, USG piersi, kontrolnie krew, dentysta, etc. Czułość to także dbanie o własne zdrowie. Z kolei październik jest miesiącem świadomości raka piersi. Wiem, że to dla ciebie ważny temat i że zachęcasz swoje odbiorczynie do wykonywania regularnych badań. Czy możesz o tym opowiedzieć? Kampania AVON „Normalnie, że ich dotykam”, której jestem ambasadorką jest dla mnie szczególnie ważna z kilku względów. Kiedy byłam nastolatką zupełnie nie byłam świadoma swojego ciała i z perspektywy czasu chciałabym, żeby ktoś mnie dużo wcześniej uświadomił w kwestii profilaktyki zarówno raka piersi, jak i generalnie dbania o swoje ciało. Badam swoje piersi regularnie, tak samo jak dbam o cerę czy włosy Poznawanie swoich piersi jest szalenie ważne już od wieku nastoletniego, im szybciej poznamy swoje ciało, tym bardziej mamy kontrolę nad tym, co się z nim dzieje. Cieszę się, że kampania jest skierowana właśnie do nastolatek, bardzo potrzebujemy w naszym kraju edukacji prozdrowotnej od najmłodszych lat, to nie może być tematem tabu. Napisałam do kampanii piosenkę o tym, że podstawą do bycia w relacjach z innymi ludźmi (każdych, już nawet nie chodzi o te stricte romantyczne) jest bycie w zdrowej przyjaźni z samym sobą, zadbanie o siebie poprzez poznanie. Chcesz kochać innych, pokochaj najpierw siebie. Od początku kariery chciałaś wykorzystywać swoje zasięgi w słusznej sprawie? Czy może to przyszło z czasem? Zawsze czułam jakąś taką odpowiedzialność wynikającą z bycia osobą publiczną. Rock and roll pomiędzy koncertami nigdy mnie szczególnie nie interesował. Zawsze lubiłam się uczyć, poznawać, podróżować i to naturalnie sobą przekazywałam. Teraz będąc dorosłą kobietą, świadomą, ale cały czas uczącą się siebie i swojego ciała, chciałabym przekazywać innym, szczególnie młodym dziewczynom, to co sama w ich wieku chciałabym usłyszeć/dostać. Dlatego tym bardzo cieszyłam się na propozycję wzięcia udziału w tak ważnej kampanii, jaką jest "Normalne, że ich dotykam”. Justyna Przygońska o krytykowaniu wyglądu w social mediach: „Według pewnych osób jestem niesymetryczna, inne pozwalają sobie postawić jakąś diagnozę” [Czule o ciele] Rozpoczynamy cykl ciałopozytywnych rozmów Czule o ciele. Tym razem rozmawiamy z Justyną Przygońską. Jakiś czas temu współtwórczyni The Odder Side, otworzyła się ostatnio na temat hejtu w mediach społecznościowych, na czele z Instagramem. Jak wpływają na nią negatywne komentarze?
Toksyczna pozytywność – czym jest? I jak nie wspierać, by nie pogorszyć sytuacji?
Czym jest toksyczna pozytywność? Jak ją rozpoznać? Co tej pozytywności takiego niepozytywnego? „Głowa do góry”, „myśl pozytywnie” czy „mogło być gorzej” to jedne z wielu komunikatów, których powinniśmy unikać, jeśli chcemy okazać komuś wsparcie. Jakie jeszcze słowa mogą okazać się toksyczne? Wywoływać presję?
W tym artykule: Dlaczego używamy toksycznie pozytywnych komunikatów? Skutki toksycznej pozytywności Jak mądrze wspierać i pocieszać? Toksyczna pozytywność to przekonanie, że niezależnie od tego, w jak trudnej sytuacji się znaleźliśmy, powinniśmy zachować pozytywne nastawienie. I nie ma to zbyt wiele wspólnego z psychologią pozytywną. Taka postawa prowadzi do całkowitego zamrożenia i unieważnienia trudnych emocji na rzecz przyklejonego do twarzy uśmiechu. Hasła, po których możemy rozpoznać toksyczną pozytywność, to m.in. „radość to wybór”, „positive vibes only”, „wszystko będzie dobrze” czy „głowa do góry”. Wymuszony optymizm prowadzi do tego, że demonizujemy trudne odczucia. Zamiast świadomie przeżywać emocje podstawowe, takie jak smutek czy złość, zaczynamy unikać ich jak ognia albo szukać natychmiastowych rozwiązań. A to z kolei rodzi poważne konsekwencje dla naszego zdrowia psychicznego. Dlaczego używamy toksycznie pozytywnych komunikatów? Jednym z powodów może być kultura, która zaszczepia w nas sztucznie pozytywne nastawienie. – Skoro wszyscy wokół nas twierdzą, że pozytywne myślenie pozwala rozwiązać wszystkie problemy, to nabieramy przekonania, że jest to rzeczywiście skuteczna metoda regulacji emocjonalnej. Dodatkowo media społecznościowe przyspieszają tempo rozwoju tego zjawiska. W efekcie, kiedy 1500 naszych wirtualnych znajomych stosuje takie komunikaty, trudno jest nam nie uwierzyć, że może mają rację – opowiada Joanna Gutral, psycholożka, psychoterapeutka poznawczo-behawioralna i współtwórczyni portalu psychoedukacyjnego Zdrowa Głowa. Nie bez znaczenia jest ludzka potrzeba znajdowania rozwiązań. Kiedy bliska osoba zwraca się do nas z problemem, automatycznie wyszukujemy odpowiedzi. Używamy czasem bezużytecznych powiedzeń takich jak: „Do wesela się zagoi”. – To wynika z poczucia bezradności. Jesteśmy w trybie działania i chcemy coś natychmiast zrobić. A przecież emocje trzeba czuć, a nie coś z nimi robić. Jeżeli czuję smutek lub przygnębienie, to adaptacyjnym zachowaniem będzie płacz, otulenie się kocem czy obejrzenie ulubionego serialu – dodaje ekspertka. Stłumiona i nieprzeżyta emocja nigdzie nie odejdzie. Wręcz przeciwnie, wróci do nas ze zdwojoną siłą przy okazji kryzysu. Skutki toksycznej pozytywności „Kiedy mówisz komuś, żeby myślał pozytywnie, tak naprawdę mówisz, że twój komfort jest ważniejszy niż jego rzeczywistość” – twierdzi Susan David, psycholożka z Harvard Medical School i autorka książki Sprawność emocjonalna. Używając pozytywnych komunikatów w odpowiedzi na trudne przeżycia, unieważniamy emocje drugiej osoby. – Jeżeli czuję, że zbiera mi się na łzy, a ktoś mówi mi, że nie ma co płakać, to zaprzecza tym samym emocjom, które odczuwam. W efekcie nie mogę ich walidować, czyli utwierdzać się w przekonaniu, że to, co czuję, jest prawidłowe – tłumaczy Joanna Gutral. W ten sposób uczymy się, że opinia innych ludzi jest ważniejsza niż nasze odczucia. A stąd krótka droga do samounieważnienia, czyli praktyki podważania własnych uczuć. Media społecznościowe potęgują także poczucie wyobcowania i wstydu. Jeżeli wszyscy na Instagramie są piękni i szczęśliwi, to mój smutek staje się dla mnie niezrozumiały. Zaczynam kwestionować swoje emocje. – Przeglądając media społecznościowe, musimy zrozumieć, że porównujemy własne kulisy do cudzej sceny – dodaje psycholożka. W obliczu całego spektrum możliwych emocji nie możemy oczekiwać, że będziemy odczuwać jedynie szczęście. – Do podstawowych emocji zaliczamy złość, radość, lęk, wstręt i smutek. Tylko jedna z nich jest pozytywna. Moi pacjenci często przychodzą do mnie z intencją, żeby skasować wszystkie trudne emocje na rzecz tych pozytywnych. To nie jest możliwe. Nawet w dobrym życiu będą elementy, które nas zezłoszczą lub zasmucą – mówi ekspertka. W przypadku utraty bliskiej osoby czy rozpadu relacji prawidłową reakcją organizmu jest smutek. Tak samo jak odczuwanie złości, kiedy ktoś nadepnie nam na odcisk. Emocje informują nas o stracie czy przykrym zdarzeniu. Ich unieważnianie odbiera nam więc możliwość świadomego doświadczania życia. Blokując trudne emocje i odczuwając jedynie te pozytywne, możemy doprowadzić do całkowitego zobojętnienia. – Jeżeli nic nas nie smuci, nie złości czy nie niepokoi, to nic nas też nie będzie cieszyć. Wtedy tracimy część ważnego doświadczenia, o którym pisze Steven C. Hayes w „Umyśle wyzwolonym”. Żeby żyć, musimy doświadczać wszystkich emocji. W ten sposób tworzymy kontrasty i dostajemy informację na temat tego, co nas w życiu cieszy, co smuci, a co jest dla nas ważne – opowiada Gutral. Skupiając się na informacyjnej roli emocji, możemy lepiej poznać siebie i własne potrzeby. Jak mądrze wspierać i pocieszać? Kiedy ktoś dzieli się z nami trudnymi przeżyciami, nie musimy od razu wynajdywać rozwiązań. – Wystarczy zadać proste pytanie: czy jest coś, co mogę dla Ciebie zrobić? Wtedy mamy szansę dowiedzieć się, czego druga osoba potrzebuje. Naszą rolą nie jest pomoc terapeutyczna, lecz zwykła, nieoceniająca obecność. Możemy wesprzeć za pomocą walidacji i przyzwolenia na to, żeby druga osoba czuła to, co rzeczywiście czuje. To da jej poczucie bezpieczeństwa i świadomość, że ma na kogo liczyć – tłumaczy ekspertka. Równie wspierającym zachowaniem będzie odzwierciedlenie w komunikacji. Mówiąc: „Widzę, że przeżywasz coś trudnego” albo „Widzę, że Cię to smuci lub złości”, sprawiamy, że odczuwane emocje stają się prawomocne. Należy zwrócić szczególną uwagę na to, aby nie umniejszać, jeżeli czyjaś reakcja lub emocja nie pokrywa się z naszym doświadczeniem. Ważne jest także sprzeciwianie się stereotypom. – Osoby wszelkiej płci czy identyfikacji mogą płakać. Powiedzenia typu „chłopaki nie płaczą” są szkodliwe. Musimy budować atmosferę akceptacji i pełnej otwartości – dodaje. Uważajmy także na to, co mówimy. Osoba, która przeżywa dużo emocji, nie jest od razu borderline. Gorszy dzień nie równa się depresji, a trudne wspomnienie nie oznacza PTSD. – Takie stwierdzenia są krzywdzące dla osób, które zmagają się z daną diagnozą – stwierdza. W obliczu trudnej sytuacji mamy także prawo nie wiedzieć, jak pomóc. Nie jesteśmy psychoterapeutami dla naszych bliskich. Możemy jednak okazać wsparcie, pomagając znaleźć odpowiedniego specjalistę albo wyrażając troskę. Oferujmy wsparcie w takim zakresie, w jakim mamy możliwość. Pamiętajmy jednak, aby wystrzegać się pozytywnych frazesów. Zamiast tego praktykujmy obecność, uważność, empatię i uprawomocnienie naszych nierzadko trudnych emocji. Jeżeli zainteresował was temat toksycznej pozytywności, to koniecznie posłuchajcie rozmowy Dr. Susan David z Brené Brown w podcaście „Dare to Lead”. Głód skóry, czyli o zmysłowym odbiorze rzeczywistości Potrzebujemy czterech dotyków dziennie, by przeżyć, ośmiu, by zachować zdrowie i dwunastu, żeby być szczęśliwymi.
Malwina Buss o presji idealnego wyglądu i akceptacji siebie: „Dowiedziałam się, że jestem za gruba, żeby zagrać główną rolę w serialu” [Czule o ciele]
W kolejnej odsłonie cyklu Czule o ciele rozmawiamy z Malwiną Buss. Znana aktorka opowiedziała o towarzyszącej jej presji idealnego wyglądu, (momentami wyboistej) drodze do samoakceptacji oraz o czułości na co dzień.
Malwina Buss zadebiutowała w 2007 roku – jeszcze jako nastolatka. Wystąpiła w wielu rodzimych produkcjach, w tym w „Barwach szczęścia” i „Belfrze”, a także w licznie nagradzanym filmie „Róża”. Prywatnie tworzy szczęśliwy związek z Tomaszem Włosokiem i jest mamą niespełna trzyletniej Jagody. W cyklu Czule o ciele aktorka opowiedziała o swojej drodze do samoakceptacji – o zaburzeniach odżywiania, o zmianach, jakie zaszły w jej ciele po urodzeniu dziecka, jak również o presji idealnego wyglądu, która towarzyszyła jej z racji wykonywanego zawodu. Czym jest dla niej czułość i jak okazuje ją sobie na co dzień? Malwina Buss o presji idealnego wyglądu i akceptacji siebie [WYWIAD] Asia Twaróg: Jaką masz obecnie relację ze swoim ciałem? Malwina Buss: Można powiedzieć, że jestem w takim punkcie wyjścia, jeśli chodzi o samoakceptację. Bliżej mi do tej dobrej, przyjaznej relacji ze swoim ciałem niż do tego, co złe. Niestety mam za sobą trudne momenty. Gdy byłam nastolatką, zmagałam się z zaburzeniami odżywiania. Potem zaczęłam intensywnie ćwiczyć i trzymałam się diety, liczyłam dosłownie każdą kalorię. Wpadłam w pewnego rodzaju pułapkę, bo tak naprawdę nie robiłam tego dla siebie – dla własnego dobra i komfortu. Teraz jestem na takim etapie, że nie nakręcam się. Jem to, na co mam ochotę i kiedy mam ochotę, Jeżeli ćwiczę, to też dlatego, że chcę, że sprawia mi to przyjemność. Bardzo nie lubię, gdy ktoś mi mówi, że powinnam coś robić czy nie. W takich sytuacjach zazwyczaj się buntuję. Co więcej, nie traktuje już swojego wyglądu jako wartość. Lubię siebie za to, jakim jestem człowiekiem, czym się zajmuję, a nie za to, ile ważę albo jaki rozmiar noszę. Czy te trudne momenty mogą wynikać z tego, że stałaś się rozpoznawalna w dość młodym wieku, gdy twoje ciało naturalnie się zmieniało? I że ludzie zaczęli oceniać twój wygląd? Wydaje mi się, że w tym wypadku nie chodzi o rozpoznawalność czy ocenę ze strony widzów i widzek. Dużo większy wpływ na moją relację z ciałem miało środowisko, którego stałam się wtedy częścią. Wymagano od nas, byśmy były szczupłe, piękne, perfekcyjne pod każdym względem. Pamiętam jeden z castingów, na który poszłam po urodzeniu córki. Dowiedziałam się, że jestem za gruba, żeby zagrać główną rolę w serialu. Zrozumiałabym to, gdyby chodziło o postać o ściśle określonym wyglądzie, na przykład modelkę. Ale starałam się o rolę zwykłej dziewczyny. W związku z tym moja waga nie powinna mieć takiego znaczenia. W takich sytuacjach myślisz sobie, że nie liczy się to, jaką jesteś aktorką, w jaki sposób przekazujesz swoje emocje, ale to, jak wyglądasz i ile ważysz. Niestety to bardzo krzywdzące. Środowisko powinno częściej słuchać swoich odbiorców i odbiorczyń. Może wtedy powstawałoby więcej produkcji w stylu „Dziewczyn”. Serial stworzony przez Lenę Dunham stał się hitem, bo coraz więcej osób pragnie różnorodności na ekranie, nie chce oglądać jednego – ściśle określonego wizerunku, który niestety potrafi wpędzić w kompleksy. Myślisz, że to podejście może się kiedyś zmienić? Myślę, że nasze pokolenie może to zmienić. Osoby, które są teraz w szkołach teatralnych albo właśnie skończyły studia. Im zależy na różnorodności w kinie czy w telewizji. Mam nadzieję, że za jakiś czas będzie można to pokazać. Niestety na razie w środowisku obecne jest to, powiedzmy, starsze pokolenie, które skupia się na wpisującym się w tak zwany kanon wizerunku, na promowaniu często niemożliwych do doścignięcia ideałów. Presja idealnego wyglądu w twoim zawodzie dotyczy tylko kobiet czy jest niezależna od płci? Moim zdaniem jest to zjawisko niezależne od płci. Jesteśmy w takim momencie, że my – kobiety zaczynamy głośniej mówić o trudnościach, z którymi musimy się mierzyć na co dzień, w tym w pracy, coraz częściej opowiadamy o tym, co nam nie pasuje. Natomiast mężczyźni dają nam na to przestrzeń, wspierają nas. Czasem więc tego nie widać, ale presja dotyka także ich. Przynajmniej w zawodzie aktora. Poruszyłaś już temat ciąży i urodzenia dziecka. Jestem ciekawa, czy twoje podejście do własnego ciała zmieniło się, gdy zostałaś mamą? Tak i to było dla mnie trudne doświadczenie. Bardzo długo nie lubiłam swojego ciała, nie mogłam pogodzić się z tym, jak wygląda w oraz po ciąży. Ze względu na zaburzenia odżywiania, o których już wspomniałam, bałam się, że przytyję. Tak się stało – będąc w ciąży, dowiedziałam się, że mam niedoczynność tarczycy. W związku z tym zaczęłam przybierać na wadze całkowicie niezależnie od siebie, od tego, co robię i jak dbam o siebie. Dodatkowo źle się czułam i nie miałam na nic siły, byłam permanentnie zmęczona. Miałam ogromne pretensje do samej siebie. To było bezsensowne, ale wtedy tego nie rozumiałam. Jestem w trakcie terapii. Leczę depresję, ale jednocześnie naprawiam swoją relację z ciałem. Jakiś czas temu zmieniłam swoje podejście. Uświadomiłam sobie, ile to ciało mi dało. Stworzyło człowieka. Moje ciało było domem, początkiem życia mojego dziecka. JA to zrobiłam. To brzmi banalnie, bo możemy o tym przeczytać na niemal każdym profilu młodej mamy na Instagramie. No ale taka jest prawda. Dlatego jestem pod ogromnym wrażeniem, a poza tym bardzo szanuję i wspieram każdą kobietę, która jest w podobnym momencie, jest tego świadoma. A czy to nie jest trochę tak, że zauważamy to, co zrobiły inne osoby, a nie doceniamy siebie? Absolutnie. Często nie doceniamy siebie i dotyczy to nie tylko osób, które niedawno zostały mamami, ale ogólnie naszych relacji z własnymi ciałami. Ostatnio powiedziałaś coś bardzo fajnego na swoim Instagram Stories, a mianowicie, że odobserwowałaś osoby, które z różnych względów źle na ciebie wpływały, m.in. ze względu na wygląd. Co ciekawe, nie było to tak proste jak mogłoby się wydawać. Dlaczego? Wszystko zaczęło się, kiedy byłam w ciąży. Obserwowałam wtedy wiele kobiet, które także spodziewały się dziecka – były w tym samym miesiącu, a często nawet w tym samym tygodniu co ja. Niestety po urodzeniu córki zaczęłam się do nich porównywać. Zauważałam, że niektóre dziewczyny bardzo szybko wracały do wagi sprzed ciąży, w mojej głowie wyglądały idealnie. Zastanawiałam się, co jest ze mną nie tak? Dlaczego ja nie mogę schudnąć? Wmawiałam sobie, że byłam od nich gorsza. Wpadłam w kolejną pułapkę. Patrzyłam na profile moich koleżanek, które przeżywały najlepsze momenty w swojej karierze, robiły super rzeczy i osiągały kolejne sukcesy zawodowe. A ja co? Siedziałam w domu z małym dzieckiem, byłam przemęczona, do tego uważałam, że wyglądam źle. Myślałam: gdybyś była lepszą aktorką, to na pewno poradziłabyś sobie z dzieckiem na planie. Nie rozumiałam, że byłam wtedy na zupełnie innym etapie w życiu. Najtrudniej było odobserwować profile moich znajomych. Nie chciałam, żeby ktoś się na mnie obraził. Jednak w końcu się na to zdecydowałam i naprawdę dobrze to na mnie podziałało. Polecam to każdemu. To działa też w drugą stronę, prawda? Absolutnie. Jeśli ktoś czuje się źle w związku z tym, co pokazuję na swoim profilu na Instagramie, niech kliknie „unfollow”. Dbajmy o swoje zdrowie psychiczne. Otaczajmy się ludźmi, którzy wnoszą coś pozytywnego do naszego życia – także w świecie wirtualnym. Justyna Lis o samoakceptacji w erze mediów społecznościowych: „Trudno czuć się wystarczającą w świecie, który ciągle każe nam być najlepszymi wersjami samych siebie” [Czule o ciele] Influencerka Justyna Lis opowiedziała o (momentami wyboistej) drodze do samoakceptacji, a także o tym, jak okazuje sobie czułość na co dzień. Dlaczego zdecydowała się mówić o miłości do siebie i własnego ciała na Instagramie czy TikToku? Czy to jej misja? W rodzimych mediach można przeczytać, że porzuciłaś aktorstwo na rzecz macierzyństwa. Poza tym twoi fani oraz fanki często pytają na Instagramie, czy zakończyłaś karierę. Jak to jest w rzeczywistości? To pytanie rzeczywiście pojawia się dość często. Nie porzuciłam kariery. Tak się stało, że mój partner, Tomek, stał się bardzo popularny w momencie, w którym ja zwolniłam – zaszłam w ciążę, a następnie urodziłam dziecko. Zauważyłam, że teraz nie jestem postrzegana przez niektórych ludzi jako Malwina Buss – aktorka, ale jako partnerka Tomasza Włosoka albo matka dziecka Tomasza Włosoka. To zrozumiałe, że nie wszyscy mnie kojarzą. Nie przeszkadza mi to. Jednak myślę, że przez tego rodzaju opinie kobiety w moim zawodzie często nie decydują się na macierzyństwo. Boją się, że zostaną zapomniane. Byłam aktywna zawodowo i grałam do szóstego miesiąca ciąży. Wróciłam do pracy niedługo po urodzeniu dziecka. Brałam udział w castingach, ale uświadomiłam sobie, że to nie jest mój moment. Pod względem psychicznym, jak również fizycznym. Potrzebowałam przerwy. Osoby, które piszą, że porzuciłam karierę, po pierwsze: w ogóle mnie nie znają, a poza tym chyba nie myślą o tym, jak ich słowa mogą wpłynąć na drugiego człowieka, brakuje im empatii. Zauważyłam, że ludzie w dzisiejszych czasach nie potrafią odpoczywać. Ciągle są w pracy albo myślą o pracy. Ja też bardzo długo tego nie potrafiłam. Jednak nauczyłam się tego i muszę przyznać, że najpiękniejsze rzeczy w moim życiu wydarzyły się właśnie wtedy, gdy pozwoliłam sobie na tak zwane nic-nierobienie. Wspomniałaś o Tomku Włosoku, czyli o swoim partnerze. Często pokazujecie się razem na Instagramie, zdecydowanie rzadziej publicznie. Ale wydaje się, że tworzycie bardzo cool parę i że możecie zawsze na siebie liczyć. Mam rację? Jesteś szczęściarą, bo masz Tomka – często dostaję takie wiadomości. Niestety wiele osób nie zdaje sobie sprawy z tego, że jak się poznaliśmy, to byliśmy na bardzo podobnym etapie w życiu. Dopiero po studiach, z niewielkim dorobkiem artystycznym. Takie nieopierzone kurczaczki. Od początku mocno się wspieraliśmy. To się nie zmieniło. Kochamy się bezwarunkowo, pozwalamy sobie na wszystko, nie oceniamy się. Tomek bardzo często powtarza, że nie byłby w tym miejscu, w którym jest teraz, gdyby nie ja. Bo nikt w niego tak nie wierzył jak ja, nie był przy nim. Jak wiesz, ten cykl nazywa się Czule o ciele. Powiedz, proszę, jak okazujesz sobie czułość na co dzień? Wbrew pozorom to bardzo trudne pytanie. Dopiero uczę się tej czułości. Na pewno zmieniłam sposób, w jaki mówię o sobie i swoim ciele. Kiedyś pytałam Tomka, jak w ogóle może na mnie patrzeć... Teraz oszczędzam sobie takich komentarzy. Patrzę na swoje ciało i myślę, że fajnie wygląda. Czułość dla mnie to także ruch, ale w formie oraz ilości, która mi akurat odpowiada. Trenuję tajski boks. To najlepsze, co dla siebie robię. Zyskuje na tym nie tylko moje ciało, ale również moja głowa. Po treningach czuję się jak prawdziwa bogini. Co więcej, zyskuję pewnego rodzaju poczucie bezpieczeństwa jako kobieta. Wiem, że jeśli ktoś mnie zaczepi, gdy będę gdzieś szła sama w nocy, będę potrafiła się obronić. Justyna Przygońska o krytykowaniu wyglądu w social mediach: „Według pewnych osób jestem niesymetryczna, inne pozwalają sobie postawić jakąś diagnozę” [Czule o ciele] Rozpoczynamy cykl ciałopozytywnych rozmów Czule o ciele. Tym razem rozmawiamy z Justyną Przygońską. Jakiś czas temu współtwórczyni The Odder Side, otworzyła się ostatnio na temat hejtu w mediach społecznościowych, na czele z Instagramem. Jak wpływają na nią negatywne komentarze?
Na skórzanej kanapie o czułość będzie trudno, przy długim stole też jej raczej nie dostaniesz. Jak urządzić mieszkanie, by było czułe dla nas i sprzyjało wymianie czułości z innymi? Pytamy Joannę Jurgę, architektkę wnętrz, która zajmuje się poczuciem bezpieczeństwa w przestrzeni.
Dr Joanna Jurga z wykształcenia jest architektką wnętrz i wzorniczką przemysłową. Zawodowo zajmuje się projektowaniem przestrzeni do życia w izolacji. Bada działanie ludzkich zmysłów i tworzy rozwiązania dla przebodźcowanych umysłów oraz ciał. Zajmuje się poczuciem bezpieczeństwa w przestrzeni i projektowaniem dla przyszłości. Wykłada, pracuje nad komfortem i jakością życia. Autorka podcastu #Bezpiecznik. Angelika Kucińska: Jak mieszkają młodzi Polacy i młode Polki? Joanna Jurga: Coraz lepiej. Przestrzeń przestaje być wyłącznie wyrazem statusu, czymś, czym trzeba się pokazać. Dwudziestolatkowie wolą doświadczać, niż posiadać. Po latach odrabiania niedostatków, zbierania rzeczy na zapas wreszcie zaczynamy korzystać na co dzień z tych wszystkich serwisów do kawy i kryształów, które wcześniej były wyciągane tylko w święta. Żyjemy bardziej świadomie, a domy stały się naszymi azylami. To już nie tylko miejsca, w których śpimy. Spędzamy w domu całą dobę, więc mieszkanie stało się przestrzenią wielofunkcyjną. W Polsce bardzo wyraźnie widać różnice w potrzebach, w zależności do tego, czy masz 20, 30, 40, czy 50 lat. Pokolenie Z nie chce się zadłużać, żeby mieć mieszkanie na własność. Zetki nie wiążą się też z jednym miejscem na całe życie, co wynika z innego poczucia tożsamości narodowej. Dwudziesto- i trzydziestolatkowie, zwłaszcza ci z dużych miast, czują się bardziej obywatelami świata czy Europy. Czy też sabotujesz swój sen, próbując zrobić wreszcie coś dla siebie w środku nocy? Czym jest revenge bedtime procrastination? Dlaczego nie pozwalamy sobie zasnąć i uparcie scrollujemy telefon czy oglądamy serial, choć padamy ze zmęczenia, a przecież o świcie musimy wstać? Jest coś, czego wszyscy potrzebujemy od mieszkania tak samo, niezależnie od tego, czy mamy 20, 30, czy 50 lat? Wszyscy potrzebujemy się wyspać. Pięćdzięsiociolatków będzie stać na lepszy materac i wypasione łóżko. Oni zresztą kochają gadżety. To pokolenie, któremu imponuje technologia, więc to pięćdziesięciolatek będzie chciał mieć łóżko ze stelażem na pilota. Dwudziestolatkowi wystarczy materac na podłodze. Ale i jeden, i drugi nie będzie chciał spać na rozkładanej wersalce z rowem na złączeniu. Skoro sen jest tak ważny, to na pewno dbamy o część mieszkania, w której śpimy, prawda? Nie zawsze. W domach starego typu, gdzie każde pomieszczenie jest zamknięte, sypialnia bardzo często staje się graciarnią, a to nie sprzyja wysypianiu się. Ale wszyscy musimy spać, dla każdego jest to ważne – niezależnie od tego, jak żyje, jak pracuje, ile ma lat i ile zarabia. Nawet w 20-metrowych kawalerkach wydzielamy specjalną przestrzeń do spania. Drugą taką przestrzenią, która musi zostać wydzielona, jest łazienka. Zresztą w pandemii wzrosła potrzeba posiadania w mieszkaniach zamykanych pomieszczeń. Jakiś czas temu zaczęliśmy otwierać mieszkania, masowo wyburzaliśmy ściany. I mieszkasz w takim otwartym lokum, w którym tylko łazienka ma drzwi, bo nawet sypialnia jest oddzielona zasłoną, masz partnera czy partnerkę, może dziecko. Przychodzi pandemia, zostajecie zamknięci w domu, w którym jesteście ze sobą całą dobę i jeszcze musicie pracować. W czasie pandemii ludzie ustawiali sobie biurka w łazienkach, bo to było jedyne pomieszczenie, w którym mogli się zamknąć. Już widać konsekwencje tej sytuacji na planach deweloperskich – wracamy do zamykanych kuchni. Jeden z symboli ostatniego roku to na pewno monstera, bo gdy zakazano nam wychodzić z domu i zamknięto lasy, zdaliśmy sobie sprawę, jak wiele znaczy dla nas zieleń. Ale drugim równie istotnym znakiem są drzwi. Wiele osób uświadomiło sobie, że mieszkają w przestrzeniach, które nie działają. Dlaczego? Bo urządzali je pod trendy z Pinteresta, a nie pod własne potrzeby. Przychodzi do mnie pan, pokazuje zdjęcie wnętrza i mówi, że on chce tak, bo tak jest ładnie. Ale lubi pan jeść przy stole barowym? Lubi pan odkrytą cegłę? Pan nie wie, ale na zdjęciu ładnie wygląda, więc on tak chce. Zero refleksji nad tym, czego naprawdę potrzebuje. Tak to wygląda w praktyce. Nie zajmujemy się tym, jak zamierzamy żyć w mieszkaniach. A urządzając dom, trzeba pomyśleć o tym, gdzie rzuca się brudne skarpetki. Wziąć pod uwagę to, czy czytamy, a jeśli tak, to czy czytamy w łóżku. Bo może częściej w wannie? Istnieje wiele pięknie zaprojektowanych mieszkań, które nie nadają się do życia. Nie dziwię się w ogóle tym kolejkom do marketów budowlanych i z wyposażeniem wnętrz, które ustawiały się w pandemii. Ale to, że przestrzeń, w której żyjemy, ma wpływ na naszą kondycję psychiczną, nie jest przecież żadnym odkryciem. Chyba każdy to wie? Odkryciem nie jest, ale nie powiedziałabym, że każdy o tym wie. Pierwszym domem człowieka była jaskinia. Okiełznanie ognia i wniesienie go do jaskini, żeby ją ogrzać i oświetlić, zmieniły absolutnie wszystko. To są zalążki domu rozumianego tak jak dziś: nie pada ci na głowę, jest ci ciepło, na ogniu możesz ugotować jedzenie i masz gdzie się bezpiecznie wyspać. Czy to znaczy, że od tamtej pory każdy miał dom, który zapewniał mu poczucie bezpieczeństwa? Nie do końca, więc w latach 20. ubiegłego wieku pojawiła się koncepcja równego dostępu do mieszkań, wynikająca ze słusznego przekonania, że każdy ma prawo do bezpiecznej przestrzeni. Od tamtej pory mieszkania z bieżącą wodą, toaletą, doświetlone – wcześniej robotnicy mieszkali w suterenach – były zarezerwowane wyłącznie dla zamożnych. Sto lat później znów trzeba o tym przypominać. Im dalej w kapitalizm, tym bardziej domy stawały się wizytówką, czymś na pokaz albo sypialnią. Wpadam się przespać, wziąć prysznic, zmienić garnitur i lecę dalej. W obu przypadkach mówimy o osobach lepiej sytuowanych. Z kolei o te gorzej sytuowane grupy społeczne nikt nie dbał. Nie stworzono dobrej polityki mieszkaniowej, a temat przestrzeni zszedł na dalszy plan. Dziś budujemy dużo, ale odcinamy się od zieleni, stawiamy mury i płoty, czyli nie tworzymy społeczności. Chyba potrzebujemy narodowego programu „Zadbaj o swój dom”… Zadbaj o swój dom, czyli urządź się tak, żebyś mógł w tej przestrzeni dbać o siebie? Właśnie. Zadbaj o swój dom, czyli stwórz sobie przestrzeń, w której będziesz zdrowo funkcjonować. Czy materac, na którym śpię, już był w tym mieszkaniu i został, czy może zainwestowałem w taki, który odpowiada wadze mojego ciała? Czy mam jak wietrzyć sypialnię? Większość polskich mieszkań jest przegrzana. Jeśli mieszkamy w kilka osób, to czy każde z nas ma przestrzeń, która zapewnia mu prywatność? Jaką mam akustykę w mieszkaniu? Jaką wilgotność powietrza? To są naprawdę podstawowe rzeczy, które znacząco wpływają na nasz komfort życia, a notorycznie o nich zapominamy. Czułość to nie mizianie Gdzie mamy największy problem z okazywaniem i doświadczaniem czułości? Tam gdzie najbardziej jej pragniemy – w seksie. Marta Niedźwiecka, terapeutka i sex coach, podpowiada, jak wprowadzić czułość do relacji intymnych. Uprzedzamy, tu nie ma drogi na skróty. <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/60/2024/10/f22606195239638619e91e1f0ae220adb757049b-efde527.jpeg" width="948" height="632" alt="Czułość to nie mizianie, czyli czy seks – także ten jednorazowy – może być czuły i dlaczego czułość w seksie jest fajna" title="Czułość to nie mizianie, czyli czy seks – także ten jednorazowy – może być czuły i dlaczego czułość w seksie jest fajna" /> Czuły dom, czyli jaki? Jest taka piękna teoria Jeannette Kalyty (znana położna – przyp. red.) o zasadzie czterech C: ciepło, cicho, ciasno, ciemno. To teoria, która mówi o tym, że opiekując sięnoworodkiem, powinniśmy zapewnić mu te wszystkie C, bo wtedy czuje się on dobrze i bezpiecznie jak w brzuchu matki. Dla mnie zasada czterech C to esencja czułej przestrzeni, którą odbieramy wszystkimi zmysłami, więc o wszystkie musimy zadbać. Czuła przestrzeń to taka, która nas otula, w której nasz system nerwowy może się zrelaksować. To przestrzeń, która uruchamia naszą pamięć prenatalną. Wracamy do brzucha matki, gdzie było nam dobrze i bezpiecznie. Możemy się tak poczuć, leżąc na kanapie przykryci ulubionym kocem albo siedząc w fotelu, w którym można się zapaść. O czułości domu często decyduje wykończenie. Welurowe obicia mebli, łagodne krawędzie drewnianych blatów, dywany… Takiej przestrzeni chcesz dotykać, będziesz siedzieć na kanapie i głaskać ten welur. Są też przestrzenie agresywne – z zimnym światłem, kanciastymi powierzchniami, kamienną podłogą, dużą ilością szkła. Skórzana kanapa może świetnie wyglądać na zdjęciach, ale siedząc na niej, będziesz miała wrażenie, że jesteś w prosektorium. Jest taka świetna analiza amerykańskich filmów z lat 2000–2020, która pokazuje, że mieszkania psychopatów zawsze były zimne i modernistyczne… Głód skóry, czyli o zmysłowym odbiorze rzeczywistości Potrzebujemy czterech dotyków dziennie, by przeżyć, ośmiu, by zachować zdrowie i dwunastu, żeby być szczęśliwymi. „American Psycho”? U niego jeszcze wszystko było pedantycznie czyste. Gdy wejdziesz do domu, w którym pachnie szarlotką, to poczujesz się przytulona. Kiedy wejdziesz do domu, w którym pachnie domestosem, od razu zesztywniejesz. A co w mieszkaniu sprzyja wymianie czułości między domownikami? Nawet jeśli mamy bardzo duże mieszkanie, nie musimy wstawiać do niego stołu długiego na dwa metry i szerokiego na półtora, bo gdy usiądziemy naprzeciwko siebie, będziemy musieli do siebie krzyczeć. Sprawdzajmy, jak rozchodzi się głos w przestrzeni. Budujmy przestrzeń, która sprzyja fizycznej bliskości, dotykaniu się. Masz kanapę, na której siedzisz jak petenci w urzędzie? Czułościom będzie sprzyjać taka, na której możesz usiąść wygodnie, swobodnie przytulić partnera czy partnerkę i jeszcze zmieści się między wami pies, a w przyszłości potencjalnie również dwójka dzieci. Przestrzeń ma wpływ na to, jak i czy w ogóle okazujemy sobie czułość. Czuły zmysł: dotyk Przytulanie, głaskanie, masowanie, poklepywanie. Naukowcy policzyli, z jaką prędkością najlepiej dotykać i ile razy dziennie trzeba być dotykanym, by żyć w zdrowiu i szczęśliwie. Bo bez dobrego dotyku nie ma życia Materiał ukazał się pierwotnie w numerze 9/21 GLAMOUR.
Daj sobie pomóc, czyli kiedy i po co iść na terapię
Jeśli chociaż jedna osoba, która przeczyta ten tekst, pomyśli o sobie z czułością i zdecyduje się na spotkanie ze specjalistą czy specjalistką, to warto go pisać. Z własnego doświadczenia wiem, że proces poznawania siebie, swoich emocji – pozytywnych, jak i tych negatywnych – oraz zrozumienia własnych potrzeb, lęków i pragnień wymaga pracy, czasu oraz morza cierpliwości. Poproszenie o pomoc to nie wstyd! To nasze prawo! To nasza siła! I trzeba to podkreślać na każdym kroku!
Ten tekst nie powstał z przypływu chwili ani też żadne konkretne wydarzenie nie skłoniło mnie do rozpoczęcia tego tematu. Chociaż może nie jest to do końca prawda, bo sama miesiąc temu rozpoczęłam spotkania z psycholożką. Ze względu jednak na jeszcze nikłe doświadczenie w tej materii nie mam zamiaru się tu wymądrzać, co mi to już daje. Chcę natomiast napisać o tym, dlaczego uważam, że to jeden z trudniejszych kroków w życiu i dlaczego o zdrowie psychiczne trzeba dbać. Jeśli chociaż jedna osoba, która przeczyta ten tekst, pomyśli o sobie z czułością i zdecyduje się na spotkanie ze specjalistą czy specjalistką, to warto go pisać. Z własnego doświadczenia wiem, że proces poznawania siebie, swoich emocji podstawowych i wtórnych – pozytywnych, jak i tych negatywnych – oraz zrozumienia własnych potrzeb, lęków i pragnień wymaga pracy, czasu oraz morza cierpliwości. Prawda jest taka, że nikt nie rodzi się z wiedzą na temat przeżywanych emocji i tego, jak wpływają one na sposoby reagowania w różnych sytuacjach. Wszystko, co wiemy o sobie, otaczającym nas świecie i o ludziach, z którymi wchodzimy w relacje, wynika ze żmudnego procesu nauki, która trwa tak naprawdę przez całe życie. Jednak jak to z nauką bywa – wymaga ona pracy i samozaparcia, a także bardzo często po prostu pomocy drugiej osoby. Z własnego doświadczenia wiem, jak ciężko jest zrobić ten pierwszy krok. Jednak nie mam tu na myśli rozpoczynającego spotkania ze specjalistą czy specjalistką. Najtrudniejszym momentem jest zrozumienie, że potrzebuje się pomocy, chce się – dla siebie oraz w dalszej kolejności dla innych – poznawać i stale rozwijać. Moment podjęcia decyzji o spotkaniu z psychologiem lub psychoterapeutą jest uwalniający, wręcz oczyszczający. Wydaje mi się, że świadczy on również już o pewnym stopniu dojrzałości, samoświadomości i bardzo cennej wewnętrznej potrzebie zadbania o własną głowę i komfort. Nareszcie coraz więcej osób zaczyna rozumieć, że zdrowie psychiczne jest ważne i trzeba z pełną świadomością o nie dbać. Udanie się do specjalisty czy specjalistki to nie powód do wstydu, zakłopotania czy idiotycznych żartów. Dążenie do równowagi, spokoju i zdrowia to siła, przedmiot dumy – świadomość własnych potrzeb i ograniczeń, uczenie się stawiania własnych granic, chęć bycia lepszym człowiekiem i zadbania o siebie z czułością powinno być absolutną podstawą. Toksyczna pozytywność – czyli jak nie wspierać? Czym jest toksyczna pozytywność? Jak ją rozpoznać? Co tej pozytywności takiego niepozytywnego? „Głowa do góry”, „myśl pozytywnie” czy „mogło być gorzej” to jedne z wielu komunikatów, których powinniśmy unikać, jeśli chcemy okazać komuś wsparcie. Jakie jeszcze słowa mogą okazać się toksyczne? Wywoływać presję? Spojrzenie w głąb siebie, świadome wystawienie się na konfrontacje z własnymi emocjami, traumami i przeszłością może być przerażające. Może wywoływać lęk, zakłopotanie, złość, ogromny smutek. Opowiadanie o sobie drugiemu człowiekowi, wywlekanie na powierzchnie najgłębiej skrywanych tajemnic, przeżywanie na oczach terapeuty czy terapeutki swoich emocji jest trudne, bolesne, ale przede wszystkim jest rewolucyjne. Takie rozmowy często wyglądają niewinnie, jak spotkanie z bliską osobą, która uważnie słucha, umie doradzić i pocieszyć. Różnica jest jednak taka, że specjalista czy specjalistka potrafi w odpowiedniej chwili zadać takie pytanie, które zostanie z tobą na dłużej, zmusi do przemyśleń i może dalej do zmiany, której potrzebujesz. Z dystansem, wiedzą i doświadczeniem pokieruje cię tam, gdzie sama czy sam może nigdy byś nie dał rady trafić. Pokolenie covidowe – co ze zdrowiem psychicznym młodych osób? Z początku w rozmowach na temat pandemii dominowała kwestia zdrowia i bezpieczeństwa osób starszych. Dziś coraz częściej przyglądamy się temu, jak izolacja społeczna wpływa na kondycję psychiczną dzieci, młodzieży i młodych dorosłych. Ostatni czas jest wyjątkowo trudny dla wszystkich i wydaje mi się, że w obecnej sytuacji mogę pozwolić sobie na to uogólnienie. Pandemia COVID-19, warunki polityczne w Polsce, w tym szczególnie dla mnie przerażająca rzeczywistość kobiet, szalejąca inflacja, kryzys humanitarny na granicy, kryzys klimatyczny. Każdego z nas to dotyka mniej lub bardziej, do tego dochodzą problemy osobiste, który nie oszczędzają nikogo i każdy z nas ma prawo do tego, żeby na swój sposób przeżywać wszystko to, co się dzieje dookoła. Zdaję sobie sprawę, że niestety nie każdego na to stać, bo prywatne pójście na terapię wiąże się na dłuższą metę z wysokimi kosztami. Ale w miarę możliwości, nawet raz na jakiś czas warto zorganizować sobie czas z osobą, która nas odciąży i pokaże, że są różne sposoby na radzenie sobie z otaczającą nas rzeczywistością. Nie zawsze musisz sobie ze wszystkim radzić sama czy sam i bez względu na wszystko możesz poprosić o pomoc. Masz prawo do przeżywania emocji w różny sposób i do swoich własnych reakcji na sytuacje, w których się znajdujesz. Możesz mieć potrzebę spokoju, wyciszenia, skupienia na sobie, ale możesz też potrzebować wzmożonego kontaktu z innymi ludźmi, mówienia głośno o swoich uczuciach i dzielenia się nimi. Możesz też nie wiedzieć, czego pragniesz i dlaczego w taki, a nie inny sposób reagujesz na to co się z tobą lub twoim otoczeniem dzieje. Życie prawie nigdy nie jest takie, jak byśmy sobie życzyli. Jednak sposób odbierania bodźców, przetwarzania ich i radzenia sobie z nimi zależy od nas. My nie widzimy świata takim, jakim on w rzeczywistości jest, ale takim, w jaki sposób go odbieramy. Dlatego tak ważne jest, aby na chwilę się zatrzymać, pomyśleć o sobie, tym co nas rusza, trapi, przytłacza i zastanowić się, czy musimy radzić sobie z tym w pojedynkę. Już nawet jedna rozmowa z drugim człowiekiem, zwłaszcza specjalistą, może zmienić perspektywę i przynieść ulgę.
#TAKEITSLOW: Jak zwolnić i czule zadbać o siebie?
Czym jest dla was czułość? Czy doceniacie małe rzeczy? Czy potraficie znaleźć czas i przestrzeń na przyjemność? Może warto podjąć wyzwanie i zadbać wreszcie o siebie w duchu slow? Podpowiadamy, jak możecie to zrobić.
Czułość to dla mnie oznaka miłości, akceptacja tego, kim jestem i jaka jestem. Czułe podejście do siebie jest dla mnie równoznaczne z rozczuleniem, rozpieszczaniem się i odpuszczeniem. Moim zdaniem nie ma na to idealnej, sprawdzonej recepty - trzeba siebie słuchać, słuchać swoich potrzeb i robić sobie dobrze, sprawiać, że życie smakuje lepiej. Z każdej strony napierają na nas oczekiwania, wyobrażenia, jak powinno wyglądać nasze życie – nie zapominajmy w tym wszystkim o sobie, o uważności, o wewnętrznym głosie, który nieustannie nam podpowiada czego potrzebujemy. W pędzie życia codziennego często zapominamy o sobie. Nieustannie gonimy, do tego natłok obowiązków, stres. STOP. Zwolnij. Docenianie drobnych przyjemności, to dla mnie zbawienne elementy codzienności. Zdecydowanie stawiam na poranki, na proste struktury, które dają mi spokój, chwile wyciszenia, spokój ducha. #TAKEITSLOW to hasło na przyszły tydzień (choć wierzę, że zostanie z Wami na zdecydowanie dłużej). Projekt #TAKEITSLOW to celebracja codzienności. To 7-dniowe wyzwanie, które da Wam przestrzeń na przyjemności, chwilę relaksu i otulenie się. Startujemy 14.06 w slow świecie online, zapraszam na profil Slow Living Poland, gdzie codziennie (przez 7 dni) znajdziecie małe, ale za to przyjemne zadania, które wspólnie będziemy podejmować i które sprawią, że poczujesz się lepiej, a może nawet błogo! Każdy dzień to inna aktywność, prowadzona przez różnych ekspertów. Wyzwanie jest dostępne dla każdego i przede wszystkim jest darmowe. Naszą podróż zaczniemy od tematu odżywiania, które bardzo mocno warunkuje nasze samopoczucie, a w temat ten wprowadzi Was specjalistka kuchni roślinnej Daria Rogowska – założycielka bloga ekocentryczka.pl, a kolejne dni? Sami sprawdźcie! Spodziewajcie się dużej dawki inspiracji i drogowskazów – co zrobić, żeby czuć się lepiej.
Z czułością o kobietach: przyjaźń, siostrzeństwo, macierzyństwo
Żadna relacja nie zapewni ci tego, co da ci relacja z inną kobietą. To potwierdzone naukowo. O mocy kobiecych przyjaźni, wzmacniających relacjach matek z córkami i siostrzeństwie opowiada Kamila Raczyńska-Chomyn, edukatorka, doula, trenerka pracy z ciałem i przyjaciółka wszystkich kobiet
Nie ma takiej kobiecej przyjaźni, której nie mógłby zniszczyć spór o faceta. Kobiety nie powinny zakładać razem biznesów, bo jeśli zsynchronizuje im się PMS, położą biznes, zanim zdążą go rozkręcić. Takie obiegowe opinie wymyśla się ze strachu przed siłą kobiecych relacji? Oczywiście, że ze strachu. Każdą podzieloną i skłóconą wewnętrznie grupą ludzi łatwiej jest zarządzać. To jest metoda, którą stosują na przykład politycy. Polaryzują społeczeństwo, wprowadzają podziały na „my” i „oni”, na „swoi” i „obcy”. Jestem pewna, że dokładnie taki sam mechanizm stoi za negatywnymi przekonaniami na temat kobiecych relacji. Za tymi opiniami, że nie potrafimy ze sobą współpracować, że jesteśmy nielojalne, plotkujemy, jesteśmy fałszywe. W ten sposób patriarchat – który tworzą też kobiety – może próbować nami sterować. Jeśli będziemy skłócone, nie będziemy się solidaryzować. A patriarchat nie chce solidarności kobiet, bo solidarność to siła, to stawanie za sobą murem, to bycie dla siebie wsparciem i tworzenie zżytych społeczności, których nie skłócisz i nie zmanipulujesz. Żeby przedstawicieli jakiejś społeczności tak na siebie szczuć, trzeba się tej społeczności albo bać, albo jej nie lubić. To szczucie niestety działa. Według raportu „Kobiety w Polsce 2018” Polki widzą w innych kobietach zagrożenie. Zarazem wydarzenia ostatniego roku pokazują, że potrafimy się solidaryzować w walce o wspólne sprawy. To jak jest? Rośnie w nas czułość do innych kobiet? Dowody kobiecej solidarności było świetnie widać przy okazji ruchu MeToo. Zaczęłyśmy stawać po swojej stronie. Ostatni rok, który nas bardzo przeczołgał, pokazał, że jest w nas jeszcze więcej czułości dla siebie nawzajem. „Harvard Business Review” opublikował niedawno badania, które pokazują, że kobiety znaczniej lepiej poradziły sobie z kryzysem wywołanym pandemią koronawirusa niż mężczyźni. Mężczyzn wychowuje się na samotnych wilków, na samców alfa, a taka postawa nie sprawdza się w sytuacjach kryzysowych. Wyjście z kryzysu wymaga współpracy, społeczności, zwrócenia się ku sobie i wyciągnięcia do siebie ręki. Przecież kobiety zawsze potrafiły poprosić o pomoc. Kiedy coś się dzieje w naszym życiu, pierwszym odruchem jest telefon do przyjaciółki, koleżanki, siostry. To teraz ja postawię tezę, a Ty ją udowodnisz. Teza: żadna relacja w życiu nie da ci tego, co dostaniesz w relacji z inną kobietą. Pewnie, że tak! Przede wszystkim, kobiety częściej rozmawiają ze sobą o swoim zdrowiu fizycznym. Kobieta powie innej kobiecie, że coś ją boli np. podczas seksu, że jakoś dziwnie szczypie, kiedy sika. Zapyta, czy to normalne, że jej piersi są asymetryczne w okresie karmienia dziecka. Opowie o wątpliwościach związanych z miesiączką. Dowiedziono naukowo, że ta wymiana informacji, pogardliwie określana jako „plotkowanie”, ma ogromną terapeutyczną moc i przynosi bardzo praktyczne korzyści. Bo gdybym nie wymieniła się z innymi kobietami historiami bólów miesiączkowych, może nigdy bym się nie dowiedziała, co jest normą. To są rozmowy, które dają nam realną wiedzę i np. impuls, żeby zawalczyć o diagnozę, jeśli lekarze nas do tej pory zbywali. Prawdopodobnie to jeden z powodów, dla których kobiety żyją dłużej. Położne i doule często mówią też o oksytocynie, hormonie przywiązania, który się wydziela, gdy kobiety spędzają ze sobą czas. Jeśli kobieta była kiedyś na wyjeździe z jogą w wyłącznie kobiecym gronie, na kobiecych medytacjach albo na jakichkolwiek warsztatach kobiecych, to wie, jak bardzo wzruszające i uzdrawiające potrafią być takie doświadczenia. Siostrzeństwo pomaga przejść żałobę, ukoić złamane serce po rozstaniu, jest wsparciem po poronieniu. Czasem wystarczy jedna wartościowa przyjaźń z inną kobietą, prawda? Oczywiście, że wystarczy. I tą kobietą mogą być twoja matka albo siostra, bo więzy rodzinne nie wykluczają głębokiej przyjaźni. Ty masz świetne relacje z mamą. Wystarczy poczytać wiadomości od niej, które czasem udostępniasz na Instagramie. Wszystkie trzy – ja, mama i siostra – mamy świetne relacje. Długo żyłyśmy tylko we trójkę, bo ojciec zmarł, kiedy ja miałam osiem lat, a moja siostra – niecałe dwa. Ta nasza triada wciąż działa i cudownie pracuje. Moja siostra jest właśnie w pierwszej ciąży… Mnie bardzo ujęło, kiedy przed wywiadem napisałaś mi, że robisz sobie kilka tygodni wolnego, żeby teraz przede wszystkim być przy siostrze. Szczęśliwie mogę sobie pozwolić na tak długie wakacje, więc robię sobie wolny maj, żeby towarzyszyć siostrze. Zawsze się mówiło, że aby wychować dziecko, potrzeba całej wioski. Doule – a ja jestem doulą – i położne wiedzą, że to kobieta w okresie okołoporodowym potrzebuje całej wioski. To nią trzeba się zająć, bo gdy ona będzie zaopiekowana, nie zabraknie jej naturalnych zasobów, by zająć się dzieckiem. Dziś nie żyjemy w wielopokoleniowych rodzinach, o taką wioskę coraz trudniej, a kobiety bardzo często wspominają połóg jako potwornie samotny czas w życiu. Mówią, że nigdy nie czuły się tak opuszczone... Będziesz doulą swojej siostry? A wyobraź sobie, że nie. W naszej relacji jest nie tylko mnóstwo czułości, lecz także mamy pięknie ustawione granice. Moja siostra już dawno powiedziała mi, że woli rodzić ze swoim narzeczonym, a ja ani nie miałam oczekiwania, że zaprosi mnie do porodu, ani nie poczułam się odtrącona, że nie zaprosiła. Czuły zmysł: dotyk Przytulanie, głaskanie, masowanie, poklepywanie. Naukowcy policzyli, z jaką prędkością najlepiej dotykać i ile razy dziennie trzeba być dotykanym, by żyć w zdrowiu i szczęśliwie. Bo bez dobrego dotyku nie ma życia Towarzyszenie kobietom w porodach to tylko wycinek Twojej aktywności zawodowej. Masujesz kobiety, a niedawno stworzyłaś olejki do cipek. To jest dopiero dowód czułości! Muszę od razu zaznaczyć, że masuję wyłącznie kobiety, ale nie w sensie płci biologicznej, bo jestem otwarta na pracę z kobietami transpłciowymi. Masuję całe ciało, od czubka głowy do koniuszków palców u stóp, włącznie z waginą i wulwą, jeśli kobieta tego chce. Wiele moich klientek ma za sobą przykre doświadczenia, nadużycia, poronienia, trudne porody, gwałty. Przychodzą po ukojenie. Często nie potrafią sobie wyobrazić masażu, który ma być przeprowadzony też na genitaliach, a nie jest erotyczny. U mnie raczej nikt nie będzie miał orgazmu, nie taki jest cel. Masuję waginy i wulwy dokładnie z taką samą czułością i szacunkiem, jak masuję każdą inną część ciała. To kobiety rozkleja, czasem do łez. Mówią mi, że nikt wcześniej nie dotknął ich z takim szacunkiem. Ostatnio napisała do mnie dziewczyna, którą masowałam, że rozmawiała o mnie ze swoją 65-letnią babcią, że opowiedziała jej o tym, jak pracuję, że zawsze pytam, czy mogę gdzieś dotknąć, opowiadała też o olejkach do cipki. Babcia była oczarowana, więc ta dziewczyna chciałaby wykupić jej wizytę. Teraz ja się prawie popłakałam. Ja ryczę regularnie, kiedy czytam takie wiadomości. Wspaniała wymiana czułości. Olejki też wzięły się z czułości wobec kobiet. Zależało nam na opracowaniu produktu, który nie będzie odpowiedzią na sztucznie stworzoną potrzebę. My od początku mówimy, że z twoją wulwą wszystko jest w porządku, a waginy w ogóle nie powinno się myć. Ale jeśli czujesz, że potrzebujesz produktu do pielęgnacji miejsc intymnych, to my przychodzimy w taką propozycją. Z Martą ze Szmaragdowych Żuków znałam się długo. Nie tylko potrzebowałam własnych produktów do masaży, ale też chciałam, żeby były robione przez kogoś, komu ufam. Musiałam mieć pewność, że wejdę w biznes, który działa fair, wszystkie osoby są godnie opłacane i nikt na nikim nie żeruje. Od razu wiedziałam, że uda się to właśnie z Martą. Zobacz, jak to obala tę opinię, że kobiety nie powinny robić razem biznesów. W drodze jest też książka o slut-shamingu, którą napisałaś wspólnie z Pauliną Klepacz, redaktorką prowadzącą glamour.pl, i Aleksandrą Nowak. W walce ze slut-shamingiem jest czułość wobec kobiet? Bo na pewno jest tam złość. Złość nie wyklucza czułości. Kiedy kilka lat temu powstał Spis ździr, w którym mężczyźni udostępniali informacje o kobietach, rozmawiających o seksualności w zamkniętych grupach na Facebooku, był w nas potworny wkurw na społeczeństwo i tych facetów. Ale walka ze slut shamingiem bierze się z ogromnej czułości wobec kobiet. Od razu napisałyśmy do tych, których wpisy na grupach wypłynęły. Pytałyśmy, czy potrzebują wsparcia. Przekierowałyśmy energię ze złości na czułość. Dopiero w następnej kolejności zaczęłyśmy zbierać materiał do książki, która ukaże się już 28 kwietnia 2021 r. To ponad 300 stron wiedzy, wywiadów i wspaniałych erotycznych historii, które przesłały nam kobiety w każdym wieku. Powiedz mi, co czujesz, a powiem ci, skąd jesteś Czy zdarza się wam złapać czasami na tym, że zaczynacie czuć przypływ emocji, których nie jesteście w stanie nazwać i wyrazić? Jak często brakuje wam odpowiedniego słowa na określenie tego, co dzieje się z waszym układem nerwowym? Co ciekawe, jest na świecie taki słownik, w którym zbierane są słowa w różnych językach – te opisujące emocje – które do tej pory były „nieprzetłumaczalne”. Jak okazywać czułość innym kobietom? Wystarczy nie oceniać? Na pewno nie oceniać, to ważne. Chociaż dla mnie ważniejsze jest, żeby nie dawać nieproszonych rad. Ty dzielisz się jakąś trudnością, a ktoś uznaje to za zaproszenie do wymądrzania się. Mnie to od razu teleportuje do podstawówki i strofowania małych dziewczynek. „Przecież mówiłam, żebyś tak nie robiła”. Trochę starsze słyszą: „A po co się z nim spotykałaś? Przecież wiedziałaś, że tak się to skończy”. Chciałabym, żeby kobieta pędząca z poradą, o którą nikt jej nie prosił, zastanowiła się, po co to robi. Komu to ma przynieść korzyści? Może jej i jej ego, bo stanie w roli mentorki? Nie oceniajmy, nie dawajmy rad, kiedy nas nie proszą, i nie obgadujmy. To wszystko oddala nas od siebie i nie ma nic wspólnego z czułością. Zamiast tego zaoferujmy nieoceniającą obecność i empatię. Tekst ukazał się pierwotnie w 5 numerze magazynu GLAMOUR.
Powiedz mi, co czujesz, a powiem ci, skąd jesteś
Czy zdarza się wam złapać czasami na tym, że zaczynacie czuć przypływ emocji, których nie jesteście w stanie nazwać i wyrazić? Jak często brakuje wam odpowiedniego słowa na określenie tego, co dzieje się z waszym układem nerwowym? Co ciekawe, jest na świecie taki słownik, w którym zbierane są słowa w różnych językach – te opisujące emocje – które do tej pory były „nieprzetłumaczalne”.
Kiedy zamieszkałam w Kopenhadze, prędko spotkałam się z moją dawną znajomą, która jeszcze w dzieciństwie przeprowadziła się z rodzicami do Danii. Po kilku konkretnych wskazówkach i radach „jak żyć”, nasz temat zszedł na związki damsko-męskie w kontekście różnic kulturowych. Jadąc tam na studia, śmiałam się, że oprócz dyplomu z przyjemnością przywiozłabym do Polski również męża Duńczyka – nie od dziś wiadomo, że Skandynawowie należą do grupy tych pięknych, stylowych i lubiących się bawić Europejczyków. Ja w dodatku kocham ich modę oraz design, więc w głowie miałam idealnie ułożony scenariusz z mieszkaniem we Frederiksberg, czyli dzielnicy-mieście w Kopenhadze, blondynem u mojego boku, jamnikiem i weekendowymi wypadami na Bornholm. Wspomniana koleżanka uzmysłowiła mi jednak, jak bardzo byłam w błędzie i jak w 99% moja fantazja nie ma prawa się urzeczywistnić. No i tu wracamy do … języka w kontekście przeżywanych emocji. Podczas tamtego spotkania dowiedziałam się bardzo ciekawej rzeczy, a mianowicie tego, że jeśli chodzi np. o emocje związane z pozytywnymi uczuciami czy miłością to język duński jest bardzo mocno ograniczony. Zuzia, bo tak na imię ma moja znajoma, mówi biegle po duńsku – co istotne, jest tam już tak długo, że poziom znajomości duńskiego ma wręcz lepszy od polskiego. I to ona już wtedy zwróciła mi uwagę na bardzo ciekawe zjawisko, jakim jest niemożność nazwania uczuć w kontekście języka, jakim się posługujemy. Uczucia nienazwane Skandynawski dystans i oszczędność w okazywaniu, a przede wszystkim mówieniu o emocjach może wyjaśnić lingwistyczna hipoteza Sapira-Whorfa, która głosi, że używany język w większym lub mniejszym stopniu wpływa na sposób myślenia, a więc również na postrzeganie oraz wyrażanie uczuć. Z tego względu często osoby pochodzące z różnych kultur i posługujące się innymi językami nie są w stanie w pełni odnaleźć wspólnej płaszczyzny do wyrażania swoich emocji i potrzeb, co stanowi ogromną barierę w budowaniu trwałych związków i relacji (nie tylko tych romantycznych). No więc ja z Duńczykiem nie wróciłam. W latach 60. XX wieku psycholog Paul Ekman zidentyfikował 6 podstawowych emocji: radość, smutek, wstręt, strach, zaskoczenie i złość. Według naukowca ludzie bez względu na swoje pochodzenie, wychowanie, płeć, kulturę, język i doświadczenia są w stanie je zidentyfikować po ekspresji i mimice twarzy. Badacz twierdzi, „że te podstawowe emocje wykształciły się już w filogenezie. Amerykanin widzi emocje jako system szybkiego reagowania na bodźce, pozwalający na natychmiastową ocenę rzeczywistości. System, który pomógł nam w adaptacji i przetrwaniu”.* Co istotne według Ekmana, o ile emocje podstawowe są uniwersalne, tak wszystkie pochodne i kolejne ich kombinacje są już charakterystyczne dla każdego człowieka, a więc na ich kształtowanie znaczny wpływ mają doświadczenia jednostki, jak i jej środowisko. Dlatego też na sposób, ale i w ogóle na sam fakt okazywania emocji ogromny nacisk wywiera nasza kultura i właśnie język, którego używamy. W 2012 bardzo ciekawe badanie przeprowadzili wśród rodzin dwujęzycznych naukowcy z Uniwersytetu Kalifornijskiego, Uniwersytetu w Berkeley i Bard College. Chcieli sprawdzić, jak członkowie takich rodzin radzą sobie z wyrażaniem uczuć i jaki wpływ ma na to język, którym posługują się na co dzień. Z badania wyszło, że w zależności od przeżywanych emocji rodzice zwracali się w stosunku do swoich dzieci w języku, który pozwalał im na lepsze ich wyrażanie. I tak rodzice z Finlandii chcąc wyznać miłość do dziecka zmieniali język na angielski, gdyż było im zwyczajnie łatwiej dobrać odpowiednie słowa. Czuły zmysł: dotyk Przytulanie, głaskanie, masowanie, poklepywanie. Naukowcy policzyli, z jaką prędkością najlepiej dotykać i ile razy dziennie trzeba być dotykanym, by żyć w zdrowiu i szczęśliwie. Bo bez dobrego dotyku nie ma życia I w tym miejscu wrócę do samego początku. Zachęcam do zapoznania się z fascynującym projektem o nazwie The Positive Lexicography Project** autorstwa psychologa Tima Lomasa. To nieustannie opracowywany i uzupełniany zbiór ‘nieprzetłumaczalnych’ słów opisujących uczucia w różnych językach z całego świata. Jeżeli następnym razem będziecie czuli przypływ radości z tego, że nie musicie się już przejmować, nie zależy wam już na czymś to znaczy, że doświadczacie uczucia Strikhedonii. A może macie problem z opisem chwili, kiedy odczuwacie wzmożoną przyjemność i nie wiecie, jak ją wyrazić? Polecam poszukanie wśród chińskich słów. Ja nie mogę doczekać się już tego niesamowitego uczucia podniecenia i pasji w tańcu, kiedy skończą się wszelkie obostrzenia i będę mogła wyjść do ludzi. I jak wcześniej myślałam, że to po prostu wszechogarniająca radość, którą często ciężko mi wyrazić, tak teraz wiem, że gdzieś na świecie są ludzie, którzy dokładnie wiedzą, co czuję. I umieją to nazwać. Przykłady słów opisujących ciekawe emocje czy też ciekawych słów opisujących emocje znajdziecie poniżej: Awumbuk - charakterystyczna pustka po wyjeździe gości Cafuné - słowo z języka portugalskiego oznaczające przyjemność towarzyszącą wsunięciu palców we włosy ukochanej osoby Dolce far niente - przyjemność z nierobienia niczego, słodkie nicnierobienie, z włoskiego Firgun - duma i szczęście z czyjegoś sukcesu, z hebrajskiego Gigil - przemożna potrzeba uszczypnięcia lub uściskania kogoś, kogo się kocha czy uwielbia, słowo pochodzi z języka tagalskiego Gjensynsglede - radość ze spotkania kogoś, kogo nie widziało się od dawna. Słowo to zawdzięczamy Norweżkom i Norwegom Havruta - uczucie bliskości towarzyszące osobom, które wspólnie się czegoś nauczyły, słowo pochodzi z hebrajskiego Hirateh - walijskie słowo oznaczające głębokie poczucie przywiązania do ojczyzny opromieniające jej lasy i wzgórza niemal magicznym blaskiem Homefulness - angielskie słowo odpowiadające na potrzebę nazwania poczucia, że nareszcie jest się w domu Mbuki-mvuki - nieodparta ochota zrzucenia z siebie wszystkich ubrań podczas radosnego tańca, z języka bantu Ruinenlust - to z kolei z niemieckiego: nieodparty pociąg do niszczejących budynków i opuszczonych miejsc Yuán fèn - przeczucie, że z kimś połączył nas los czy też przeznaczenie, z chińskiego * http://www.girlsroom.pl/zycie/6973-emocje-nie-nazwane ** https://hifisamurai.github.io/lexicography/
Przytulanie, głaskanie, masowanie, poklepywanie. Naukowcy policzyli, z jaką prędkością najlepiej dotykać i ile razy dziennie trzeba być dotykanym, by żyć w zdrowiu i szczęśliwie. Bo bez dobrego dotyku nie ma życia
W tym artykule: Dwadzieścia głasków dziennie Wielka czwórka dotykania Zablokowani na dotyk Jest taka piosenka rockandrollowego zespołu Mudhoney „Touch Me I’m Sick”. Dotknij mnie, jestem chory. To stara piosenka, nagrana wiele lat przed epidemią wirusa, która wymusiła społeczny dystans, ale jej tytuł mocno wybrzmiewa właśnie w pandemii. Czas koniecznej izolacji wyjątkowo brutalnie obchodzi się z osobami, które mieszkają same, są daleko od rodziny, nie mają możliwości regularnych spotkań z przyjaciółmi, a nawet jeśli od czasu do czasu pozwalają sobie na takie spotkania, to wiadomo, wszystko odbywa się bezdotykowo, bo strach. I ten strach jest jak najbardziej zrozumiały, powinniśmy chronić siebie i innych przed zarażeniem koronawirusem, ale jednocześnie nie zapominać, że całkowity brak dotyku może zrujnować nasze zdrowie fizyczne i psychiczne. Dotyk jest narzędziem okazywania i przyjmowania czułości, daje poczucie bezpieczeństwa, akceptacji i przynależności. Uspokaja i poprawia samopoczucie. Brak dotyku? Zabija. Dwadzieścia głasków dziennie Czym jest dobry dotyk? Mówiąc najogólniej – to dotyk wykonywany z pozytywną intencją, a dobre dotykanie nie może się odbywać wbrew woli dotykanego. Jego wzmacniająca rola w życiu została udowodniona naukowo, nie ma z czym dyskutować. Korzyści są obopólne. Kontakt „skóra do skóry” przekłada się na produkcję tych wszystkich dobrych hormonów, jak oksytocyna, dopamina i endorfiny, zarówno u dotykanego, jak i u dotykającego. Dotyk obniża poziom kortyzolu w organizmie, potocznie nazywanego hormonem stresu. Kilka lat temu głośno było o nieistniejącej już aplikacji Cuddlr, która – podobnie jak Tinder – służyła do matchowania osób w pary, tyle że w tym przypadku te pary spotykały się na sesje platonicznego, nieseksualnego przytulania. To, że Cuddlr już nie istnieje, nie jest wcale dowodem, że przytulanie nie było wystarczająco chodliwym, atrakcyjnym towarem. To raczej historia o tym, jak bardzo nie zdajemy sobie sprawy z uzdrawiającej mocy dotyku. Z jego wpływu na zadowolenie z życia. Nawet dotyk obcej osoby, z którą nie jesteśmy w jakiejkolwiek relacji, potrafi skutecznie zmniejszyć poczucie wykluczenia. Czytaj: osoba dotykana czuje się mniej samotna. „Kojący, emocjonalny dotyk jest naszą najbardziej pierwotną potrzebą, ważniejszą nawet od jedzenia – pisze terapeutka Marta Niedźwiecka w swojej książce «Slow sex. Uwolnij miłość». – Ludzie umierają bez dotyku. Dosłownie – to nie jest metafora. Pozbawione dotyku dzieci w domach dziecka, noworodki w inkubatorach słabiej rosną i chorują. Są liczne badania pokazujące, jaką porcję dotyku dziennie musimy przyjąć, żeby pozostać zdrowymi na duchu i na ciele. Minimum plasuje się w okolicy dwudziestu głasków”. Są też badania, które mówią o tym, jakie powinno być tempo i zakres dotyku, żeby działał. Według nich w trakcie sekundy powinniśmy ogarnąć od 3 do 5 cm dotykanego ciała. Przede wszystkim są badania, które potwierdzają, jak destrukcyjna dla naszego zdrowia jest deprywacja dotyku (nazywana inaczej zespołem głodnej skóry), która może powodować depresję i zaburzenia lękowe. Wielka czwórka dotykania Są cztery rodzaje dotyku – różnią się intencjami, specyfiką relacji i okolicznościami, w których do nich dochodzi. Wszystkie mają znaczenie. Dotyku uzdrawiającego doświadczamy np. w czasie masażu albo terapii pracy z ciałem. Ma nieść komfort i rozluźniać. Czuły dotyk pozwala szybko i skutecznie przekazać emocje, czule rodzice dotykają dzieci, czule mogą dotykać się przyjaciele. Są jeszcze dotyk zmysłowy i seksualny, do praktykowania w parach. „Dotyk zmysłowy nie eskaluje się – to też cytat z książki «Slow Sex. Uwolnij miłość». – Nie można nim wywołać orgazmu, można za to nadawać silne sygnały emocjonalne, budować więzi i pobudzać zmysły. Dotyk zmysłowy (…) powoduje, że czujemy się akceptowani i adorowani, tworząc napięcie i budując atmosferę”. Ostatni rodzaj dotyku, dotyk seksualny, ma jasno sprecyzowany cel. Ma rozbudzać podniecenie i prowadzić do orgazmu. Tyle teorii. To, jak w praktyce korzystamy z dotyku, jak go odbieramy, jak dajemy i czy w ogóle jesteśmy otwarci na dotykanie, zależy od kultury, wychowania, doświadczeń. Kilka lat temu sporządzono listę najczęściej dotykających się i najbardziej niedotykalskich nacji. Wygrali Francuzi – jako ci, którzy dotykać lubią i potrafią. Polegli Amerykanie, według badań zablokowani na dotyk. Pochodzenie ma jednak zdecydowanie mniejsze znaczenie niż płeć, a mężczyźni są szczególnie narażeni na deficyt dotyku. „Mężczyźni zwykle są wychowywani w – jak by do ująć – dotykowej izolacji. Dorastając, z roku na rok są coraz rzadziej przytulani przez dorosłych. Jako nastolatkowie właściwie w ogóle. Ich fizyczny kontakt z drugą osobą ogranicza się do walki i seksu. Nic więc dziwnego, że potrafią mieć na punkcie tego seksu niezłą obsesję” – tłumaczy Niedźwiecka w „Slow Sex. Uwolnij miłość”. Bo seks jest jedyną akceptowaną społecznie aktywnością, w której mężczyzna dostaje bliskość, czułość i zasilający dotyk. Kobiety z łatwością dotykają się platonicznie, przytulają się z przyjaciółkami, nawet w dorosłym życiu dużo swobodniej wchodzą w ten rodzaj bliskości z rodzicami. A wyobraźcie sobie dwóch dorosłych facetów, zwłaszcza heteroseksualnych, którzy się do siebie przytulają. Niezłe science fiction, prawda? Choćby znali i przyjaźnili się od lat, kultura im na to nie pozwoli, bo nie mieści się to w stereotypowym wyobrażeniu o męskości (podłość patriarchatu nie ma granic). Zablokowani na dotyk Są ludzie, którzy sztywnieją, gdy ktoś zbyt szybko i za bardzo skraca fizyczny dystans. Dostają dreszczy, kiedy w tramwaju niechcący zetkną się z kimś łokciami. Taki przypadkowy dotyk ze strony obcej osoby niezwykle ich drażni. I jest to jak najbardziej w porządku, bo nieproszony dotyk, na który nie wyraziliśmy wcześniej zgody, powoduje dyskomfort. A co z ludźmi, którzy deklarują, że w ogóle nie lubią być dotykani? Co z tymi, którzy mówią, że przytulanie nie jest wcale fajne? Istnieje coś takiego jak hafefobia, czyli lęk przed dotykiem. To poważne zaburzenie, które może być spowodowane traumatycznym doświadczeniem z przeszłości, np. molestowaniem seksualnym w dzieciństwie. Bez specjalistycznej pomocy nikt sobie z nim nie poradzi. Fobia to jednak skrajny przypadek, a poza zdiagnozowanym lękiem istnieje jeszcze sporo przyczyn, dla których niektórzy nie potrafią i nie lubią się dotykać. Bo wychowywali się w domu, w którym się nie dotykano, więc nikt nie nauczył ich, że dobry dotyk jest nośnikiem emocji, że w ten sposób można okazywać czułość innym i czerpać ją od innych. Bo postrzegają dotyk wyłącznie w kategoriach stymulacji erotycznej – takim osobom trudno będzie praktykować inne rodzaje dotykania. I mogą sobie gadać, że nie potrzebują platonicznego przytulania. Wszyscy mają potrzebę dotyku, nie wszyscy mają narzędzia, by tę potrzebę realizować. W pandemii wiele osób zwyczajnie nie ma sposobności. Da się jakoś oszukać wygłodniałą dotyku skórę? Można próbować. Symulację dotyku daje np. długa, gorąca kąpiel, nieźle robi też miękki, ciepły koc (okryta takim piszę ten tekst, więc wiem, co mówię). W zależności od obowiązujących akurat obostrzeń można sobie dotyk zorganizować masażem albo nawet wizytą u fryzjera. Choć wiadomo, że najlepszy będzie ten praktykowany z człowiekiem, którego znamy i lubimy. Swoją drogą, przytulanie w pandemii powinno być obowiązkowe. W końcu dobry dotyk poprawia odporność.
Przyjemności można i warto się nauczyć. Pozwala zbudować bezpieczną przestrzeń
Przyjemność. Warto pochylić się nad tym słowem i sprawdzić, co ono w sobie kryje. Jak i nad tym, co ono dla nas znaczy. Jakiej przyjemności potrzebujemy. I pozwolić sobie na nią!
W tym artykule: Czym jest przyjemność? Przyjemność na co dzień Czym jest przyjemność? przyjemność 1. «miłe wrażenie wywołane dodatnimi bodźcami, uczucie zadowolenia» 2. «to, co wywołuje uczucie zadowolenia, sprawia miłe wrażenie, dostarcza przyjemnych doznań» (PWN) https://sjp.pwn.pl/slowniki/przyjemność.html Kiedyś w ogóle się nad tym nie zastanawiałam, samo słowo przyjemność było mi w pewien sposób obojętne. Ale bynajmniej nie dlatego, że brakowało mi miłych doznań – wręcz przeciwnie, nie mogę narzekać na brak uciech. Chodzi o to, że tak naprawdę dopiero bardzo niedawno zaczęłam rozumieć, co przyjemność znaczy i czym ona dla mnie jest. Wydawać by się mogło, że to w sumie bardzo łatwa sprawa – odpowiedzieć na pytanie: Co właściwie sprawia mi przyjemność? A jednak szczera konfrontacja z własnym potrzebami jest niesamowicie trudna, bo w jej centrum musimy postawić umiejętność słuchania i zrozumienia samej czy samego siebie. Co więcej, zaakceptowania swoich pragnień, możliwości, ale i ograniczeń. Przyjemność na co dzień Odczuwania rozkoszy w codziennym życiu trzeba się nauczyć i powinno iść to w parze z nauką samej czy samego siebie. Uważność, odpuszczenie złych emocji, uwolnienie głowy, czas oraz spokój – to wszystko razem pozwala zbudować bezpieczną przestrzeń, wolną od oceniania i krytycyzmu, tak niezwykle istotną w budowaniu samoświadomości. Czuła dla siebie, czuła na siebie Czułość. Czułości do siebie samych. „Tego się nie wygugluje, trzeba się ze sobą dogadać, meblować codzienność tak, żeby to nam smakowała, stawać po swojej stronie” – mówi Natalia de Barbaro, psycholożka, autorka bestsellerowej książki „Czuła przewodniczka” i warsztatów dla kobiet „Własny pokój”. Żyjemy w czasach przedziwnych, gdzie miarą człowieka jest liczba godzin spędzonych w pracy i grubość portfela. Życie w pędzie stało się podstawą egzystencji, bo w gonieniu króliczka przecież nie chodzi o to, żeby go złapać. Pandemia jednak zatrzymała świat, spowolniła nas i nasze działania. Modny stał się slow life, bo nareszcie zobaczyłyśmy i zobaczyliśmy, że można żyć inaczej. Uprzedzam, że nie bagatelizuję i nie umniejszam krzywdzie, bo wiem, że ludzie umierają, tracą pracę i nie każdy ma ochotę - co więcej - nie każdego stać na wyciszenie i zmianę priorytetów. Chodzi mi jednak o to, że obecna sytuacja może zmienić sposób, w jaki postrzegamy naszą rzeczywistość i jak same oraz sami się w niej odnajdujemy. Paradoksalnie w tym całym chaosie wiele osób odnalazło spokój i płaszczyznę do pracy nad sobą, do zrozumienia, czego potrzebują i oczekują od życia. W końcu zaczynamy dostrzegać przyjemność w drobnych rzeczach. Coraz więcej osób spędza czas w naturze i docenia, jak kontakt z przyrodą pozytywnie wpływa na ich życie. Planowanie wyjazdów przez platformę Slowhop czy inne tego typu strony stało się narodową rozrywką i wyścigiem, w którym naprawdę ciężko wygrać. Do tego leniwe weekendy z książką, pieczenie chleba, kursy ceramiczne, zajęcia z florystyki i szkolenia z parzenia idealnej kawy każdym możliwym sprzętem. Wydaje mi się, że paradoksalnie im drobniejsza czynność dnia codziennego, wręcz przyziemna – jak wybranie się po świeże kwiaty do ulubionej kwiaciarni czy kupno chałki w piekarni pod domem podczas spaceru z psem – tym większa przyjemność. Spróbujcie zatrzymać się na chwilę, wziąć oddech i poczuć całym lub całą sobą, że jesteś „tu i teraz”. Te małe przyjemności, momenty, kiedy jesteśmy tylko i wyłącznie dobre i dobrzy dla siebie dają nam energię i (jakby to górnolotnie nie brzmiało) pokazują, o co w życiu tak naprawdę chodzi. Pomocne też są w tym drobne rytuały, powtarzane czynności, które dają nam poczucie dbania o głowę i ciało. W moim przypadku jest to nawet sobotni poranny spacer z psem rano, kiedy w ulubionym kubku mam zrobioną przez chłopaka kawę i razem idziemy nad Wisłę po drodze kupując gazety i słodkości. Głód skóry, czyli o zmysłowym odbiorze rzeczywistości Potrzebujemy czterech dotyków dziennie, by przeżyć, ośmiu, by zachować zdrowie i dwunastu, żeby być szczęśliwymi. Ilość bodźców z zewnątrz może przytłoczyć i odciąć każdego od jego wewnętrznych potrzeb. Dlatego pielęgnujcie chwile, kiedy macie sposobność zatrzymać się i wyciszyć. Z uwagą obserwujcie, jak odpowiadacie na to, co się wokół was dzieje i jak wasza głowa oraz ciało reaguje w różnych sytuacjach. Odczuwania przyjemności można się nauczyć. Tak wiele mówi się teraz (chociaż nadal uważam za mało) o odczuwaniu przyjemności seksualnej, samomiłości i świadomości w erotycznej strefie. Jest to rewelacyjna zmiana, która się dzieje na naszych oczach, bo seks to podstawa, a nasze życie seksualne odzwierciedla i ma wpływ na wszystkie inne sfery życia. Ale zacznijmy rozmawiać i dawać sobie również przyzwolenie na przyjemność w codziennym aktywnościach, bo życie mamy tylko jedno.
Czy faktycznie żyjemy w ciałopozytywnych czasach i czule traktujemy siebie, jesteśmy na ścieżce samooakceptacji? Jak wygląda nasz stosunek do siebie samych w trudnych pandemicznych czasach?
Miałam napisać tekst o tym, czemu w pandemii wracamy nawet po klika razy do starych, znanych i lubianych przez nas filmów czy seriali. Podobno dzieje się tak głównie ze względu na poczucie bezpieczeństwa oraz przyjemności z powrotu do czasów sprzed COVID-19. Moje myślenie skręciło jednak w zupełnie inną stronę, chociaż może nie zupełnie, bo zaczęłam myśleć o relacji z ciałem w kontekście choroby, zmiany wyglądu i dalej zbliżającego się lata. Trzeba przyznać, że siedzenie w domu związane z pandemią, mniej aktywności na świeżym powietrzu, zamknięte obiekty sportowe, stres i obniżenie nastroju nie służą najlepiej naszej kondycji i ogólnej samoakceptacji. Ostatnio poruszyła mnie rozmowa z moją przyjaciółką – wspaniałą, mądrą, ambitną, przepiękną dziewczyną – o zmianach, jakie zaszły w naszych ciałach na przestrzeni ostatnich lat. Rozmowa zakończyła się prostą konkluzją, że niestety nie mamy już 20 lat i wszystko, co zjemy, gdzieś nam się odkłada, a jeden kieliszek wina to już i tak za dużo. Później pojawił się temat zbliżających się wakacji i oczywiście kostiumów kąpielowych. I od tego momentu mam w głowie istne gwiezdne wojny. Nie mogę przestać myśleć o tym, że z jednej strony ludzie, którymi otaczam się w codziennym moim życiu, których obserwuje na Instagramie, którzy mnie inspirują i często skłaniają do refleksji – większość z nich mówi z uznaniem o ciałopozytywności, a z drugiej strony wszyscy jesteśmy przerażeni na samą myśl o naszych ciałach i pokazaniu ich bez ubrania. To się też oczywiście przekłada na temat szeroko pojętej seksualności, ale teraz nie o tym. Żeby nie było, że jestem hipokrytką, bo te teksty czytają moi bliscy – ja sama mam problem z moim ciałem, miewam lepsze i gorsze dni, mówię głośno, że utyłam i powinnam coś z tym ciałem zrobić, ale… Zmiana myślenia o ciele i relacji z nim jest mi bardzo bliska. Wiele lat zajęło mi dostrzeżenie, że moje ciało i to jak ono wygląda mnie nie definiuje. Ogromnie dużo dał mi czas, kiedy mieszkałam w Danii. Duńczycy, a w szczególności Dunki, mają w sobie niesamowite pokłady zrozumienia i akceptacji dla swoich ciał. Oczywiście, są osoby, które mocno ingerują w swój wygląd, ale wszystko jest dla ludzi, więc czemu nie. Mnie natomiast w Duńczykach i Dunkach absolutnie porwała ich swoboda, naturalność, akceptacja różnic, zmian jakie zachodzą w ciałach, swoboda w mówieniu o seksie, w odczuwaniu przyjemności i kontakt z naturą. Dzięki życiu w Kopenhadze dałam sobie przyzwolenie na bycie sobą. Okazałam sobie szacunek, wdzięczność i czułość, na które nigdy wcześniej nie mogłam się zdobyć. Wróciłam po 2 latach do Warszawy i moje nastawienie od razu uległo zmianie. Na szczęście nie całkowicie, bo nadal mam w sobie tą pewność siebie i akceptację. Boli mnie natomiast to, jak bliskie mi osoby mówią o sobie w negatywny sposób. Staram się to wyłapywać i na te tematy rozmawiać, bo mam ochotę płakać i krzyczeć za każdym razem, jak słyszę „no, niby wszystko okej, ale jestem gruba”, „jestem na pudełkach, ale nie widzę różnicy”, „nie mogę zjeść tej pizzy, bo za dużo już dzisiaj zjadłam” etc. Mi też się to zdarza, zresztą chyba nie ma osoby, która byłaby w pełni zadowolona z tego, jak wygląda. Czemu jednak, zwłaszcza w tak trudnym dla nas wszystkich czasie, nie zaczniemy uczyć się empatii w stosunku do nas samych? Czuła dla siebie, czuła na siebie Czułość. Czułości do siebie samych. „Tego się nie wygugluje, trzeba się ze sobą dogadać, meblować codzienność tak, żeby to nam smakowała, stawać po swojej stronie” – mówi Natalia de Barbaro, psycholożka, autorka bestsellerowej książki „Czuła przewodniczka” i warsztatów dla kobiet „Własny pokój”. Tyle się mówi teraz o tym, że świat zwolnił, zmieniamy naszą codzienność w duchu slow life, wybieramy hodowane lokalnie produkty spożywcze, rezygnujemy z mięsa, zwracamy się ku naturalnym kosmetykom, przyklaskujemy minimalizmowi, jesteśmy coraz bardziej świadomi i świadome, jak nasze działania wpływają na planetę. I niby za tym wszystkim idzie zmiana podejścia do nas samych, ale cały czas mam wrażenie, że gdzieś temat akceptacji naszych ciał nam ucieka. Lata wychowywania w duchu „chude jest piękne” odbijają nam się czkawką. Sama staram się żyć zgodnie z zasadą, że nie oceniam, jak ktoś się prezentuje, bo to zwyczajnie nie moja sprawa, ale muszę przyznać, że i mi to czasami nie wychodzi, za co bardzo przepraszam. Zdarza się, że usłyszę w swojej głowie myśl – „oj, ale się zaniedbała”, „czy ja też tak wyglądam? Chyba mogłaby schudnąć”. Walczę z takim ocenianiem (z powodzeniem!), chociaż uważam, że naprawdę krytyczna, to i tak jestem najbardziej sama w stosunku do siebie. Kiedyś nie przepadałam za tym, jak wyglądałam, mimo że byłam szczuplejsza, niż jestem teraz. Ale to wynikało nie z samej relacji z ciałem, co właściwie z brakiem tej relacji i poczuciem absolutnej niepewności. Dużo się musiało zadziać w moim życiu, ale nareszcie wiem, że to, jak moje ciało wygląda, nie jest najważniejsze. Oczywiście, zdarzają się gorsze dni, kiedy siedzę w dresie i jęczę, że powinnam schudnąć, bo lockdown mnie nie oszczędził, ale na koniec dnia w sumie mam to w nosie. Jestem zdrowa, silna, jestem szczęśliwa, a to wynika przede wszystkim z ułożenia sobie wielu tematów w głowie i zrozumienia, że moje ciało mnie nie definiuje. I tu wracam do ciałopozytywności, którą można sprowadzić po prostu do akceptacji swojego ciała. Nie musimy go absolutnie kochać. Nie chodzi też o to, żeby na siłę lubić te części, które po prostu nam się nie podobają. Możemy chcieć coś zmienić chirurgicznie, możemy wylewać siódme poty na siłowni, ale też możemy nie robić nic i czuć się z tym dobrze. Chodzi o to, żeby być dla siebie wyrozumiałą i dobrą, delikatną i czułą. Jak niewielu/niewiele z nas świadomie podchodzi do swoich potrzeb? Jak nieliczni ze zrozumieniem patrzą na siebie i dają sobie czas oraz przestrzeń na pracę z głową i ciałem? Każde ciało jest inne, niektóre są chudsze, inne grubsze, z cellulitem, fałdką, ale i wieloma fałdkami, z gładką skóra i taką z bliznami, rozstępami, piegami etc. Ale każde ciało potrzebuje czułości. Wspaniale, że w mediach coraz częściej pokazywane są różne sylwetki, a dyskusja o różnościach wybrzmiewa coraz głośniej. Ciało idealne nie istnieje, a katowanie się i karanie za to, że daleko nam do „ideału” nie powinno mieć miejsca. Skończmy z opresyjnym promowaniem nierealnym kanonów piękna. Ogromnie boli mnie, kiedy słyszę „nawet lubię swoje ciało, ale ja to bym się w kostiumie teraz nie pokazała”. Ileż my czasu i energii marnujemy na myślenie o jedzeniu, niejedzeniu, co nam wolno, czego nie, kiedy coś zjeść i gdzie się to nam odłoży. Zwłaszcza teraz nasze życie jest wystarczająco trudne i jak widać bardzo kruche. Nie dodawajmy sobie niepotrzebnie kolejnych zmartwień i powodów do frustracji. Zacznijmy być dla siebie dobre i dobrzy.
Żeby spełnić marzenia o śpiewaniu, musiała pokonać wiele barier – przede wszystkim tych, które były w jej głowie. Dziś Rosalie. odważnie idzie po swoje i zachęca do tego inne dziewczyny. Bierzcie z niej przykład.
Jesteś dla siebie czuła? Od pewnego czasu staram się być coraz bardziej. Gdybyś zapytała mnie o to trzy lata temu, powiedziałabym, że nie. I nie wiedziałabym w ogóle, czym jest czułość wobec swojego ciała. Odkryłam ją przy moim chłopaku. Odnalazłam przy nim spokój i zrozumienie dla swojego ciała. Dotarło do mnie wreszcie, że nie muszę się katować kolejnymi dietami. A robiłam to przez większość mojego życia. Dlaczego tak się działo? Jako dziecko miałam nadwagę i czułam ogromną presję, by mieć szczupłe ciało. Skąd się ta presja wzięła? Sama ją sobie narzuciłam. Porównywałam się do innych dziewczyn. Najpierw w szkole, na studiach, a potem przyszła praca na scenie i zauważyłam, że też porównywałam się do innych wokalistek. Od samego początku czułam zgrzyt, jeśli chodzi o moje ciało, ale na szczęście już tak nie jest. W dużej mierze dzięki Dawidowi. I tak po prostu mu uwierzyłaś? Na początku nie do końca. Ale przyzwyczajałam się do tego, co słyszę. Zaczęłam chłonąć jego słowa. Gdy się poznaliśmy, byłam na maksa wkręcona w siłownię, w podnoszenie ciężarów. Mimo że chodziłam tam cztery razy w tygodniu, to nadal byłam niezadowolona z tego, jak wyglądam. Po czasie zauważyłam, że ten rodzaj wysiłku mi w ogóle nie służy. Potrzebowałam spokoju i sportu, który mnie wyciszy i wyciągnie moje ciało, a nie będzie je pompować. Spotkałam na swojej drodze osoby, które nauczyły mnie czułości. Jedną z nich jest moja przyjaciółka, która jest stylistką i joginką. Zauważyła, że jestem zestresowana. Chociaż ja tego nie pokazuję, ani w wywiadach, ani na scenie. Raczej staram się zakładać maskę silnej kobiety, a ona zobaczyła we mnie stres i zaproponowała sesję jogi. Pokazała mi ćwiczenia, które pomagają się wyciszyć, uspokoić i sprawiają, że lepiej śpię. Joga jest też dla mnie terapeutyczna, zdarzało mi się wzruszać w trakcie sesji. Z natury jestem introwertyczką, nie przed każdym potrafię się otworzyć. Jednocześnie jestem niezwykle emocjonalna. Jak to się stało, że taki wrażliwiec jak Ty chce stanąć na scenie? Sama przed tłumem. To jest jednak obnażające. Nie mam pojęcia, skąd znalazłam w sobie taką odwagę. Od dziecka miałam kontakty ze sceną, bo chodziłam do muzycznej podstawówki. Bardzo cierpiałam, gdy musiałam grać przed publicznością. Przez sześć lat jakoś dźwigałam tę szkołę, ale potem stwierdziłam, że to dla mnie za dużo. Jednak muzyka była zawsze przy mnie, jeździłam na różnego rodzaju konkursy i próbowałam przezwyciężyć strach przed występowaniem. Kiedy pojawił się internet, to mi bardzo pomogło, bo można było śpiewać do kamery. Nagle przyszedł odzew od ludzi, że podoba im się to, co robię. Poczułam wsparcie i nadzieję, że mam szansę. Pierwszy koncert zagrałam w Poznaniu. Nie byłam w stanie się ruszyć na scenie, byłam totalnie sparaliżowana. Dojście do tego, by poczuć się swobodnie podczas koncertów, zajęło mi chyba dwa lata. To co Cię do niej tak ciągnęło, skoro wiązała się z tak trudnymi emocjami? Śpiewanie było moim marzeniem, od dziecka mówiłam mamie, że będę wokalistką, i bardzo wierzyłam w swoje możliwości. Kiedy patrzyłam na moich idoli, jak na koncertach publiczność śpiewa razem z nimi ich utwory, chciałam poczuć to samo, co oni. Dowiedzieć się, jakie to uczucie. I jakie to uczucie? Nie do opisania. Za każdym razem, kiedy słyszę śpiewających ze mną ludzi, trochę nie dowierzam. Nie sądziłam, choć jednocześnie miałam na to nadzieję, że tylu ludzi będzie chciało mnie słuchać. Kiedy stoję na scenie, to jestem bardzo wdzięczna mojej publiczności, a jednocześnie czuję przed nią respekt. Bardzo doceniam, że są to osoby, które przychodzą na mój koncert, są tam dla mnie. Scena przestała Cię paraliżować? Tak. To się stało na festiwalu Up To Date w 2017 r. To niesamowite, ale doskonale pamiętam wszystkie elementy, które wpłynęły na to, że poczułam się dobrze na scenie. Przede wszystkim ze względu na miejsce. To był stadion, ale przestrzeń została zaaranżowana bardzo kameralnie. Klimat był dość mroczny, undergroundowy i poczułam się cool. Miałam swoich ludzi wokół siebie. Miałam okulary na twarzy. To był też pierwszy koncert, na którym zdjęłam bluzę. Brzmi, jakby to nie był wielki wyczyn, ale do tamtej pory chowałam się w kapturach. A tam pokazałam ciało i poczułam się silna. Do dziś mam w pamięci moment, kiedy zdjęłam bluzę i usłyszałam gwizdanie. To było gwizdanie aplauz, że jest wow. I poczułam: OK, jestem tutaj, szanują mnie, mogę to robić dalej. Szacunek publiczności okazał się przełomowy? Tak. Tworzę muzykę dla siebie, z potrzeby, ale robię ją przede wszystkim dla ludzi. I bardzo mi zależy, by moja muzyka się podobała. Zresztą wszyscy teraz tak trochę funkcjonujemy – chcemy lajków, komentarzy, udostępnień. W ostatnim roku najbardziej brakowało mi koncertów. Bo dla mnie media społecznościowe miały sens tylko wtedy, gdy były dodatkiem. Tworzę po to, by śpiewać na scenie. To jest niesamowite, bo często po koncertach przychodzą do mnie dziewczyny i mówią, że podziwiają mnie za siłę, za kobiecość, za to, że ładuję je energią. Czujesz w sobie tę moc? Ona się rodzi razem z tymi spotkaniami. Nie miałam jej od samego początku. Chowałam się w za dużych rzeczach, czapkach, w okularach, na scenie nie byłam kobieca. Ja się dopiero taka staję. Zaczęłam dojrzewać razem z moją muzyką, zaczęłam czuć się swobodnie, zaczęłam poruszać się swobodnie, zaczęłam sobie pozwalać na zagadywanie ludzi podczas koncertów, na żartowanie. I wiesz, ja chyba też dlatego tak bardzo lubię swoją pracę. Bo ja się w niej dobrze czuję, ja w niej lubię siebie. Chciałabym być taką osobą na co dzień, jaką jestem na scenie. A czego Ci na co dzień brakuje z tej Rosalie. ze sceny? Jakiegoś rodzaju uśmiechu. Na co dzień nie uśmiecham się tyle. To na scenie osiągam maksimum. Nie jest tak, że normalnie jestem smutna. Ale na pewno dużo rozmyślam, analizuję, podważam. Wydaje mi się, że czasami jestem po prostu zbyt poważna, zbyt wiele myślę i przeżywam. Płytą „Ideal” stwierdziłam, że trzeba z tym skończyć. No właśnie. „Ideal” to według mnie opowieść o dziewczynie, która bierze życie w swoje ręce. I żyje tak, jak chce. Tak właśnie było. Stwierdziłam, że nie ma co rozbudzać w sobie wspomnień i emocji, które ciążą. A raczej warto naładować się pozytywną energią. Chcę przekazywać ludziom emocje. Kiedy ktoś mnie pyta: „O czym jest ten tekst?”, zawsze odpowiadam: „A co on w tobie wywołuje?”. Autoterapia i terapia grupowa poprzez muzykę? Totalnie! A dużo jeszcze masz rzeczy do przepracowania? Myślę, że tak. W tym roku stawiam na siebie. Nie tylko pod względem muzycznym. Będę robić rzeczy, które sprawiają mi przyjemność. Co to są za rzeczy? Na przykład tenis. To świetny sport na wyrzucenie z siebie emocji. Chcę też wrócić do jazdy konnej. Jako dziecko bardzo dużo jeździłam konno. Kontakt ze zwierzęciem i sport w jednym to jest dla mnie coś magicznego. I przede wszystkim wracam do gry na pianinie. Ta chęć jest dla mnie bardzo szokująca. Na samą myśl o tym mam dreszcze. Od podstawówki nie usiadłam do pianina. To była dla mnie trauma. Pianino w domu wzbudzało we mnie złość, może nawet nienawiść. Ale spróbuję przełamać ten lęk. Tak, to będzie rok pokonywania lęków, które pozostały mi z dawnych lat. Na szczęście dużo ich już nie zostało. Kiedy spytałam Cię o czułość wobec siebie, od razu powiedziałaś o ciele. Dlaczego? Bo czułość kojarzy mi się z przytuleniem, z bliskością drugiej osoby. Byłam dzieckiem, które przytulało się non stop. Doświadczam w życiu dużo bliskości, ale czułość wobec siebie jest najtrudniejsza. Wciąż uczę się rozumieć swoje potrzeby. Czy potrafisz już czułość wobec ciała przełożyć na czułość wobec siebie? Myślę, że mam przed sobą jeszcze dość długą drogę, by to poczuć. Już doceniam swoje ciało, a to bardzo ważny krok. Kiedy patrzę na siebie, mówię, że jest w porządku. I to jest nowość w moim życiu. Gdybyś miała powiedzieć, dlaczego Rosalie. jest cool… Bo jest szczera, naturalna, prawdziwa. Nie stwarza bariery. Kiedy ktoś mi pisze w komentarzach: „Jesteś piękna”, to zawsze odpowiadam: „Ty też jesteś piękna”. Takich dziewczyn, które przypominają mnie sprzed kilku lat, jest mnóstwo. Niezadowolonych z siebie, porównujących się z innymi. Dlatego tak bardzo staram się być naturalna na Instagramie. Wiem i czuję, że mogę mieć wpływ na moich odbiorców. I chcę to odpowiedzialnie wykorzystać. To ważne, żeby mieć się na kim wzorować? Od dziecka byłam zakochana w Beyoncé. Do dziś zresztą uważam ją za wielką postać. To ona zbudowała we mnie poczucie, że kobiety mogą zrobić coś wielkiego w muzyce. Jej band składał się z kobiet. Na każdym koncercie mówiła, że bycie kobietą jest czymś wyjątkowym i trzeba pokazywać swoją siłę. Wierzyłaś jej? Totalnie. Jadłam każde jej słowo. To na pewno mnie ukształtowało. Teraz mam podobną misję – pokazać, że w Polsce można robić świetną, jakościową muzykę. I że warto lubić siebie i nie porównywać się z innymi. Czego byś chciała dla nas, kobiet? Poczucia pewności siebie i wspólnoty. Żebyśmy w walce z dominującym parytetem nie zapominały o naszej wewnętrznej sile. Dawid wie, jak wielką rolę odegrał w Twojej przemianie? Mam nadzieję. Bardzo często mu za to dziękuję. Ale widzę, że to nie jest jeszcze koniec, że jeszcze wiele mam do zrobienia w temacie samoakceptacji i samospełnienia. Chciałabym odnaleźć w życiu prywatnym luz, który mam na scenie, i jeszcze nie wiem, jak to zrobić. Jakie jeszcze masz marzenia? Zagrać na Coachelli albo innym zagranicznym festiwalu, współpracować z Blood Orange, nagrać album z Chloe Martini, który dotrze również do zagranicznej publiki, i więcej podróżować. Wiem, że ciężką pracą i przy odrobinie szczęścia mogę osiągnąć wszystko. Wierzysz już, że jesteś wyjątkowa? Wyjątkowa jak każda z nas (śmiech). Jeszcze nie do końca. Ale może to dobrze? Bo pewnie wtedy zniknęłyby te emocje i chęć dalszego rozwoju. W tym roku na pewno zaskoczę muzycznie. Nagrałam przełomowy utwór, który jest spełnieniem moich marzeń. Już nie mogę się doczekać jego premiery. A to tylko jedna z wielu nowości ode mnie w tym roku. I skupiam się na muzyce. Najszczęśliwsza będę, kiedy wrócę z nią na scenę. Wywiad ukazał się pierwotnie w lutowym wydaniu magazynu Glamour (nr 2/2021) dostępnym na stronie kultowy.pl. Czuła dla siebie, czuła na siebie Czułość. Czułości do siebie samych. „Tego się nie wygugluje, trzeba się ze sobą dogadać, meblować codzienność tak, żeby to nam smakowała, stawać po swojej stronie” – mówi Natalia de Barbaro, psycholożka, autorka bestsellerowej książki „Czuła przewodniczka” i warsztatów dla kobiet „Własny pokój”.
Narasta w nas globalny głód skóry. Dotyczy każdego, bez wyjątku
Potrzebujemy czterech dotyków dziennie, by przeżyć, ośmiu, by zachować zdrowie i dwunastu, żeby być szczęśliwymi.
W tym artykule: Klasyfikacja zmysłów Dlaczego warto dbać o harmonię zmysłów? Szałas na hałas, czyli sposoby na dostrojenie zmysłów Zmysły kojarzą nam się z sensualnością. Mówimy o nich w kontekście afrodyzjaków, zapominając, że odgrywają kluczową rolę w naszym codziennym poczuciu bezpieczeństwa. Współczesny człowiek doświadcza przebodźcowania zmysłowego na każdej płaszczyźnie. Kakofonia zapachów, dźwięków i obrazów buduje w nas permanentne napięcie. I zamiast pochylić się nad harmonią wszystkich zmysłów, często przytłaczamy się jednym na rzecz drugiego. W efekcie znajdujemy się w okulocentrycznym punkcie, gdzie świat odbieramy głównie wzrokowo, dziwiąc się, skąd w nas globalny głód skóry. Klasyfikacja zmysłów Tradycyjnie wyróżniamy pięć zmysłów: dotyk, słuch, węch, smak i wzrok. Nauka cały czas rozpoznaje kolejne, takie jak nocycepcja (odczuwanie bólu skóry, stawów i narządów), zmysł temperatury czy równowagi, propriocepcja (zmysł ułożenia części ciała względem siebie) czy percepcja czasu. – Istnieje wiele zmysłów, które zagubiliśmy na przestrzeni wieków, takie jak magnetorecepcja, czyli rozpoznawanie pola magnetycznego ziemi. Kiedyś niektóre plemiona posługiwały się tym zmysłem podczas żeglowania. Jesteśmy także zdolni do echolokacji tak jak walenie czy nietoperze. Rozwój technologii poszedł jednak tak daleko, że w dużej mierze zapomnieliśmy o tych zmysłach, choć cały czas są obecne w naszym mózgu – opowiada Joanna Jurga, projektantka, innowatorka, specjalistka od designu synestetycznego i poczucia bezpieczeństwa w przestrzeni. Możliwość widzenia, odczuwania dotyku, temperatury, położenia ciała, słyszenia dźwięków, znajdowania się w przestrzeni czy czucia smaku to nasze fizjologiczne podstawy bytu. Pozwalają nam funkcjonować w świecie. Najstarszy jest zmysł węchu, dzięki któremu umiemy rozpoznawać, czy pożywienie jest dla nas dobre. Węch przenosi nas także w świat wspomnień i odpowiada za dobór partnerów. – W czasach, kiedy ludzie poznają się przez internet, bywa tak, że rozmowy są świetne, a przy spotkaniu na żywo nie ma chemii. Okazuje się, że nasze feromony pachną w pewien sposób, który nie jest odbierany jako atrakcyjny przez drugą osobę. Nasza fizyczność i organiczność, którą w posthumanizmie XXI wieku chcielibyśmy wytępić, jest bardzo zwierzęca i atawistyczna – mówi ekspertka. Dotyk stanowi podstawowe narzędzie wzmacniania więzi u wszystkich ssaków. Występujące u zwierząt zjawisko iskania (pielęgnacji sierści) czy podawania sobie jedzenia z pyska do pyska to ewolucyjne podstawy czułości. U człowieka przybrały formę pocałunku czy pieszczot. Dotyk pozwala nawiązywać relacje i kształci w nas poczucie bezpieczeństwa. Psychoterapeutka Virginia Satir twierdziła, że potrzebujemy czterech dotyków dziennie, by przeżyć, ośmiu, by zachować zdrowie i dwunastu, żeby być szczęśliwymi. Słuch jest określany jako najważniejszy zmysł społeczny. Odbiera bodźce bez udziału naszej woli, działając nawet we śnie. Odgrywa ważną rolę w komunikacji, orientacji przestrzennej i poznawaniu rzeczywistości, podobnie jak wzrok. Wiemy, że ok. 80 proc. informacji, które trafiają do mózgu człowieka, pochodzi właśnie z komunikatów wzrokowych. Według architekta Juhaniego Pallasmy dominacja wzroku prowadzi do stłumienia pozostałych zmysłów, co przekłada się na poczucie wyłączenia, izolacji i powierzchowności. Dlaczego warto dbać o harmonię zmysłów? Gwałtowny rozwój świata spowodował, że zatraciliśmy umiejętność dostrajania zmysłów do swoich potrzeb. – Wzrok jest przeciążony, a zmysł węchu zaburzony przez notoryczne używanie Domestosa i mycie się pięć razy dziennie. Dysharmonia prowadzi nas do momentu, w którym nasz odbiór świata jest fundamentalnie zniekształcony – tłumaczy Jurga. W okresie społecznej izolacji doświadczamy jeszcze większego przebodźcowania lub dominacji jednego zmysłu nad drugim. Nie ubieramy nowych ubrań, nie mamy rytuału przejścia do innej przestrzeni i brakuje nam realnej, fizycznej interakcji z drugim człowiekiem. Rozmawiając z ludźmi przez kamerkę, nie czujemy ich zapachu, nie widzimy gestykulacji i tracimy punkt odniesienia. Deprywacja zmysłowa prowadzi także do zjawiska głodu skóry, czyli tęsknoty za ludzkim dotykiem. – Głód skóry zaobserwowano po raz pierwszy u więźniów w latach 80. Bez dotyku zapadamy się w sobie, zaczynamy chorować na egzemę, robimy się nerwowi lub doświadczamy stanów depresyjnych. Obecność drugiego człowieka jest konieczna, aby zachować dobrostan psychiczny. To podstawa naszego zdrowia i gwarancja poczucia bezpieczeństwa – opowiada ekspertka. Nie musi to być wyłącznie dotyk ludzki. Wystarczy żywa istota taka jak pies czy kot, której głaskanie przez 8 sekund redukuje poziom kortyzolu. Równie skuteczny będzie masaż, którego kojące właściwości przekładają się na zmniejszenie napięcia mięśniowego czy emocjonalnego. – W niektórych krajach, takich jak Holandia, firmy gwarantują swoim pracownikom singlom dodatki do pensji, dzięki którym mogą pójść na masaż albo terapię manualną. Pracodawcy zdają sobie sprawę z tego, że dotyk jest konieczny, aby psychika mogła działać normalnie – dodaje. Dlaczego kontakt z innymi ludźmi jest niezbędny a samotność zabija? Ekspertka zdradza 5 powodów Szałas na hałas, czyli sposoby na dostrojenie zmysłów Żyjąc w permanentnym hałasie, jesteśmy daleko od siebie i swoich potrzeb. Pierwszym krokiem powinien być oddech dla zmysłów w postaci detoksu dopaminowego czy przebywania w naturze. – Nie zdajemy sobie nawet sprawy, że nie mamy już praktycznie kontaktu z ciszą, która jest dla nas tak istotna. Nie zauważamy, że jesteśmy w ciągłym hałasie, który prowadzi do pogłębiania się zaburzeń psychofizycznych – mówi Jurga. Kierując swoją uwagę do zmysłowego odbioru rzeczywistości, możemy lepiej zrozumieć, jakie materiały czy zapachy są dla nas przyjemne. – Stwórzmy swój własny szałas na hałas, czyli miejsce z naszymi ulubionymi zapachami, kolorami czy smakami. Zadajmy sobie pytanie o to, co robi nam dobrze i zadbajmy o wprowadzenie tych rzeczy do życia codziennego. To najtańszy i najprostszy self-care – dodaje. Zwróćmy uwagę na ciepłe światło w domach, które nawiązuje do światła ogniska, nie tworząc ostrych kontrastów. Zadbajmy też o akustykę, wprowadzając dywany i zasłony, które powstrzymają niesienie się dźwięków. Zainwestujemy w dobre okna, które zapewnią komfort akustyczny i wyciszenie od sąsiadów. Sprawmy, że dom będzie komfortową i bezpieczną przestrzenią, w której słuch może odpocząć. Otaczajmy się zapachami, które nas relaksują i kojarzą się z przyjemnością. Jeżeli lubimy spacery po lesie, wprowadźmy zapach sosny w postaci olejku aromaterapeutycznego. Jeżeli zapach pomarańczy kojarzy nam się ze świętami i odpoczynkiem, postawmy owoce na stole. – Zwróćmy uwagę na to, jakimi materiałami się otaczamy i czy są dla nas komfortowe. Wiele rzeczy robimy nawykowo i nie zdajemy sobie sprawy z tego, że wcale nam nie służą. Wybierajmy dobre jakościowo, przyjemne dla ciała ubrania i meble, na których siedzi się przyjemnie. Dbając o poczucie komfortu i bezpieczeństwa, sprawimy, że nasze ciało i głowa odzyskają balans – zapewnia ekspertka. Inspiracje ● Książka – Juhani Pallasmaa, „Oczy skóry: Architektura i zmysły” ● TED Talk – Jinsop Lee, „Projekt o pięciu zmysłach” ● Joanna Jurga – projektantka i specjalistka od budowania poczucia bezpieczeństwa w przestrzeni ● Odc. 20 podcastu „Sznurowadła myśli” z Joanną Jurga o zmysłowym designie i podróżach w kosmos