Technologia w służbie mody. Rozmawiamy z Ewą Polkowską, ekspertką w dziedzinie zrównoważonego projektowania ubioru
O wpływie najnowszych technologii na projektowanie, a konkretnie o tkaninach przyszłości rozmawiamy z Ewą Polkowską, ekspertką w dziedzinie zrównoważonego projektowania ubioru oraz innowacyjnych materiałów w przemyśle tekstylnym i odzieżowym, absolwentką Copenhagen School of Design Technology i Designskolen Kolding oraz wykładowczynią Międzynarowowej Szkoły Kostiumografii i Projektowania Ubioru. Chcecie wiedzieć, jakie odpady można zamienić na ubrania? Czytajcie dalej.
Glamour: Dlaczego, wybierając studia, choć interesowałaś się modą, zamiast na projektowanie czy dziennikarstwo, poszłaś w kierunku technologii? Ewa Polkowska: W Polsce zaczęłam studiować projektowanie ubioru, ale w 2011 roku przeprowadziłam się do Danii, do Kopenhagi, gdzie kontynuowałam tę przygodę, ale już z projektowaniem zrównoważonym. Skupiłam się głównie na technologiach, innowacjach, zwłaszcza tych związanych z materiałami. Interesowała mnie przyszłość branży mody i to, jak można w niej wykorzystać odpady. Zaczęłam zwracać uwagę, jak wiele jest surowców, którym możemy dać drugie życie, przetworzyć i wykorzystać ponownie, jak choćby skórki pomarańczy czy odpady z nadprodukcji mleka, które spożywamy prawie codziennie. Zafascynowały mnie też materiały zaawansowane technologicznie, takie które mają za zadanie regulować temperaturę naszego ciała albo działać leczniczo na skórę. Dlaczego akurat materiały? W modzie chyba wszystko już było. Wciąż powtarza się te same trendy. Zaczęłam dostrzegać jednak możliwości związane z materiałami. W Kopenhadze, gdzie studiowałam w 2012 roku, pojawił się wówczas kierunek Textile Design (projektowanie tkanin – przyp. red), wzbudził ogromne zainteresowanie. Dania już wtedy stawała się coraz bardziej zrównoważona, między innymi właśnie ze względu na wykorzystywane tkaniny. W latach 2013-14 większość marek zaczęła choćby podmieniać w produkcji poliester konwencjonalny na ten z recyklingu. Teraz z kolei mocno idą w kierunku ponownego przetwarzania i materiałów z odpadów. Ja również dostrzegłam w tym niesamowity potencjał. Znacznie większy niż w samym tylko projektowaniu. Niedawno, podczas targów w Paryżu, miałam możliwość dotknąć wiskozę z grzyba, materiału wykonanego ze skórki pomarańczy, z aloesu, a nawet z imbiru. Poznałam też ludzi, którzy stworzyli alternatywę dla wełny – materiał Seawool z plastikowych butelek połączonych ze sproszkowanymi muszlami ostryg. Byłoby cudownie zastąpić wełnę, która – jeśli nie ma odpowiednich certyfikatów i nie spełnia odpowiednich regulacji – jest kontrowersyjna (głównie z powodów etycznych – przyp. red.). Lubię takie rozwiązania i im kibicuję. Podoba mi się, że poszukujemy bardziej ekologicznych zamienników istniejących już materiałów. Zamiast bawełny konwencjonalnej, wybieramy organiczną albo bawełnę z recyklingu. A może są jeszcze inne rozwiązania lepsze dla ludzi i planety? Materiały z CO2, soi, aloesu... W tej dziedzinie wciąż jeszcze jest wiele do odkrycia. Ostatnim razem rozmawiałyśmy 3 lata temu, kiedy dom mody Hermès pierwszy raz w historii wyprodukował torebkę ze skóry z grzybni. Jestem ciekawa, ile zmieniło się od tego czasu w dziedzinie nowych technologii? Akurat skóra z grzybni cieszy się coraz większą popularnością. W kolekcjach znanych projektantów pojawia się częściej. Nowością jest to, że idziemy w kierunku mody cyrkularnej, zamykania obiegu, dlatego właśnie tak ważne jest wykorzystywanie odpadów. Widać to nawet w zachowaniu popularnych marek odzieżowych, które do swoich sklepów wstawiają specjalne pudła, zachęcając klientów, by wrzucali do nich ubrania, których już nie używają. Taka marka bierze na siebie pełną odpowiedzialność za to, co stanie się z taką wyrzuconą odzieżą. Nie bez znaczenia są w tym przypadku składy. Najgorsze są mieszanki, np. połączenie bawełny z poliestrem. Technologie nie są jeszcze zaawansowane na tyle, by rozdzielić od siebie te włókna (choć rozwijają się w tę stronę). Taki produkt staje się odpadem. To zmusza do tego, by już na początku procesu projektowego myśleć o tkaninach w kontekście ponownego przetworzenia. Z samej bawełny możemy pozyskać przędzę, a potem uzyskać materiał. Podobnie jest dziś z materiałami syntetycznymi. Choć warto pamiętać, że i recykling ma pewne ograniczenia. Nie da się przetwarzać ubrań w nieskończoność, by nie traciły na jakości. I na przykład do takiego poliestru, który nie jest już pełnowartościowy, trzeba dodać inne włókno, np. bawełnę. Koło się zamyka. W ostatnim czasie zauważyłam również rozwój technologii związanych z śledzeniem łańcucha dostaw. Jego kontrola jest kluczowa, transparentność w tej dziedzinie bardzo ważna, choćby ze względu na regulacje Komisji Europejskiej, które mają wejść w życie w 2026 roku. W Sustainable Fashion Institute, którego jestem współzałożycielką, mocno skupiamy się właśnie na tym – tworzymy narzędzie (SUPPTrial), które ma pomóc branży odzieżowej w dokładnym śledzeniu łańcucha dostaw, łączyć marki odzieżowe z dostawcami. Jakie tkaniny uważasz za najbardziej innowacyjne, tkaniny przyszłości? Takie, które naprawdę mają szansę coś zmienić? Biorąc pod uwagę, że do 2030 roku musimy zmniejszyć – i to aż o połowę – stopień emisji dwutlenku węgla przypadający na każdego Europejczyka, w tym każdego Polaka, ciekawym odkryciem są tkaniny właśnie z CO2. Na świecie istnieją trzy firmy biotechnologiczne, które się tym zajmują. Równie interesujące są tkaniny z mięty i aloesu, grzybów, soi, mleka, a nawet cynamonu i imbiru, czyli surowców wykorzystywanych także w przemyśle spożywczym. W przypadku nadprodukcji, gdy coś nie nadaje się już do spożycia, warto to jednak wykorzystać inaczej. Rynek skupia się też na szukaniu alternatyw dla skór zwierzęcych. Firma Woodoo robi to na przykład… z drewna. Nie dość, że nie giną zwierzęta, to jeszcze produkt jest w pełni biodegradowalny, a więc przyszłościowy. „Skórę” można produkować też z liści, zajmuje się tym firma beLeaf. Z kolei Ponda pracuje nad zamiennikiem puchu zwierzęcego (BioPuff). Od jakiegoś czasu zwracam też uwagę na włókna syntetyczne. Tu także sporo się dzieje. Firma Dupont, na przykład, stworzyła włókno poliestrowe, które biodegraduje dużo szybciej niż konwencjonalny poliester. Pojawił się także poliester, który jest kompostowalny, co jest absolutnym przełomem, bo włókna syntetyczne wykorzystuje się bardzo często. Dane Textile Exchange z 2022 roku wskazują, że włókna syntetyczne, takie jak poliester, stanowią aż 60% wszystkich włókien. Nie występują one przecież tylko w odzieży casualowej, ale przede wszystkim sportowej, roboczej, wszelkiego rodzaju uniformach. Tych rzeczy jest naprawdę dużo i nie jesteśmy w stanie wszystkich podać recyklingowi. Jak nie dać się nabrać na greenwashing, na co należy zwracać uwagę na metkach? Konsument powinien czytać metki: sprawdzać, gdzie ubrania zostały wykonane i jak je pielęgnować. Warto znać choćby symbole pralnicze, bo dzięki prawidłowej pielęgnacji odzieży, jej żywotność jest dłuższa, a więc dłużej zostają z nami. Nie zawsze też napis „EKO” na metce oznacza, że produkt faktycznie taki jest. Bo może się zdarzyć, że w składzie produktu 30% to bawełna organiczna, a reszta to bawełna konwencjonalna, a sieciówki nazywają to produktem ekologicznym, mimo że tak nie jest. Przykładem tego jest policotton – połączenie poliestru i bawełny – w proporcjach 40 do 60 albo odwrotnie. Co z tego, jeśli bawełna jest organiczna, jeśli zmieszano ją z poliestrem konwencjonalnym? Z takim produktem nic już później nie zrobimy.
Maria Jeleniewska: „Długo borykałam się z brakiem wiary w siebie”
Maria Jeleniewska jest jedną z trzech gwiazd okładki wakacyjnego numeru GLAMOUR. Prezentujemy fragment wywiadu z popularną influencerką.
W tym artykule: Maria Jeleniewska w wywiadzie dla GLAMOUR Maria Jeleniewska: „Długo borykałam się z brakiem wiary w siebie” Ma ponad 13 milionów obserwatorów na TikToku i milion na Instagramie. Od 6 lat fascynuje ludzi kreatywnym podejściem do tworzenia w internecie i zabawy montażem. Podróżuje, pokazuje, jak połączyć pasję z pracą, tworząc wartościowe treści w social mediach. Namawia do czytania i uprawiania sportu, pokazuje, w jaki sposób budować wiarę w siebie opartą na solidnych fundamentach. I jest w tym bardzo przekonująca. Maria Jeleniewska w wywiadzie dla GLAMOUR Marta Kutkowska: Czujesz się idolką pokolenia Z? Maria Jeleniewska: Czasem jestem tak nazywana przez młodszych odbiorców i jest mi wtedy bardzo miło, ale przede wszystkim staram się być dla nich bliską osobą, fajną koleżanką, taką, od której można się czegoś nauczyć, czerpać inspirację. Jakie wartości starasz się przekazać? Żeby przede wszystkim dbać o dobre relacje z ludźmi, uprawiać sport, prowadzić zdrowy tryb życia, ale też żeby nie fiksować się na tym punkcie, bo to donikąd nie prowadzi. Promuję czytanie, bo o to jest trudno w dzisiejszych czasach. Ostrzegam także przed nadmiernym konsumpcjonizmem, mówię o ekologii. Sama np. jeżdżę komunikacją miejską i fakt, że zaczęłam w pewnym momencie zarabiać w social mediach, do dzisiaj tego nie zmienił. Maria Jeleniewska: „Długo borykałam się z brakiem wiary w siebie” Jednym z największych problemów młodych dziewczyn jest brak wiary w siebie. W jaki sposób budowałaś poczucie wartości? Długo borykałam się z brakiem wiary w siebie. Przede wszystkim cierpiałam na zaburzenia odżywiania i dlatego teraz mówię moim obserwatorkom, że to żaden wstyd poprosić o pomoc psychologa albo kogoś bliskiego. Po tym doświadczeniu odkrywałam siebie na nowo, odkryłam moje pasje, zadbałam o siebie, o ciało, rozum i duszę. Zaczęłam biegać, a na co dzień cieszyć się, że mam wspaniałych ludzi dookoła, i bardziej doceniać to, co mnie otacza. Oczywiście wiary w siebie nie buduje się z dnia na dzień, często trzeba przejść trudną drogę, ale uważam, że się da i że warto. Sylwia Butor, Maria Jeleniewska i Darius Rose na okładce GLAMOUR. 6 powodów, dla których warto sięgnąć po wakacyjny numer Lipcowo-sierpniowe wydanie GLAMOUR już w sprzedaży. Na okładce: Sylwia Butor, Maria Jeleniewska i Darius Rose, a co w środku? Oto, co znajdziecie w wakacyjnym numerze magazynu. Czasem wystarczy jedno mądre zdanie, które w nas zapracuje i popchnie do przodu. Kendall Jenner powiedziała w jednym z wywiadów, że na lustrze powiesiła swoje zdjęcie z dzieciństwa i za każdym razem, kiedy traciła wiarę w siebie, patrzyła na tę dziewczynkę i zastanawiała się, czy jej też powiedziałaby te wszystkie negatywne rzeczy na swój temat, które ma w głowie. To porównanie dało mi najwięcej, bo przecież ja też nie chciałabym skrzywdzić tej małej dziewczynki, więc dlaczego miałabym skrzywdzić siebie? Za co najbardziej siebie lubisz? Za to, że jestem bardzo pracowita, że umiem wybierać priorytety i odważnie dążę do obranego celu. Za to, że pielęgnuję relacje z bliskimi. Lubię próbować nowych rzeczy i jeśli na czymś mi zależy, wychodzę ze swojej strefy komfortu. -- Fragment wywiadu pochodzi z lipcowo-sierpniowego numeru GLAMOUR. W sprzedaży od 20 czerwca. To wydanie można kupić stacjonarnie oraz online. View Burdaffi on the source website
Polka na liście najbogatszych ludzi na świecie. Została wyróżniona przez „Forbesa”
To są najbogatsi ludzie świata w 2024 roku. „Forbes” opublikował właśnie listę miliarderów, na której znalazło się kilku Polaków i jedna Polka. Zobaczcie, o kogo chodzi i na ile wylicza się ich (imponujący) majątek.
W tym artykule: Najbogatsi ludzie świata według „Forbesa”. Kto znalazł się na liście? Polka na liście najbogatszych ludzi na świecie według „Forbesa”. O kogo chodzi? Polacy na liście najbogatszych ludzi na świecie według „Forbesa” Magazyn „Forbes” opublikował właśnie najnowszy ranking najbogatszych ludzi na świecie. W tym roku lista osób, których majątek przekracza miliard dolarów, jest dłuższa niż kiedykolwiek. Znajduje się na niej aż 2781 osób. Co ciekawe w zestawieniu nie zabrakło też Polaków (w tym jednej Polki). Łącznie na liście jest aż 8 naszych rodaków. Zobaczcie, o kim mowa i na ile wylicza się ich majątek. Oto najbogatsi ludzie świata. Najbogatsi ludzie świata według „Forbesa”. Kto znalazł się na liście? Jak już wspomniałyśmy, tegoroczna lista jest najdłuższą w historii. Wśród 271 osób znalazło się ośmiu Polaków, w tym jedna Polka. Kto jednak zajmuje najwyższe miejsca? Najbogatszym człowiekiem na świecie jest Bernard Arnault, szef firmy LVMH, wyspecjalizowanej w towarach luksusowych. Jego majątek wycenia się na 233 miliardy dolarów. Drugie miejsce zajął Elon Musk z majątkiem 195 miliardów dolarów. Podium zamyka Jeff Bezos – założyciel Amazona. Jego majątek wynosi 194 miliardy dolarów. Do pierwszej dziesiątki zaliczają się też Mark Zuckerberg (177 miliardów dolarów), Larry Ellison (141 miliardów dolarów), Warren Buffett (133 miliardy dolarów), Bill Gates (128 miliardów dolarów), Steve Ballmer (121 miliardów dolarów), Mukesh Ambani (116 miliardów dolarów) i Larry Page (114 miliardów dolarów). Polka na liście najbogatszych ludzi na świecie według „Forbesa”. O kogo chodzi? W zestawieniu magazynu nie zabrakło także Polaków. Tylko jedna kobieta z Polski znalazła się w rankingu najbogatszych ludzi na świecie. Mowa oczywiście o Dominice Kulczyk. Bizneswoman od lat zajmuje pierwsze miejsce w rankingu najbogatszych Polek. Jej majątek wynosi imponujące 2 miliardy dolarów, czyli mniej więcej 8 miliardów złotych. W tym zestawieniu Dominika Kulczyk uplasowała się na 1623. miejscu. Gratulujemy! Ranking najbogatszych Polek 2023. Dominika Kulczyk niezmiennie na podium. Które miejsce zajęły Anna Lewandowska i Ewa Chodakowska? Jak co roku tygodnik „Wprost” opublikował ranking najbogatszych Polek. Jeśli chodzi o podium, to niezmiennie znajduje się na nim Dominika Kulczyk. Kto jeszcze znalazł się na prestiżowej liście? Polacy na liście najbogatszych ludzi na świecie według „Forbesa” Którzy Polacy znaleźli się na prestiżowej liście miliarderów? To siedmiu polskich biznesmanów. Najbogatszym Polakiem we wspomnianym rankingu jest Michał Sołowow – właściciel spółek takich jak Barlinek, Synthos czy Cersanit. Jego majątek wynosi 6,8 miliarda dolarów. W zestawieniu zajął 398. miejsce. Na liście nie zabrakło także Tomasza Biernackiego, właściciela sieci sklepów Dino. Jego majątek wynosi 5 miliardów dolarów. Biznesman uplasował się na 548. miejscu. Następnym Polakiem jest Jerzy Starak z majątkiem 4,4 miliarda dolarów. W rankingu zajął 697. miejsce. Na 1545. i 1546. miejscu znaleźli się kolejno Zygmunt Solorz – założyciel Polsatu oraz Paweł Marchewka – projektant gier. Ich majątek wylicza się na 2,1 miliarda dolarów. Dwóch ostatnich Polaków w rankingu „Forbesa” to Zbigniew Juroszek (1,8 miliarda dolarów) i Sebastian Kulczyk (1,6 miliarda dolarów). Juroszek zajął 1764. miejsce, a Kulczyk 2028. miejsce. Więcej o najbogatszych mężczyznach w Polsce przeczytacie w artykule poniżej. View oEmbed on the source website Ranking najbogatszych Polaków 2023. Na podium tajemniczy miliarder, o którym mało co wiadomo „Forbes” opublikował ranking najbogatszych Polaków 2023. Wśród nich znalazł się tajemniczy miliarder, o którym prawie nic nie wiadomo. Kto jeszcze? Przedstawiamy 20 najbogatszych Polaków 2023 roku. Gratulujemy Polakom i Polce, którzy znaleźli się w zestawieniu prestiżowego magazynu.
Sylwia Butor: „Na byciu sobą najlepiej się wychodzi”
Mamy dla was fragment wywiadu z Sylwią Butor – modelką i influencerką, jedną z gwiazd okładki wakacyjnego wydania GLAMOUR.
W tym artykule: Sylwia Butor w wywiadzie dla GLAMOUR Sylwia Butor: „Nie doświadczam hejtu bezpośrednio” Modelka i inf luencerka. Gwiazda sesji zdjęciowych. Na Instagramie obserwuje ją 299 tysięcy osób, a na TikToku – ponad 600 tysięcy. Niekwestionowana it-girl, która żyje na własnych zasadach. Choć jest jednym z najgorętszych nazwisk w polskim internecie, wciąż mieszka w górach, niedaleko miejscowości swojego urodzenia. Kochamy ją za naturalność i poczucie humoru. Sylwia Butor w wywiadzie dla GLAMOUR Asia Twaróg: Trudno pozostać sobą w dzisiejszych czasach? Sylwia Butor: Nie wiem. Jeśli miałabym odpowiedzieć na pytanie, czy jestem sobą, to czuję, że tak. Mam tych samych znajomych i przyjaciół od kilkunastu lat, nigdy mi nie powiedzieli, że coś się we mnie zmieniło. Zdecydowanie uważam, że na byciu sobą najlepiej się wychodzi. Czy Sylwia Butor, którą można spotkać w jej miejscu zamieszkania, różni się od tej, którą znamy z eventów albo mediów społecznościowych? Nie mnie to oceniać, trzeba zapytać kogoś, kto obserwuje mnie z boku na co dzień. Ale chyba nie. Wydaje mi się, że nie gram ról. Czasem bywam spokojniejsza i to wszystko. Sylwia Butor: „Nie doświadczam hejtu bezpośrednio” Spotykasz się z hejtem w social mediach? Nie doświadczam hejtu bezpośrednio. Zdarzyło mi się natknąć na jakiś nieprzychylny komentarz na mój temat, ale to bardziej incydenty niż codzienność i raczej opinie niż hejt. Dostaję za to całą masę bardzo miłych wiadomości od moich obserwatorów oraz obserwatorek – zarówno chłopaków, jak i dziewczyn, czasami mam, czasami babć. I wszystkim bardzo za to dziękuję! Jest coś, czego nie pokazałabyś w internecie? Mojej rodziny. Sylwia Butor, Maria Jeleniewska i Darius Rose na okładce GLAMOUR. 6 powodów, dla których warto sięgnąć po wakacyjny numer Lipcowo-sierpniowe wydanie GLAMOUR już w sprzedaży. Na okładce: Sylwia Butor, Maria Jeleniewska i Darius Rose, a co w środku? Oto, co znajdziecie w wakacyjnym numerze magazynu. A dlaczego zdecydowałaś się mówić publicznie o swojej wierze? Ja się wcale na to nie zdecydowałam. Dla mnie mówienie, że idę do kościoła, jest na równi z informacją, że idę na manicure czy do fryzjera. Chodzę do kościoła od dziecka, to żaden manifest, to jest moja codzienność. Jaka byłaby Twoja pierwsza myśl, gdybyś pewnego dnia obudziła się w świecie bez social mediów? Jestem z pokolenia, które kiedyś tak witało dzień, Instagram zainstalowałam po maturze. Co bym sobie pomyślała? Aha, OK, skończyło się. O czym marzysz? O tym, co daje w życiu najwięcej radości, czyli o rodzinie. Chciałabym też żyć na pełnych obrotach – tak, żeby z tego życia wycisnąć jak najwięcej. -- Fragment wywiadu pochodzi z lipcowo-sierpniowego numeru GLAMOUR. W sprzedaży od 20 czerwca. To wydanie można kupić stacjonarnie oraz online. View Burdaffi on the source website
Informatyka jest kobietą. „Czasami czuję, że to właśnie ze względu na płeć mam przewagę”
Weronika ma 28 lat. Aktualnie zajmuje się projektowaniem, implementacją i wdrażaniem rozwiązań AI/ML. Jest również na studiach doktoranckich z informatyki. „IT nie jest dla dziewczyn”? Moja rozmówczyni zdecydowanie temu zaprzecza, potwierdzając tezę, że branża technologiczna jest bardziej kobieca, niż mogłoby się wydawać.
Xymena Borowiecka, Glamour.pl: Jak zaczęła się Twoja historia? Dlaczego wybrałaś akurat programowanie? Weronika Łazarz: Początek mojej historii jest w pewnym sensie dziełem przypadku. Samo programowanie nigdy szczególnie nie pasjonowało. Dopiero w połączeniu z modelowaniem AI stało się moją pasją (Model AI – sztucznej inteligencji – to złożony system, który korzysta z algorytmów uczenia maszynowego do analizowania i interpretowania dużych ilości danych – red.). Sztuczna inteligencja często mylnie kojarzona jest z inteligentnymi robotami rodem z Matrixa. I nic w tym dziwnego, coraz częściej powtarzane hasło: „sztuczne sieci neuronowe” lub właśnie „sztuczna inteligencja” narzuca pewien sposób myślenia. W praktyce, za modelowaniem AI stoi mniej lub bardziej złożona matematyka i to właśnie ona od zawsze była moją mocną stroną. I tak, stojąc przed wyborem kierunku studiów, mając wtedy mnóstwo planów na siebie – interesowała mnie m.in. biotechnologia i psychologia – pragmatycznie postawiłam na kierunek mający wiele wspólnego z matematyką. Ważna była dla mnie również perspektywa dużych możliwości rozwoju i fakt, że zarobki w branży technologicznej są zazwyczaj wysokie, a co za tym idzie – satysfakcjonujące. Jak wyglądało Twoje zderzenie z „niekobiecą” – z pozoru – informatyką? W przeciwieństwie do większości kolegów z roku, nie miałam żadnych podstaw programowania. Pierwszy rok był dla mnie bardzo trudny, nie tylko dlatego, że obawiałam się o to, czy zdam konkretne egzaminy. Jestem perfekcjonistką. Zaakceptowanie faktu, że nie jestem w gronie najlepszych było procesem, z którym musiałam się zmierzyć. Z perspektywy czasu myślę, że takie doświadczenia są w życiu potrzebne, a to konkretne dało mi jeszcze większą motywację do pracy nad sobą. I tak, z semestru na semestr, stawałam się coraz lepsza, walcząc już nie o zaliczenie przedmiotu, a o najwyższą średnią ocen wśród studentów. Wtedy właśnie odkryłam obszary informatyki, których nauka sprawiała mi przyjemność i z nieskrywaną ciekawością zaczęłam je zgłębiać. Miałaś przełomowy moment, który skłonił Cię do wyboru takiej drogi? Z perspektywy czasu myślę, że właściwie od dziecka ciągnęło mnie do świata technologii. W przeciwieństwie do większości dziewczynek, a potem nastolatek, które marzyły o karierach w show-biznesie, czy modelingu, mnie najbardziej inspirowały przebojowe informatyczki-superbohaterki z filmów akcji, włamujące się do tajnych systemów. Podziwiałam kobiety, które w ostatnim stuleciu opracowywały technologie, będące podstawą rozwoju dzisiejszych systemów informatycznych. Rzeczywiście wciąż niewiele kobiet decyduje się pójść tą drogą, ale głęboko wierzę, że powodem nie jest strach albo niezdolność do nauki przedmiotów ścisłych, tylko to, że nasza kobiecość popycha nas w stronę pracy z ludźmi i jesteśmy w tym znakomite. Wybierając taką ścieżkę zawodową nie kierowałam się tym, co jest typowe dla mojej płci, a co nie. Szczerze mówiąc nawet nie miałam ochoty się nad tym zastanawiać, pomimo głosów z różnych stron, że będę nieszczęśliwa spędzając połowę dnia z komputerem. Natomiast jeśli miałabym wskazać jeden przełomowy moment, który skłonił mnie do wyboru takiej drogi, to było to podpisanie mojej pierwszej umowy o pracę. Trafiłam do firmy z sektora IT i choć początkowo nie wiązałam z nią dużych nadziei, to wszystko potoczyło się inaczej niż przypuszczałam. Po miesiącu byłam już pełnoetatową pracowniczką. Ja i szefowa zespołu byłyśmy wtedy jedynymi kobietami w firmie. Być może właśnie ten „kobiecy pierwiastek” pomógł jej zauważyć, że bardziej niż programowanie stron internetowych interesuje mnie sztuczna inteligencja i po krótkim czasie z jej inicjatywy trafiłam pod skrzydła Pana Doktora, który w tej samej firmie projektował rozwiązania AI. Bardzo szybko zrozumiałam, że to jest TO i zaczęłam w tą stronę kierować swoją karierę zawodową i naukową. Teraz naprawdę się spełniasz, ale na pewno bywałaś / bywasz zdemotywowana. Oczywiście, że bywam zdemotywowana. Nawet teraz zdarza mi się czuć brak motywacji. W mojej pracy bardzo częstym rozczarowaniem a jednocześnie poważnym wyzwaniem są projekty, które nie mają nic wspólnego ze stanowiskiem pracy, na które aplikowaliśmy. Czasami dają pole do rozwoju swoich kompetencji, a czasami są po prostu nieprzyjemnym obowiązkiem. W sukcesy w branży IT, podobnie zresztą jak w innych obszarach, są okupione irytacją, brakiem wiary w siebie, a nawet łzami. Pokuszę się nawet o stwierdzenie, że tutaj takie uczucia mogą pojawiać się częściej, szczególnie wśród osób, które tak, jak ja specjalizują się w uczeniu maszynowym, gdzie znane, sprawdzone, a przede wszystkim powielane metody rozwiązywania problemów nie wystarczają. Programista musi być w pewnym stopniu artystą – kreować nowe metody analizy danych bez pewności, że przyniosą oczekiwane rezultaty. Podobnie wygląda kwestia prowadzenia badań naukowych, które bardzo często mają charakter eksperymentalny. Dobrym przykładem jest sytuacja, w której stawiamy pewną tezę, którą chcemy udowodnić i opublikować wnioski w konkretnym terminie. Poświęcamy temu mnóstwo czasu i pracy, a w rezultacie okazuje się, że teza była niepoprawna. Dodajmy do tego fakt, że naukowiec jest zobowiązany do publikowania badań, żeby otrzymać stopień naukowy. Niepowodzenie tego typu może być nie tyle demotywujące, co wręcz deprecjonujące. Takie i inne porażki są naturalne w każdej pracy i najważniejsze jest to, by nie dać im się zdominować. Im więcej ich przetrwamy, tym szybciej będziemy wyciągać wnioski z kolejnych lub zaakceptować to, na co już nie mamy wpływu. Eksperci Agile bardzo często posługują się stwierdzeniem, że „nie ma przeszkód, tylko wyzwania” i choć może to brzmieć banalnie w momencie kiedy na naszej drodze staje przeszkoda, to satysfakcja z takich „opłakanych” sukcesów jest ogromna i warta swojej ceny. Dyskrymacja w IT to mit? „Mam wrażenie, że w takich środowiskach mężczyźni są w stosunku do nas bardziej empatyczni” Czy na Twojej drodze pojawiały / pojawiają się specyficzne wyzwania związane z byciem jedyną kobietą w swoim zespole lub projekcie? Myślę, że z powodu bycia jedyną kobietą w zespole otrzymywałam i nadal otrzymuję więcej zadań wymagających umiejętności miękkich. To m.in. kontakt z klientem, czy opracowywanie dokumentów i prezentacji. Gdybym była na ich rzecz odsuwana od zadań bardziej technicznych, to być może taka dynamika pracy by mi przeszkadzała, ale od czasu do czasu lubię oderwać się od programowania. Jeśli miałabym wskazać sytuacje, które dla mnie osobiście były wyzwaniem, to na pewno oswojenie się ze sposobem, w jaki komunikują się (szczególnie młodzi) mężczyźni kiedy w pobliżu nie ma kobiet – jakie tematy poruszają, w jaki sposób żartują. Musiałam przekonać się, że dystans do siebie jest kluczowy. W „środkowisku IT” nie ma miejsca na przeciągające się konflikty, a na pewno nie eskalują one do poziomu niechęci do siebie nawzajem. Sporym wyzwaniem było dla mnie również wpasowanie się w taki sposób pracy i przekonanie mężczyzn, że mogą zachowywać się przy mnie swobodnie, a ze swojej strony będę sygnalizować, jeśli poczuję się urażona. Miałaś okazję zmierzyć się z sytuacjami, w których Twoje pomysły, sugestie zostały zlekceważone tylko dlatego, że jesteś kobietą? Myślę, że zaczynając pracę w jakiejkolwiek branży, musimy liczyć się z tym, że nasze sugestie zostaną zlekceważone przez bardziej doświadczonych pracowników czy przełożonych. Zwykle możliwych powodów jest wiele, niekoniecznie są związane z płcią, czy stażem pracy, chociaż ta druga kwestia dosyć często wpływa na postrzeganie nas jako pracowników. Oczywiście, takie sytuacje spotykały też mnie, ale zwykle nie łączyłam ich z faktem, że jestem kobietą. Chyba tylko raz przeszło mi przez myśl, że zostałam oceniona jako mniej kompetentna ze względu na płeć, jednocześnie wierzyłam mocno, że jestem w stanie lepiej poradzić sobie z problemem, niż większość mężczyzn w zespole. To były początki mojej kariery zawodowej, byłam otoczona ludźmi z dużo większą wiedzą od mojej. Przez długi czas obawiałam się popełnienia błędu, więc każdy pomysł analizowałam dokładnie wiele razy, zanim przedstawiłam go bardziej wykwalifikowanym współpracownikom. Często zanim byłam pewna swoich racji, problem stawał się nieaktualny. Nie chcę generalizować, ale obserwując w środowisku zawodowym kobiety i mężczyzn mam wrażenie, że jesteśmy bardziej podatne na takie obawy – czasami boimy się przedstawiać i udowadniać swoje racje bojąc, że zostaniemy zlekceważone albo popełnimy błąd. Nad tym trzeba pracować, często właśnie przez odważne narażanie się na krytykę, a przy okazji warto wręcz wbić sobie do głowy, że mamy prawo popełniać błędy, szczególnie kiedy dopiero się czegoś uczymy. Czy kiedykolwiek odczułaś, że ze względu na płeć zostałaś surowiej oceniona? Wręcz przeciwnie, czasami czuję, że to właśnie ze względu na płeć mam przewagę. W szczególności dały mi to odczuć studia informatyczne, gdzie również dysproporcja kobiet i mężczyzn była bardzo wysoka. Jeśli dobrze pamiętam studia rozpoczęło pięć kobiet i ponad stu mężczyzn. Koledzy z roku chętnie mi pomagali nadrabiać zaległości, może czasami chętniej niż sobie nawzajem. Wykładowcy starali się traktować nas równo, ale zdarzało się, że jeśli ktoś miał nieco łatwiej, to właśnie ja. Mam wrażenie, że w takich środowiskach mężczyźni są w stosunku do nas bardziej empatyczni. Natomiast ja byłam i jestem świadoma rywalizacji z mężczyznami i w ogóle mi to nie przeszkadza. Chcę konkurować na równi. Nigdy nie byłam zwolenniczką odmiennego traktowania jakiejkolwiek grupy społecznej. Pomijając predyspozycje, wszyscy mamy takie same możliwości uczenia się, czy logicznego myślenia bez względu na płeć. Czujesz, że praca z mężczyznami w jakiś sposób Cię zmieniła? Wieloletnia praca w zmaskulinizowanym środowisku wpłynęła poniekąd na mój sposób bycia. Z mojej perspektywy w pewnym sensie odbiera odrobinę kobiecości. Po wielu latach pracy z mężczyznami bardzo dobrze odnajduję się wśród nich, natomiast niejako „odbiło się” to na moich relacjach z innymi kobietami. Myślę, że nie jestem odosobnionym przypadkiem. Jednocześnie myślę, że dzięki temu my, kobiety uczymy się odważnie wyrażać swoje zdanie, podejmować ryzyko, szybciej dystansować się od porażek (w tym mężczyźni są mistrzami), a są to cechy dobrych liderów. No i oczywiście nie tylko my musimy się dostosować do pracy w takim zespole, ale również zespół nabiera bardziej „ludzkiego charakteru” przyjmując do siebie kobiety, których domeną jest otwartość na świat zewnętrzny i empatia, nie umniejszając również solidnym kwalifikacjom zawodowym. Zauważasz, że środowisko IT staje się bardziej inkluzywne? Jakie zmiany zaobserwowałaś w ciągu 5 lat kariery naukowej i zawodowej? Obserwuję jak cały świat zmierza w kierunku równowagi kulturowej, religijnej, społecznej. Z naszej różnorodności wynikają odmienne przekonania, do których mamy prawo, ale bez względu na nie musimy szanować siebie nawzajem, a w pracy efektywnie współpracować i rzeczywiście ludzie są coraz bardziej tego świadomi. Skoro jesteśmy w temacie kobiet w IT, to chciałabym szczególnie zaakcentować postęp w równości płciowej w branży IT, bo on jest tutaj najbardziej odczuwalny. Coraz więcej kobiet chce być informatyczkami. Pięć lat temu zaczynałam od pracy w zespołach całkowicie męskich, a w tym momencie dysproporcja płci w moim zespole jest prawie zerowa. Pozytywnym skutkiem takiej zmiany jest to, że w zespołach na pierwszy plan wybijają się najlepsi specjaliści, bez względu na płeć. Departamenty informatyczne przestają kojarzyć się z piwnicami zamkniętymi na świat zewnętrzny – stają jednymi z najbardziej prestiżowych, przyciągających uwagę HUB-ów. Hasło „informatyk”/ „informatyczka” nabiera zupełnie innego znaczenia – brzmi jak profesja, którą można się chwalić. Tę dobrą zmianę obserwuję również na swojej uczelni, gdzie wciąż przybywa chętnych na kierunki informatyczne, a wśród kandydatów i kandydatek jest coraz więcej kobiet. Czy odczuwasz specyficzną dynamikę pracy z mężczyznami w porównaniu do pracy z kobietami w branży IT? Odnoszę wrażenie, że mężczyźni są mniej podatni na stres. Dużo spokojniej i swobodniej podchodzą do realizowania projektów, mniej przejmują się wyznaczonymi terminami. Chętniej wychodzą poza ramy zleconych zadań i próbują nowych rzeczy. Również chętniej zostają po godzinach, choć to prawdopodobnie dlatego, że kobiety często nie mogą sobie na to pozwolić ze względu na swój drugi, najpiękniejszy etat – opiekę nad rodziną. Zadałam kiedyś to samo pytanie swojemu partnerowi życiowemu, który również jest związany z branżą IT, ale pracuje w środowisku zróżnicowanym pod względem płci. Usłyszałam, że kobiety są dużo bardziej skrupulatne i zorganizowane, nie uznają półśrodków, są perfekcjonistkami. Nasze opinie na ten temat są spójne – kobiety i mężczyźni uzupełniają się nawzajem, w życiu i w pracy. Czy zgodzisz się ze stwierdzeniem, że bardziej efektywnie kobiecie współpracuje się właśnie z mężczyznami? To zależy od wielu czynników. W sektorze IT umiejętność pracy w zespole jest niezwykle ważna i myślę, że wszyscy z branży się ze mną zgodzą, że projekty realizowane wspólnie są zwykle lepszej jakości, ponieważ programując w większym zespole, sprawdzamy siebie nawzajem, wskazujemy poprawki do kodu, bo każdy z członków zespołu ma trochę inne doświadczenie i umiejętności i coś dobrego wnosi do projektu. Natomiast wracając do pytania, to nie zgodzę się z ze stwierdzeniem, że bardziej efektywnie kobiecie współpracuje się właśnie z mężczyznami. W mojej karierze zawodowej miałam styczność z kobietami, z którymi doskonale mi się współpracowało. Wręcz pokuszę się o stwierdzenie, że bywały w pracy zespołowej lepsze niż mężczyźni – chętniej rozmawiały o pomysłach i umiały prosić o wsparcie. W kwestiach zarządzania również niczym nie odstają od płci przeciwnej. Również o kobietach naukowczyniach mogę powiedzieć wiele dobrego – dosłownie zarażają pasją i bardzo angażują się w wykształcenie przyszłych specjalistów. Jednocześnie muszę przyznać, że w swojej karierze zawodowej najwięcej nauczyłam się od męskich współpracowników i to również im po części zawdzięczam swoje sukcesy zawodowe. Życzę każdej kobiecie, która postawi na pracę w IT, żeby trafiła na takich świetnych facetów, jak ja. Dziewczyny, nie bójcie się IT! „Myślcie o sobie jako o świetnych specjalistkach w swojej dziedzinie i nie bójcie się konkurować z mężczyznami” Jakie umiejętności, cechy osobiste uważasz za kluczowe dla osiągnięcia sukcesu w branży IT? W IT obecnie pracować może praktycznie każdy. Rozwój narzędzi low-code jest tak dynamiczny, że nie musimy programować, by móc wspótworzyć oprogramowanie. A zatem „wejść” do branży można stosunkowo łatwo, ale żeby zostać dobrym informatykiem/informatyczką, to przede wszystkim trzeba lubić wykonywać tę pracę. Chcąc odnieść duży sukces w branży IT musimy pamiętać, że trzeba stale się doszkalać i poszukiwać projektów angażujących najnowsze technologie na rynku, poświęcając na to również część swojego czasu wolnego. To przy braku pasji do zawodu może być bardzo męczące, wręcz demotywujące. Mając motywację i radość z programowania warto natomiast zainwestować w rozwój swoich kompetencji miękkich takich, jak: cierpliwość i otwartość, które przydają się podczas współpracy z klientami, odwaga, pomysłowość, skupienie oraz zdolność do pracy w zespołach (często międzynarodowych). Ważna jest również dociekliwość, bo ta praca wymaga od nas poszukiwania nowych, lepszych rozwiązań. Jakie swoje cechy uważasz za te najcenniejsze? Trudno siebie samą ocenić, tak naprawdę powinnaś zapytać o to moich współpracowników (śmiech). Na pewno lubię to, co robię i nauka w czasie wolnym nie powoduje u mnie dyskomfortu. Jestem osobą upartą – zdarza mi się zostać w pracy dłużej, żeby dokończyć zadanie nawet, jeśli nikt tego ode mnie nie oczekuje. Jeśli coś naprawdę mnie interesuje, czuję potrzebę doprowadzenia tego do końca. Przez lata pracy w IT nauczyłam się sygnalizować, kiedy coś mi nie pasuje, nie zostawiać tego bez echa i proponować własne rozwiązania problemów. Dzięki temu moja praca jest przyjemniejsza, zajmuję się tym, co jest dla mnie ciekawe, w czym widzę sens i ograniczam ryzyko wypalenia zawodowego. Mam też jedną moc specjalną – nie boję się zmian – jeśli praca mi nie odpowiada, nie staram się na siłę uczynić jej przyjemną, tylko szukam firmy, która bardziej odpowiada moim oczekiwaniom. Stosunkowo częsta zmiana pracy w branży IT jest czymś pozytywnym, bo każda firma wykorzystuje trochę inne technologie, nawet, jeśli zajmuje się podobną tematyką. Dzięki temu rozwijamy swój zakres kompetencji i stajemy się atrakcyjniejsi na rynku pracy. Łączysz karierę zawodową z naukową. Które projekty / inicjatywy są dla Ciebie najważniejsze, a które najbardziej satysfakcjonujące i dlaczego? Na takim etapie rozwoju informatyki trudno jest opracować coś nowego, co zrewolucjonizuje świat, dlatego praca naukowca jest bardzo trudna i często niedoceniana. Zwykle nasze badania „kręcą się” wokół bardzo niszowych tematów, które stanowią wycinek większej całości. Na co dzień często słyszymy o kolejnych, nowoczesnych technologiach. Większość z nas wie, w która firma za nimi stoi i jakie wielkie nazwiska są z nimi powiązane, ale niewiele osób ma świadomość, że wykorzystano wiedzę, która pod kątem teoretycznym została opracowana właśnie przez naukowców – matematyków, informatyków, fizyków. Realizując projekty IT w naszych firmach również budujemy oprogramowanie, korzystając z metod wypracowanych przez naukowców. Zawsze, kiedy otrzymuję informację, że moje badania zostaną opublikowane, to czuję ogromną radość i ulgę, że praca przez długie miesiące opłaciła się, ale dosyć szybko o tym fakcie zapominam, ponieważ wpadam w wir kolejnych badań. Inaczej wygląda kwestia z projektów zawodowych. Czasami potrafią „ciągnąć się” bardzo długo, ale efekty są widoczne niemal na każdym etapie budowania takiego projektu. A kiedy już doprowadzimy go do finału, to wiemy, że jest wykorzystywany i na jak dużą skalę. Dlatego, z jednej strony, jako naukowiec mam satysfakcję z tego, że moje odkrycia znajdą zastosowanie, i to nie w pojedynczym projekcie, ale przyczynią się do rozwoju całej branży IT. Zaś z drugiej, efekt tej pracy nie jest dla mnie tak widoczny jak projekt, który doprowadziłam do końca w swojej firmie. Reasumując, najważniejsze są dla mnie projekty naukowe, ale te zawodowe są bardziej satysfakcjonujące. Co sprawiało / sprawia, że wciąż to lubisz i wiesz, że chcesz osiągać kolejne cele zawodowe i naukowe? Nie da się ukryć, że w tej branży dużym motywatorem są cele finansowe, a każde nowe doświadczenie zawodowe albo tytuł naukowy zbliżają do ich osiągnięcia. Oczywiście, to tylko jeden z wielu powodów i z pewnością nie jest tym najważniejszym. Ogromnym profitem mojego zawodu jest obcowanie na co dzień z najnowszymi technologiami. Często wartymi tyle, że będąc spoza IT nie moglibyśmy się nimi „pobawić”. A ponieważ tworzymy oprogramowanie i mamy wiedzę niskopoziomową, rozumiemy cyfrowy świat, który nas otacza. Coraz więcej ludzi, również spoza branży, chce i stara się go rozumieć, ale to my mamy naturalną przewagę. Z kolei dużą motywacją do pracy naukowca jest możliwość prezentowania rezultatów swoich badań na arenie międzynarodowej, spotkania z inspirującymi ludźmi, dzielenie się doświadczeniami, a przy okazji możliwość podróżowania po świecie na sympozja i konferencje naukowe, gdzie bardzo często mamy również czas na poznawanie kultury, zwiedzanie okolicy i smakowanie lokalnych potraw. Dla mnie potrzeba rozwoju wynika też po części z charakteru. Jestem osobą, która jak coś zaczyna, to musi dokończyć, nawet jeśli momentami jest to dla mnie uciążliwe. Lubię udowadniać ludziom w moim otoczeniu, ale przede wszystkim sobie, że nie ma dla mnie rzeczy niemożliwych. Potrafisz żyć bez technologii? Umiesz się naprawdę się „wyłączyć”? Jak dbasz o równowagę pomiędzy życiem zawodowym a prywatnym? Chciałabym powiedzieć, że doskonale radzę sobie z work-life-balance, ale często jest to bardzo trudne, właśnie ze względu na łączenie pracy zawodowej z karierą naukową. Niestety należę do osób, które najefektywniej pracują pod presją czasu, więc zdarza mi się zostawiać obowiązki „na później”, czego skutkiem jest spędzanie przed komputerem czasami nawet kilkunastu godzin dziennie. Jest to mój słaby punkt, nad którym staram się pracować. Zwykle tak dysponuję czasem, żeby weekendy były dla rodziny i przyjaciół. Mieszkam na południu Polski, więc oczywistym kierunkiem do aktywnego spędzania czasu są góry. Na szlaku jesteśmy ze znajomymi (również informatykami) dosyć często. Długie wędrówki, momentami bez zasięgu, czy dostępu do internetu, dają naprawdę dużo pozytywnej energii na cały tydzień. W okresie urlopowym podróżujemy również po świecie, zwykle aktywnie, dużo zwiedzając, rzadziej odpoczywając na plaży. Urlop jest dla mnie okresem wolnym od telefonów służbowych i przeglądania maili. Oczywiście nawet na wakacjach często towarzyszy mi telefon, rzadziej laptop. Potrzeba całodobowego dostępu do mediów stała się chorobą cywilizacyjną i dotyczy większości z nas, a jeśli poszerzymy pojęcie technologii o wszystkie narzędzia elektroniczne, mniej lub bardziej inteligentne to myślę, że śmiało możemy powiedzieć, że nikt z nas nie jest w stanie obyć się już bez technologii. W którym kierunku chcesz się rozwijać? Co sprawi, że poczujesz się spełniona w swoim zawodzie i spełniona jako człowiek? Moim głównym celem na ten moment jest obrona pracy doktorskiej. Kolejne cele naukowe będę stawiać sobie już na bieżąco. Na pewno będą wśród nich publikacje badań w jeszcze bardziej prestiżowych czasopismach naukowych. Na razie nie jestem przekonana o kontynuowaniu kariery naukowej po doktoracie, ale na pewno będę propagować naukę. Jeśli nie na uniwersytecie, to w inny sposób. Bardzo dużą przyjemność sprawia mi uczenie studentów. Teraz chciałabym się bardziej skupić na rozwijaniu swoich umiejętności praktycznych i współtworzyć projekty, które są dla mnie ciekawe i nowatorskie, a jednocześnie wnoszą coś dobrego do naszego świata. Co powiedziałabyś sobie kilka lat temu, dokładnie wtedy, kiedy dostałaś pierwszą pracę w IT? Jakie rady miałabyś dla tamtej Weroniki i jakie masz dla innych kobiet, które marzą o karierze podobnej do Twojej? Powiedziałabym tamtej Weronice żeby trochę sobie odpuściła i przestała ciągle krytykować samą siebie. Zawsze byłam podatna na krytykę ekspertów w swoich zespołach projektowych. Teraz, kiedy sama jestem ekspertem, staram się być bardziej wyrozumiała dla siebie i dla innych. Koleżankom, które planują karierę w branży IT powiedziałabym, żeby nigdy nie definiowały siebie jako „kobietę w IT”, bo stąd jest krótka droga do stwierdzenia, że „jestem słabszym informatykiem, bo jestem kobietą”. Zamiast tego myślcie o sobie jako o świetnych specjalistkach w swojej dziedzinie i nie bójcie się konkurować z mężczyznami. Praca w tej branży postawi przed wami wiele wyzwań, ale jeśli pozwolicie jej dać się wciągnąć, to okaże się ogromnie ciekawa i satysfakcjonująca. Cytując Katherine Johnson: „Kobiety są w stanie zrobić wszystko to, do czego są zdolni mężczyźni, czasami z większą wyobraźnią”. Zapraszamy do Glamour Academy. „Będziemy pogłębiać wiedzę o sobie samych i o świecie" – wyjaśnia redaktorka naczelna Katarzyna Dąbrowska Glamour Academy to nowy projekt, w którym prezentujemy bieżącą wiedzę na różne ważne tematy. W każdym miesiącu omawiamy inny obszar naszego życia i publikujemy treści, które pomogą zgłębić dane zagadnienie.
Angelika Trochonowicz: „Od najmłodszych lat wiedziałam, że muszę polegać na sobie”
Gwiazdą czerwcowej okładki GLAMOUR została Angelika Trochonowicz, która w sieci posługuje się pseudonimem Andziaks. Prezentujemy fragment poruszającego wywiadu, w którym popularna influencerka opowiedziała m.in. o kosztach sławy, samotnym dzieciństwie oraz budowaniu własnego szczęścia.
W pierwszym kontakcie jest krucha i subtelna. Ale pozory mylą. Ta dziewczyna ma w sobie pokłady kobiecej siły, która pomogła jej przejść przez internetowe piekło. Teraz Andziak, czyli Angelika Trochonowicz, ma ponad milion obserwatorów na Instagramie, świetnie prosperujący biznes i szczęśliwą rodzinę. A wszystkim, którzy w nią wątpili, odpowiada: „dopiero się rozkręcam”. Marta Kutkowska: Zaczynałaś nagrywać jako nastolatka, wchodziłaś w dorosłość na oczach całej Polski. To było trudne dla Ciebie tak się odsłaniać, wystawiać na publiczną krytykę? Angelika Trochonowicz: Teraz zawód youtubera, influencera to coś, o czym marzy co drugi nastolatek, a gdy zaczynałam, to była nowość i wielu moich rówieśników nie rozumiało, po co nagrywam. Byłam wyśmiewana, obrażana, grożono mi nawet pobiciem. Mocno to przeżywałam. Zawsze byłam bardzo silna psychicznie, ale nawet bardzo silną osobę możesz takim hejtem nadszarpnąć, a nawet złamać. Na szczęście miałam mamę, która stała za mną murem. Gdy pewnego dnia została wezwana do szkoły i poproszona przez nauczycieli, żebym sobie odpuściła, odpowiedziała, że nikt nie ma prawa mi tego zabronić. Wspierał mnie także mój pierwszy chłopak i ojczym, a od klasy maturalnej mój obecny mąż. To dzięki nim miałam siłę do działania. Jakie momenty sprawiły, że z wrażliwej nastolatki stałaś się pewną siebie kobietą, która idzie po swoje? Zaczynałam nagrywać z pasji, traktowałam to jak zabawę i nie przyszło mi nawet do głowy, że na tym można zarabiać, więc punktem zwrotnym były na pewno pierwsze propozycje współprac i pieniądze, które zaczęły się pojawiać. To mi dodało pewności, że to, co robię, jest wartościowe. Ale miałam też kilka kryzysów, kiedy rozważałam zawieszenie mojej działalności w internecie. Na przykład, gdy pokazywałam haule zakupowe, droższe ubrania, czy kosmetyki, które przywieźli ze Stanów moi rodzice, spotykałam się z olbrzymim hejtem. Wiele nieprzyjemnych komentarzy dotyczyło mojego wyglądu, a jak wiadomo, nastolatki są dość wrażliwe na tym punkcie. Nie wyróżniałam się specjalnie, ale bywały osoby, które złośliwie wynajdowały coś, do czego można było się przyczepić. I znów przetrwałam, bo jestem silna i mam wokół siebie bliskich, którzy mnie wspierali. Pojawił się Luka, mój mąż, który w momentach zwątpienia stawiał mnie do pionu, dodawał mi siły i budował moją pewność siebie. Mówił, że jestem najlepsza w tym co robię i nie mogę się poddawać. Dopingował mnie od samego początku i teraz też bardzo mnie wspiera. Jestem gotowa przyjąć obiektywną krytykę, a nawet tę nieuzasadnioną, bo wiem, że ilu ludzi, tyle opinii, a ja nie muszę podobać się każdemu. Ale jeżeli ktoś przekracza granicę, to klikam, usuwam i tego nie ma. I to jest jedna z najważniejszych lekcji, jakie dostałam od życia, nigdy nie przejmować tym, co myślą inni. Gdybym uległa, nie byłoby mnie dzisiaj w tym miejscu, a mam cudowne życie, za które jestem bardzo wdzięczna. Masz poczucie, że coś straciłaś przez to, że tak wcześnie weszłaś na tę internetową drogę? Myślę, że dobre relacje z rówieśnikami w szkole. Do momentu założenia kanału na YouTube miałam zawsze dużo znajomych, natomiast już w czasach gimnazjalnych, kiedy zaczęła się moja internetowa przygoda, znajomi, przyjaciele odsunęli się ode mnie przez to, że nagrywałam. Nie miałam zgranej paczki, zawsze byłam trochę z boku. Skąd czerpiesz siłę? W mojej rodzinie kobiety zawsze były bardzo silne. Moja babcia, mama, konsekwentnie dążyły do celu. I ja to zdecydowanie odziedziczyłam po nich. Nie wiem, jak można inaczej funkcjonować. 6 powodów, dla których warto mieć czerwcowy numer GLAMOUR z Angeliką Trochonowicz (Andziaks) na okładce Sprawdźcie, dlaczego warto sięgnąć po czerwcowe wydanie magazynu GLAMOUR z Angeliką Trochonowicz, czyli Andziaks, na okładce. W środku m.in. piękna sesja zdjęciowa i przejmujący wywiad z popularną influencerką. Czy to, że do szóstego roku życia wychowywałaś się bez taty, jakoś cię ukształtowało? Tak, bo od najmłodszych lat wiedziałam, że muszę polegać na sobie, nie było obok mnie taty, który rzuci mi świat do stóp. Ten temat do tej pory rozkłada mnie na łopatki, bo to nie jest tak, że jego w ogóle nie było, on mieszkał w tym samym mieście, ale nie zabiegał o kontakt ze mną. Pytałam mamy, dlaczego tata nie jest z nami, a ona odpowiadała, że tak już jest i wcale go nie potrzebujemy. Tata jest w ważny w życiu każdej dziewczynki i kiedy go nie ma, to poczucie własnej wartości jest mocno nadszarpnięte. Pamiętam, że bardzo zazdrościłam koleżankom, że spędzają czas ze swoimi ojcami i czasem zmyślałam, np. że idę wieczorem z tatą do cyrku. Z perspektywy czasu uważam, że ten brak bardzo mnie zbudował, bo do tej pory jestem samowystarczalna, nie potrzebuję opieki i pomocy mężczyzny, żeby poradzić sobie w życiu. Teraz mam cudownego męża, który mocno mnie wspiera, ale mam poczucie, że sama też mogę wszystko. No i gdy miałam sześć lat, w moim życiu pojawił się ojczym, który dał mi ciepło, którego mi brakowało. On pokazał mi świat i jego uważam za swojego prawdziwego tatę, którego darze ogromną miłością. A ty swojemu tacie wybaczyłaś? Myślę, że nie… całe życie czekałam, żeby on się do mnie odezwał. Sporadycznie rzeczywiście dzwonił, ale to nie był ojcowski telefon, czasem chciał po prostu autograf dla swojej znajomej, albo dawał mi do telefonu obce dziewczyny, żebym potwierdziła, że jest moim ojcem. Mój ojczym chciał mnie przysposobić, dać mi swoje nazwisko, a ja cały czas mówiłam, że lepiej nie, bo co będzie, gdy mój biologiczny tata się pojawi w moim życiu? Teraz bardzo tego żałuję, uważam, że od razu powinnam była odciąć się ojca grubą kreską. Gdy dowiedziałam się, że nie żyje, z jednej strony poczułam wielki żal, że już nie uda nam się naprawić tej relacji, z drugiej strony ulgę, że już nie muszę czekać. Odetchnęłam. Jesteś młodziutką mamą. Tak, ale to i tak później niż moja mama, która urodziłam mnie, gdy miała 19 lat. Młode macierzyństwo jest wspaniałe, bardzo się cieszę, że tak szybko zdecydowałam się na dziecko. Charlotte daje mi ogrom miłości. Nie mogę się doczekać drugiego dziecka. Ciąża to był dla mnie przepiękny stan, pamiętam, gdy sobie leżałam, głaskałam się po brzuchu i czekałam na córeczkę. Nie pamiętam już w ogóle tych niedogodności: mdłości, bólu kręgosłupa, nieprzespanych nocy. Czasem słyszę od dziewczyn, że nie chcą mieć dzieci, że boją się ciąży, czy porodu, a ja im powtarzam, że to jest warte wszystkich wyrzeczeń. Andziaks szczerze o młodym macierzyństwie: „Nie mogę się doczekać drugiego dziecka” [Tylko u nas] Andziaks została gwiazdą okładki najnowszego, czerwcowego wydania „Glamour”, w którym otworzyła się na wiele ważnych dla niej tematów. Jednym z nich było macierzyństwo. Influencerka szczerze opowiedziała o byciu młodą mamą. Pojawienie się córki cię w waszym życiu zmieniło? Byliśmy z mężem wiecznymi dziećmi, lekko podchodziliśmy do życia. Gdy pojawiła się Charlotte, musieliśmy szybko dorosnąć, nauczyć się odpowiedzialności. Staliśmy się poważniejsi. Co nie znaczy, że straciliśmy całą swoją beztroskę, nadal podróżujemy, bawimy się, po prostu teraz jest z nami Charli. Myślałam, że to niemożliwe, a jednak dziecko jeszcze bardziej nas do siebie zbliżyło. -- Fragment wywiadu pochodzi z czerwcowego numeru GLAMOUR z Angeliką Trochonowicz na okładce (w sprzedaży od 23 maja 2024).
nita: „Dorastałam w naprawdę małej miejscowości. To uczyniło ze mnie fighterkę”
nita to artystka nowej generacji, której furtkę do kariery w branży muzycznej otworzył TikTok. Wielkimi krokami zbliża się premiera jej debiutanckiego albumu. Skąd przyszła? Kim jest? Dokąd zmierza? My już wiemy.
nita, a właściwie Anita Dudczak, to jedna z nowych artystek w wytwórni Kayax. Ma ponad 500 tysięcy obserwatorów na Intagramie, a niektóre jej filmy na TikToku mają nawet po kilka milionów wyświetleń. Nie mylcie jej jednak z internetowymi celebrytkami, którym nagle zamarzyło się nagrywanie piosenek. Śpiewa już od wielu lat. Może się też zresztą pochwalić gruntownym wykształceniem muzycznym oraz umiejętnością gry na instrumentach. Aktualnie przymierza się do wydania swojego debiutanckiego albumu, który zwiastują single „Wars” oraz „Jak to może tak być”. W wywiadzie dla GLAMOUR nita opowiedziała o trudach dorastania na prowincji, fascynacji Amy Winehouse, współpracy z Mery Spolsky, zaginionych taśmach z „Mam talent!”, Eurowizji i tworzeniu hitów w... dużym pokoju. *** Robert Choiński / GLAMOUR: Zacznijmy pod początku. Muzyka była obecna w twoim życiu już od najmłodszych lat? nita: Tak. Mój dziadek grał na różnych instrumentach, m.in. na skrzypcach i saksofonie. Razem z babcią i dziadkiem mieliśmy też swój rodzinny rytuał związany z ich ulubioną piosenką – „Gdybym miał gitarę”. Polegało to na tym, że często stawiali mnie na stole i ja śpiewałam ten utwór przed rodziną (śmiech). Można więc powiedzieć, że faktycznie muzyka była obecna w moim życiu od dzieciństwa. Miałaś muzycznych idoli, którzy wpłynęli na twoje postrzeganie muzyki? Myślę, że te inspiracje pojawiły się trochę później, bo na początku poszłam bardziej w stronę muzyki klasycznej i uczyłam się grać na skrzypcach. Fascynacja wokalem w zasadzie też zaczęła się od muzyki klasycznej. Dopiero potem zaczęłam się fascynować diwami: Whitney Houston, Celine Dion, Beyonce. Wtedy też zaczęłam się zastanawiać, czy iść w tym kierunku, a potem pojawiła się Amy Winehouse i to był już w ogóle dla mnie cios, to było super cool i poszłam w to. A co ci się najbardziej podobało w tym, co tworzyła i co sobą reprezentowała Amy? Przede wszystkim jej songwriting. To, że w swoich tekstach bardzo odnosiła się do swojego życia, do tego, w jakim momencie obecnie jest. To było bardzo inspirujące. Ale przede wszystkim jej wokalny feeling i taki jazzowy sznyt. To wydawało mi się bardzo ciekawe i całkowicie mnie pochłonęło. Możesz opowiedzieć więcej o swojej klasycznej edukacji muzyczne? Kiedy to się właściwie zaczęło? Teraz już dokładnie nie pamiętam, ale zaczęłam chyba w trzeciej klasie podstawówki. Finalnie skończyłam pierwszy stopień szkoły muzycznej w klasie skrzypiec. W międzyczasie uczyłam się prywatnie wokalu klasycznego. Później, już w liceum, zaczęłam uczyć się wokalu rozrywkowego w Studiu Wokalistyki Estradowej w Katowicach. Następnie poszłam na studia (na Akademii Muzycznej w Katowicach na wydziale Jazzu i Muzyki Rozrywkowej – przyp. red.) i skończyłam licencjat. Jak to się w ogóle stało, że zaczęłaś się kształcić w tym kierunku? Namówili cię do tego rodzice? No właśnie ja sama bardzo tego chciałam. Gdy tylko zobaczyłam skrzypce w domu, to od razu bardzo chciałam się nauczyć grać na tym instrumencie. Moi rodzice stwierdzili: „A może gitara? Tak będzie fajniej, będziesz mogła sobie śpiewać przy ognisku”. Zaczęłam się więc uczyć grać na gitarze, ale pewnego dnia wróciłam do domu, rzuciłam gitarę w kąt i doszłam do wniosku, że jednak wolę skrzypce. Później sama się już nakręcałam. Rodzice widzieli, że bardzo mnie to interesuje, więc zrobili wszystko, aby umożliwić mi edukację. Poza tym, że miałaś swoich ulubionych artystów, miałaś też jakieś takie gatunki muzyczne, które szczególnie cię pociągały i sprawiły, że bardziej zainteresowałaś się tym, żeby sama tworzyć coś swojego? Przez pierwsze lata uczenia się i śpiewania nie myślałam w ogóle o tworzeniu. Wydaje mi się, że to nie był konkretny gatunek. Tak naprawdę zaczęłam myśleć o kierunku muzycznym dopiero będąc na studiach. Wtedy zaczęłam mieć zajęcia z Mietkiem Szcześniakiem. On bardzo zwracał uwagę na warstwę liryczną. To było niezwykle inspirujące, więc pomyślałam, że może zacznę pisać teksty. Konkretny kierunek muzyczny obraliśmy razem z moim producentem muzycznym (Bartkiem Marszałkiem - przyp. red.). Mieliśmy różne inspiracje i to się jakoś połączyło we wspólną całość. Mnie bardziej inspirowały ballady, piękne melodie, a Bartka muzyka elektroniczna. Potem pojawiła się zajawka tekstowa, zaczęłam się też trochę inspirować raperami. Piszę teksty w takich sposób, że zaczynam „na sucho”, czyli bez melodii. Tylko sobie rytmizuję, a potem do tego układam melodię. Jest to więc takie połączenie muzyki elektronicznej z moim wyobrażeniem melodyki w połączeniu z rapowym stylem pisania tekstów. Mas swój stały modus operandi, czy raczej za każdym razem działasz inaczej? To się zmienia i zależy tak naprawdę od tego, jaki mam nastrój. Na płycie najprawdopodobniej pojawi się jedna ballada. W momencie, gdy ją pisałam, od razu wiedziałam, że jeśli jej forma ma być bogata, to właściwie muszę zacząć od harmonii i melodii. Dopiero potem dopisywałam do tego tekst. Więc tak naprawdę w zależności od tego, jak zacznę pisać piosenkę, otrzymuję inny efekt. Ale faktycznie lubię najpierw napisać tekst. Jesteś dość mocno związana ze słowem i storytellingiem. Skąd wzięło się u ciebie zamiłowanie do opowiadania historii? Nie mam pojęcia. To chyba wyszło spontanicznie. Wydaje mi się, że nasza działalność na TikToku też rozwinęła nas jako twórców. Dawaliśmy sobie taka zadania: „A spróbujmy napisać piosenkę o historiach ludzi”. To było zupełnie spontaniczne. Chyba nawet Mania mi to podpowiedziała. Okazało się jednak, że jest mi to bliskie. Pierwszym utworem, w którym otworzyłam się na taki storytelling, był „Jak to może tak być”. To kawałek, który opowiada o moich doświadczeniach związanych z tym, że pochodzę z małej miejscowości. Tam ludzie mają troszeczkę inne postrzeganie świata. Maja zupełnie inne wartości. W momencie, gdy się od tego zdystansowałam i zaczęłam dostrzegać jakieś dysonanse, zaczęłam o tym pisać i od razu weszłam w klimat opisowy. Niekoniecznie sięgam jednak do moich uczuć i emocji. Na razie jest mi bliższa obserwacja. View oEmbed on the source website Chciałabyś tworzyć z innymi songwriterami? Aktualnie piszę sama, ale przyznam, że byłoby dla mnie to bardzo ciekawe. Wydaje mi się, że ja robię to bardzo intuicyjnie. Nie jestem w tym specjalistką. Po prostu staram się przekazać to, co myślę i staram się, żeby to było autentyczne. Sądzę natomiast, że połączenie z innymi tekściarzami mogłoby mnie sporo nauczyć, więc jestem otwarta na współprace w przyszłości. Wymarzone duety? Jedno swoje mini marzenie już spełniłam, bo bardzo lubię twórczość Mery Spolsky i tekst do jednego utworu napisała właśnie ona. To było niesamowicie ciekawe doświadczenie. Bardzo się cieszę, że miałam taką okazję. Natomiast chciałabym też powspółpracować trochę z raperami, żeby zrozumieć, w jaki sposób oni w ogóle myślą o tekstach. Mery Spolsky prywatnie i zawodowo: kim jest jedna z najciekawszych postaci na polskiej estradzie? Bawi się słowem, żongluje nawiązaniami do religii i popkultury, wspiera społeczność LGBT+, inspiruje się Grzegorzem Ciechowskim oraz pisze piosenki dla Julii Wieniawy i innych znanych wykonawców. Poznaj bliżej Mery Spolsky, czyli jedną z najbardziej charyzmatycznych piosenkarek młodego pokolenia na polskiej scenie muzycznej. A masz swoich ulubionych artystów ze sceny hip-hopowej? Bardzo lubię Okiego. Bardzo też lubię teksty Maty. To są takie moje dwa odważne marzenia, gdzie liczę, że coś nam się kiedyś uda. Powoli przygotowujesz się do wydania swojego debiutanckiego krążka. Czy „Wars” jest dobrą wskazówką dla twoich słuchaczy odnośnie tego, czego można się spodziewać po albumie? Myślę, że tak. Album jest dość spójny tekstowo. Natomiast muzycznie jest eklektycznie. Cały krążek charakteryzuje duża energia. Te utwory są dość intensywne. Bawimy się często formą. Wydaje mi się, że to wynika z tego, że gdy piszemy, skupiamy się jednostkowo na konkretnym utworze. Piszemy piosenkę, zamykamy ją i przechodzimy do kolejnej i to jest już zupełnie nowa historia. Nie podchodzę do tego całościowo jako do albumu i całej historii. Są to po prostu piosenki, które sobie z Bartem szlifujemy, dopracowujemy. Muzycznie więc faktycznie może być eklektycznie, bo to wszystko zależy od tego, jaka inspiracja akurat przyjdzie nam w danym momencie do głowy. View oEmbed on the source website Jak w ogóle czujesz się w studiu podczas tworzenia swojego krążka? Towarzyszy ci ekscytacja czy stres? Bardzo komfortowo, ponieważ z moim producentem mieszkamy razem i mamy swoje małe domowe studio. Od pięciu lat tak naprawdę jesteśmy głównie przed mikrofonem. Nie podchodzę do tego na zasadzie: „O, teraz nagrywamy wokale”. Nie czuję takiego napięcia, że to musi być idealne. W momencie gdy piszemy utwory, nagrywamy jakieś swoje pomysły, one się szlifują, więc to jest dla mnie bardzo komfortowe miejsce do tworzenia i dobrze się czuję w studio. Czyli można powiedzieć, że to wypływa naturalnie, tak na co dzień? Tak, właściwie tak (śmiech) Spędzamy głównie czas w dużym pokoju, gdzie mamy mikrofon i małe studyjko (śmiech) Chciałem też ciebie podpytać o twoją obecność w social mediach. Nie da się ukryć, że czujesz się tam jak ryba w wodzie i odnosisz sukcesy. Twoje filmiki często rozchodzą się tam viralowo. Szukałam na siebie sposobu, żeby zostać zauważoną. Założyliśmy TikToka z myślą, że chcielibyśmy wydawać swoje utwory, grać koncerty, zrobić płytę, więc od razu mieliśmy muzyczne założenia. Natomiast nie wiedzieliśmy, w jaki sposób dotrzeć do szerszego grona odbiorców i do wytwórni właśnie, więc TikTok wydawał nam się fajnym i świeżym narzędziem do tego, żeby zbudować jakąś społeczność. Z czasem faktycznie okazało się, że jest to istotne dzisiaj, żeby mieć choć trochę rozbudowane social media. W tym wpływie TikToka na rynek muzyczny bardziej widzisz szansę czy zagrożenie? W moim przypadku mogę mówić tylko o szansie. Właściwie gdyby nie to, że zaczęliśmy tworzyć na TikToku, nie byłoby nas tutaj i możliwe, że nie podpisałabym kontraktu z tak świetną wytwórnią, z którą dzisiaj pracuję nad debiutancką płytą. View oEmbed on the source website Można powiedzieć, że jesteś sztandarową beneficjentką tego trendu. Myślę też, że spokojnie można ciebie nazwać influencerką. Gdy już wydasz swój album, będziesz jeździć w trasy, czego oczywiście ci życzę, masz zamiar jakoś to łączyć? Zdecydowanie. Teraz chciałabym się mocno skupić głównie na artystycznej mojej działalności, bo jest to coś, co mnie faktycznie spełnia i daje mi bardzo dużo radości To zawsze było moim marzeniem. Natomiast TikTok i social media będą zawsze dla mnie narzędziem do tego, żeby dzielić się z ludźmi tym, co robię, czyli muzyką. W ten sposób to widzę. Wspomniałaś, że pochodzisz z mniejszej miejscowości, gdzie nie do końca czułaś się zrozumiana. Myślisz, że dorastanie w takim a nie innym środowisku miało na ciebie wpływ? Myślę, że miało to na mnie duży wpływ. Dorastałam w naprawdę małej, liczącej zaledwie 300 mieszkańców miejscowości. Do liceum dojeżdżałam godzinę autobusem. To było bardzo hermetyczne środowisko. Wydaje mi się, że ludzie z takich małych miejscowości często żyją w przeświadczeniu, że są z dala od wielkiego, niedostępnego dla nich świata. Nie wierzyłam w to, że będę mogła się dzielić muzyką z szerszym gronem odbiorców, więc wykształciłam w sobie fighterkę. Jestem mocno zdyscyplinowana. W mojej głowie uruchomiło się poczucie, że muszę udowodnić, że się da. Wydaje mi się, że jest to ciekawe, bo teraz jak wracam w rodzinne strony, to bardzo często widzę małe dzieci, które słuchają moich piosenek na TikToku i cieszą się tym. Mam nadzieję, że zainspiruję je do tworzenia swoich treści w Internecie. A jak twoi bliscy reagują na to, co się wokół ciebie dzieje w ostatnim czasie? Moi rodzice bardzo dobrze. Ogromnie się cieszą. Mój tata jest chyba moim największym fanem. Nawet kiedy nagrywaliśmy „Wars”, mój tata był naszym kierowcą. Chcieliśmy poruszać cały ten wagon, w którym nagrywaliśmy teledysk i mieliśmy takie drewniane belki, które były włożone pod wagon i mój tata na nich skakał przez 12 godzin. Mega za mnie trzyma kciuki. Jest turbo szczęśliwy. Moja mama tak samo. Jest dumna. A nie mieli do ciebie żalu o to, że nie poszłaś w stronę klasyczną tylko rozrywkową? Nie, absolutnie nie. Wydaje mi się, że moi rodzice nawet się cieszą, że tak wyszło. Masz zamiar jakoś przemycać te klasyczne elementy w swojej twórczości? Rozumiem, że dalej grasz na skrzypcach? Już od 8 lat nie gram regularnie, więc nie mam takiej wprawy, jak kiedyś. Natomiast czasami nagrywam sobie elementy smyczków. W jednym utworze wykorzystaliśmy to. Trudno byłoby z tego nie skorzystać. Skrzypce pojawiły się też parę razy na naszych tiktokach. Dogrywałam sobie jakieś partie, więc faktycznie czasem z tego korzystam. Planujesz nagrywać też w języku angielskim? Na razie skupiam się na języku polskim. Zdecydowanie czuję tu większe połączenie. Wydaje mi się, że jak zaczynałam swoją drogę artystyczną, śpiewałam głównie w języku angielskim, ale w momencie, gdy zaczęłam śpiewać w języku polskim otworzyła mi się w głowie zupełnie inna warstwa interpretacyjna. Ma to dla mnie większą moc rażenia. Czuję się zwyczajnie zrozumiana przez Polaków i w tym kierunku chcę na razie iść. Może to się zmieni. Nie zamykam sobie drzwi, bo też zwyczajnie lubię śpiewać w języku angielskim. Jest to łatwiejsze i przyjemniejsze. Wielu artystów o tym wspomina. Tak, bo zwyczajnie ten język jest miękki, więc masz więcej możliwości jako wokalista. Język polski jest twardy, często niewdzięczny, wielosylabowy, więc jest to trudniejsze, ale wydaje mi się, że dalej bardzo interesujące. Zadałem ci to pytanie nie bez przyczyny, bo pod teledyskiem do „Warsu” przeczytałem komentarz, że z takim głosem to powinnaś jechać na Eurowizję. Myślałaś o tym kiedykolwiek? W ogóle interesujesz się tym konkursem czy jest to raczej dla ciebie dość odległy temat? Myślę, że to jest ciekawe. Nie byłam nigdy jakoś bardzo związana z Eurowizją. Natomiast przez ostatnie 2 lata obserwowałam ten konkurs. Między innymi ze względu na to, że rok temu w preselekcjach brała udział Ania Gąsienica-Byrcyn, która jest moją znajomą, a w tym roku Jann, któremu bardzo kibicowałam. Myślę, że dla mnie to też byłoby ciekawe. Zastanowię się nad tym. Może faktycznie w przyszłym roku napiszemy jakiś utwór, który będzie mógł się ukazać na Eurowizji (śmiech). Nie zamykam sobie drzwi. Jest to ciekawe doświadczenie, trochę inne, bo jednak jest to mocno związane z telewizją, więc zastanawiam się, czy będę się czuła na tyle komfortowo, czy jestem w ogóle na to gotowa. Są to jednak zupełnie inne realia niż podczas zwykłego koncertu. Jann: „Nie przyklejam się do etykiet” [WYWIAD] Jann nie zdobył biletu do Liverpoolu, ale za to wygrał coś znacznie cenniejszego – serca słuchaczy. Widzimy się krótko po jego elektryzującym występie w preselekcjach do Eurowizji 2023, dzięki któremu usłyszała o nim nie tylko cała Polska, ale i reszta świata. Rozmawiamy o inspiracjach, trudach emigracji, pierwszych sukcesach i wymykaniu się schematom. Skoro już jesteśmy przy temacie telewizji, to chciałbym cię zapytać o to, czy próbowałaś kiedyś swoich sił w programach typu talent show. Zdarzyło nam się to z Bartkiem raz, do „Mam talent!”. Mieliśmy wtedy jakoś po 17 lat. Zagraliśmy utwór „Feeling Good” Niny Simone. Skończyło się to w ten sposób, że mieliśmy trzy razy „tak” i przeszliśmy do kolejnego etapu. Nie można tego jednak nigdzie zobaczyć, bo odpadliśmy w grupach i w ogóle nie pokazali naszego odcinka. Wtedy zrozumiałam, że jak dostajesz trzy razy „tak”, to nie jest wcale gwarancja tego, że się pojawisz w programie. Chociaż cała moja rodzina to oglądała (śmiech). Niestety nie można nigdzie znaleźć naszych telewizyjnych występów. A jak zapatrujesz się w ogóle na to, że niektóre osoby w ten sposób zaczynają karierę? Myślisz, że to jest dobra droga, czy bardziej ci się podoba to, jak ty zaczęłaś? Bardzo chciałam być niezależna. Od początku. Wydaje mi się, że jest to droga dla osób, które już przychodzą do programu z jakimś pomysłem, mają może już jakiś zarys płyty i chcą pokazać się szerszej publiczności. To wtedy może być fajna szansa. Właściwie może się to też skończyć kontraktem, więc jest to też jakaś opcja rozwoju. Natomiast ja bardzo chciałam pozostać niezależna i sobie tę drogę torować na moich warunkach. To dla mnie było właściwe. Przychodziły mi jednak do głowy takie pomysły, żeby może spróbować zgłosić się do „The Voice of Poland”. Natomiast myślę, że dzisiaj mamy tyle możliwości, że to niekoniecznie musi być telewizja, więc może warto spróbować po swojemu. Chciałem cię zapytać o występy na żywo. Masz już swój stały band, z którym masz próby i z którym przygotowujesz się do koncertów? To jest ogólnie bardzo ciekawe. Pragnienie grania koncertów było tak duże, że zanim w ogóle powstały jakiekolwiek utwory, to już mieliśmy band (śmiech). Jestem z nimi do dzisiaj. Co prawda czekali chyba ze 3 lata, żeby coś się wydarzyło, ale band był, więc teraz będziemy faktycznie grać ze sobą. A jak czujesz się na scenie? Czujesz tremę, czy raczej jest to po prostu dla ciebie spełnienie marzenia, że w końcu możesz wyjść ze swoją twórczością na scenę? Wydaje mi się, że ja ogólnie jestem osobą, która wieloma rzeczami się stresuje, więc scena też jest trochę dla mnie stresująca, ale coraz bardziej się z nią oswajam. Stres mnie opuszcza, gdy już wychodzę na scenę. Z czasem kompletnie mija i jest naprawdę spoko. Koncerty to jest coś, w czym zdecydowanie najbardziej chciałabym się rozwijać. Tak naprawdę mam w tym do tej pory najmniejsze doświadczenie. Najwięcej czasu spędzam jednak wciąż w studiu. Natomiast teraz mocno się chcę na tym skupić. Na koniec chciałbym zapytać, czego można tobie życzyć w tym momencie. Żeby mi się spełniły moje marzenia. Może to banalne, ale bardzo chcę zostać zapamiętana przez ludzi jako wokalistka i tekściarka. Możesz mi te życzyć dużo inspiracji i weny. I tego ci właśnie życzę i trzymam mocno kciuki za dalszy rozwój kariery. Dziękuję ci bardzo.
Aneta Korycińska, @baba od polskiego: „Młode pokolenie jest bardzo empatyczne [...] Gorzej z nauczycielami”
Nic ich nie interesuje, nie czytają książek, nie są w stanie przyswoić wiedzy, bo ich mózgi reagują już wyłącznie na pstrokate filmy z TikToka i nie chcą studiować, bo po co to komu. Co z tego jest prawdą o generacji Z? O to pytam Anetę Korycińską, nauczycielkę, polonistkę, oligofrenopedagożkę, która w mediach społecznościowych prowadzi edukacyjne profile Baba od polskiego.
Angelika Kucińska: W Stanach Zjednoczonych wyraźnie spada zainteresowanie edukacją wyższą. Dane mówią o tym, że coraz mniej osób decyduje się na studia. Oczywiście ważny jest tu kontekst ekonomiczny, bo osoby z pokolenia Z patrzą na starszych od siebie o 10-15 lat milenialsów, zarzynających się, by spłacić kredyty studenckie, więc nic dziwnego, że mają wątpliwości, czy studia to dobry pomysł. Ale może chodzi o coś jeszcze? Może młodzi nie chcą studiować nie tylko w USA i nie tylko z powodów finansowych? Aneta Korycińska: Nie chcą już od jakiegoś czasu, to nie jest nowa tendencja. Zasuwałam na studiach, bo zależało mi na stypendium, na doktoracie, i jednocześnie pracowałam, bo byliśmy biedni. Standardem były dwie i pół godziny snu. A moja młodsza o sześć lat siostra mówiła mi, że może zarobić więcej, opiekując się dzieckiem sąsiadki, niż ja, ucząc. Nie poszła na studia. Radzi sobie nie gorzej niż znajomi nauczyciele z wieloletnim stażem. Dziś młodzi ludzie często chcą studiować za granicą. Wyjeżdżają, żeby wyrwać się z domów. Ale czy kończą te studia? Niekoniecznie. Pracowałam w prestiżowym społecznym liceum, gdzie rodzice naprawdę sporo płacą za edukację dziecka, a dziecko zdaje maturę, zaczyna studia, ale kończy je najwyżej po licencjacie. Mój obecny asystent, który był moim uczniem, zrobił licencjat, a potem powiedział, że ma dość, że nie znosi studiowania, bo egzaminy go stresują. A ma takie pomysły, że gdyby nie on, moja firma by nie działała. Kiedyś było nie do pomyślenia, żeby młoda osoba bez pełnego wyższego wykształcenia zarabiała sensowne pieniądze, a dziś liczy się pomysłowość. Zresztą osoby, które przychodzą do mnie na korepetycje – a to przecież spory wydatek dla rodziców – też niekoniecznie mają w planach, by po maturze pójść na studia. Dlaczego? Stracili wiarę w sens studiowania, a może nie uważają, żeby wiedza była jakimkolwiek kapitałem? Wiedza ma dla nich dużą wartość. Interesują się, chcą wiedzieć, chcą rozmawiać. Często pozostajemy w kontakcie już po zakończonych korepetycjach. Wysyłają mi tytuły książek, które czytają. Zdjęcia z wystaw, na które chodzą. Wiedza ich kręci. Ale nie obchodzi ich studiowanie tylko po to, żeby coś skończyć i mieć papier. Nasze pokolenie lubi papiery. Sama co jakiś czas muszę sobie strzelić nowy kursik. Co chwilę zapisuję się na kolejne studia podyplomowe. Zbieram papierki, bo dają mi poczucie, że się rozwijam i robię coś dla siebie. Młodzi ludzie tak nie mają. Uczę też osoby w spektrum autyzmu. I one często w szkole słyszą, że matura jest nie dla nich. Bo mają autyzm. Wszystkie osoby w spektrum, z którymi pracuję, zdają maturę. Mało tego, te osoby przychodzą do mnie na korepetycje, wiedząc, co będą robić w życiu, a te obszary zainteresowań i aktywności są bardzo konkretne i specyficzne — jeden fascynuje się gramatyką, drugi chce pisać scenariusze do gier wideo. Często potrzebują matury, żeby ją po prostu mieć, a nie żeby pójść na studia, bo już działają zawodowo w obszarach, z którymi chcą się związać na długo. Udaje im się to. Czy ten protekcjonalny stosunek do osób w spektrum to odgórne założenie, że ich możliwości są mniejsze, to największe wyzwanie, z którym autyści mierzą się w polskiej szkole? Na pewno jest to duże wyzwanie. Szkoły zapominają, że każdy ma inaczej i warto dokładnie czytać orzeczenia z poradni psychologiczno-pedagogicznych, a nie automatycznie uznawać, że skoro orzeczenie zostało wystawione – niezależnie od jego szczegółowej treści – to dziecko na przykład nie potrzebuje uczyć się dwóch języków. Dużym problemem jest sam sposób uczenia. Wciąż dzieciom zadaje się do przeczytania lekturę, a potem robi test znajomości treści. Tylko że nikt w tym teście nie pyta o problematykę, o ważne zagadnienia, a o rozmiar rękawiczek Izabeli Łęckiej, jakby miał jakiekolwiek znaczenie. Nadal tak się uczy, bo tak uczono kiedyś. W szkole nie kładzie się nacisku na rzeczy ważne. Nie robi się przestrzeni dla dyskusji, a przecież w dyskutowaniu rozwijamy umiejętności komunikacyjne. Tego osoby w spektrum potrzebują bardzo, bo tyle razy usłyszały, że mówią coś niewłaściwego, zachowują się nieodpowiednio albo robią nieadekwatne do sytuacji miny, że w kontaktach z osobami, których nie znają, blokują się. Szkoła w żaden sposób nie odpowiada na tę potrzebę osób neuroatypowych. Również prestiżowa szkoła. Serio? Byłam przekonana, że prywatne szkoły są bardziej przystosowane do pracy z osobami o różnych potrzebach. Trochę. Na przykład w niektórych nie ma dzwonków. Ale to już nawet Lidl wpadł na to, że trzeba robić strefy wyciszenia. Takie strefy od dawna były obecne w szkołach specjalnych, od niedawna nawet zaczęły jakoś wyglądać, nie są już kątem za szafą czy składzikiem na szczotki. Ale chyba też nie chodzi o to, żeby wszystkie młode osoby w spektrum czy z niepełnosprawnością wysyłać do szkół specjalnych? Oczywiście, że nie! Na tym polega edukacja włączająca, która ma naprawdę dużą moc. Możemy się wiele nauczyć od siebie nawzajem. Pamiętam, jak jeden z moich uczniów, który jest osobą w spektrum, czytał Hamleta jako autystę. Tłumaczył, dlaczego Hamlet umiera wewnętrznie, bo coś nie zgadza się z jego systemem wartości. Że zasady, które wyznaje, są dla niego tak ważne, że woli umrzeć niż funkcjonować w świecie, który rządzi się inną moralnością. To była wspaniała, nowa interpretacja bohatera. Potrzebujemy różnych osób w szkołach publicznych właśnie po to, by prowadzić takie otwierające rozmowy o Hamlecie. Uczniowie sobie poradzą. Młode pokolenie jest bardzo empatyczne. To nie jest dla nich szokujący temat, że ktoś ma autyzm albo jest osobą transpłciową. Gorzej z nauczycielami, którzy są przeciążeni, zarabiają marnie i nie rozumieją, dlaczego mieliby się dodatkowo doszkalać albo przygotowywać osobne sprawdziany dla osób neuronietypowych. Różnorodność jest dla generacji Z oczywistością, podobnie jak potrzeba zadbania o zdrowie psychiczne. Czy szkoła dba o dobrostan młodych osób? Uważam, że rodzice powinni odkładać pieniądze z 500+ na terapię dla swoich dzieci. Taki specjalny fundusz. Bo terapia jest droga, a każdy jej potrzebuje. Moi uczniowie mówili mi o swojej potrzebie terapii, bo czuli, że mogą. Byłam i jestem przy nich sobą, mylę się, to ich ośmiela. Nawet dorastający mężczyźni, przychodzili i prosili o wsparcie, bo źle się czuli, chcieli pójść na terapię, ale wiedzieli, że w domu ta potrzeba nie zostanie zrozumiana. Nie każdy nauczyciel czy nauczycielka jest w stanie zbudować taką relację z osobami, których uczy. Może szkoły powinny zatrudniać terapeutów? Powinny i to więcej niż jedną osobę, bo jedna osoba nie poradzi sobie z całą szkołą. Choć może pokazać młodym ludziom, że jest takie narzędzie jak terapia, na czym ono polega i że jest pomocne, że działa. Czasem najtrudniejszy jest ten pierwszy krok, by pójść do obcej osoby i opowiedzieć jej o swoich lękach. To wsparcie emocjonalne jest tak samo ważnym kawałkiem systemu edukacji, jak przekazywanie wiedzy? Kiedy zaczynałam uczyć, myślałam, że będę po prostu opowiadać o tych wszystkich książkach i wierszach, które znam i które są wspaniałe. Nikt mnie nie uprzedził, że będę wychowywać cudze dzieci, tymczasem ten wychowawczy kawałek to jakieś 80 procent pracy nauczycielki. Ale mam też doświadczenie prowadzenia klasy, w której było 35 osób. Nie jesteś w stanie wszystkich zauważyć, zareagować na każdy spadek nastroju. Dlatego terapeuta w szkole jest bardzo potrzebny. Media donosiły w ubiegłym roku, że żeby dotrzeć do młodych osób, trzeba podawać im informacje tak, by ich przebodźcowane głowy były w stanie zareagować. W krótkich, zwięzłych, atrakcyjnych, sycących formach. Szkoła ma być jak TikTok. To prawda? Tak. Sama publikuję treści edukacyjne na trzech platformach, Facebooku, Instagramie i TikToku. Widzę w statystykach, że na Facebooku głównie docieram do osób starszych ode mnie. I one często się oburzają, że filmiki są szybkie, kolorowe. „A po co tyle napisów?”. „A po co to tak miga?”. Na Instagramie to samo minutowe wideo jest OK - zostaje uznane za fajne, śmieszne. Na TikToku, gdzie odbiorcy są najmłodsi, minuta to za dużo. Chyba że przyciągniesz uwagę ciekawostkami. Możesz opowiedzieć na TikToku o średniowiecznym wierszu „Rozmowa mistrza Polikarpa ze Śmiercią” pod warunkiem, że zainteresujesz oglądających nieoczywistym faktem. Trzeba rzucić przynętę. Powiedzieć coś szokującego. Na przykład: „Czy wiecie, że to był analfabeta?”. Wszystko, co mówisz, przeczy powszechnemu przekonaniu, że młodych nic nie interesuje, nie chcą się uczyć, są bandą zadowolonych z siebie, najedzonych idiotów. Nie są. Do tego to pokolenie, które ma odwagę buntować się przeciwko sytuacjom czy zjawiskom, na które my jedynie narzekałyśmy. Oni już nie chcą tylko narzekać, domagają się zmiany, nowych form podawania wiedzy. To też pokolenie, które ma odwagę powiedzieć, że nie zgadza się na nadużycia, które bardzo długo były tolerowane w szkołach. Sama odchodziłam ze szkoły, bo nie było we mnie zgody na przykład na romanse dorosłych nauczycieli z dziewczynami, które dopiero co kończyły szkołę. Media pisały też o molestowaniu uczennic przez nauczyciela wychowania fizycznego. Te informacje o nadużyciach nie wyszłyby na jaw, gdyby nie uczniowie. Wcześniej, gdy nauczyciele zgłaszali różne sytuacje, o których wiedzieli od swoich uczennic i uczniów, dyrekcja nie reagowała. A dzieciakom udało się w jeden dzień zebrać 300 podpisów za odsunięciem tego nauczyciela od pracy z młodymi ludźmi, podpisywały się nawet osoby absolwenckie. To osoby uczniowskie zaproponowały też, by wprowadzić do szkoły warsztaty antydyskryminacyjne. Tylko znowu świetny pomysł skopali dorośli – bo to dorośli powinni wziąć udział w tych warsztatach, a nie wysyłać na nie młodzież, która z tolerancją nie ma problemu. Ta młodzież też dużo czyta, prawda? Doczekaliśmy fantastycznych czasów, w których modnie jest czytać książki. Młodzi czytają dużo i to potężne tomiszcza, a każde szanujące się wydawnictwo prowadzi dział young adult, literatury dla młodych dorosłych. Oczywiście, że wolałabym, żeby te książki były pisane bogatszym językiem, bo wtedy młode osoby uczyłyby się rozbudowanych struktur językowych, ale cieszę się, że w ogóle czytają. A czego potrzebują młodzi od szkoły? Czego ważnego nie daje im system edukacji? Rozmowy. Nauka nie może być nadrzędnym celem, jeśli nie zauważamy człowieka. Generacja Z jest pokoleniem, dla którego niezwykle ważna jest uważność na jednostkę. W szkole powinna być przestrzeń dla różnorodności, dla dyskusji. Szkoła powinna uczyć młodych rozmawiać ze sobą pomimo dzielących ich różnic. Żyjemy w bardzo spolaryzowanym społeczeństwie, musisz wybrać jedną z dwóch dostępnych opcji, do tego sprowadzają się wszystkie rozmowy dotyczące kwestii społecznych, a przecież chodzi o to, żeby widzieć siebie nawzajem, szanować cudze poglądy, ale też mieć swobodę wyrażania własnych. Potrzebujemy nauczyć się rozmawiać. -- Aneta Korycińska – polonistka, nauczycielka, oligofrenopedagożka. Pracowała w prestiżowym warszawskim liceum, dziś prowadzi firmę zajmującą się udzielaniem korepetycji. Pracuje z osobami w spektrum autyzmu. W mediach społecznościowych znana jako Baba od polskiego. --- Wywiad ukazał się pierwotnie we wrześniowym wydaniu magazynu GLAMOUR.
Mery Spolsky: „Chcę być inspiracją dla dziewczyn”
Jest idealną cover girl naszego urodzinowego numeru. Jak świętować, to tylko z nią! Zwłaszcza że – tuż przed swoimi urodzinami – nagrała świetną, odważną płytę. I wyśpiewuje w niej to, co leży na sercu każdej dziewczynie. Z Mery Spolsky rozmawiamy o tym, co się tak naprawdę liczy w życiu.
20 lat temu, kiedy startował polski „Glamour”, miałaś 10 lat. Pamiętasz siebie z tamtego czasu? Tak! To był pierwszy raz, kiedy mama kupiła mi buty na koturnie. Były wakacje, dostałam trampki na obcasach i japońskie mokasyny na wielkich koturnach. Pamiętam, że kiedy przyszłam w tym na rozpoczęcie roku szkolnego, to wzbudziłam straszne kontrowersje. Chłopcy się ze mnie śmiali, a dziewczyny trochę mi zazdrościły. Bardzo się wtedy zainteresowałam modą i już wtedy chciałam szokować. Hmm, mocne stwierdzenie jak na 10-latkę. To dzięki mojej mamie, która była i jest moją mentorką. Zawsze miałam problem z pewnością siebie, wstydziłam się podejść do lady w sklepie, zapytać o coś nauczycielkę. A mama mnie pchała do przodu. I zawsze wybierała mi odjazdowe ciuchy i może dzięki temu wchodziłam w rolę przebojowej dziewczyny. Pewnie chciałam jej zaimponować. Pamiętam, że w szkole, od podstawówki aż po liceum, moim rytuałem było wybieranie sobie dzień wcześniej outfitu, od stóp do głów. To były tematyczne stylizacje - panterka czy lateks. Wiedziałam, że jak włożę obcasy, posmaruję się czerwoną szminką, to mi doda pewności. Dziś też masz szalone stylówki. Pełnią już inną funkcję? Chyba nie. Dziś nawet bardziej dodają mi pewności. Czuję, że mogę wyjść na scenę we wszystkim – w kabaretkach, z odkrytymi pośladkami - i czuję się jak królowa życia. Nie czuję wstydu ani strachu. Ale jak muszę pójść do sklepu lub na jakieś spotkanie, to nagle zamieniam się w szarą myszkę. I wtedy znów się zaczynam stroić, żeby dodać sobie odwagi. Na przykład dziś, na spotkanie z tobą wybrałam srebrne spodnie, żeby sobie dodać vibe’u. Zresztą moja pewność siebie spada do zera przy każdym nowym projekcie. Teraz na przykład, tuż przed wydaniem trzeciej płyty, znów czuję się jak debiutantka. Jeszcze nie stoję mocno na swoich fundamentach, tak jakbym chciała. A jak byś chciała? Jestem właśnie tuż przed 30. urodzinami i dla mnie jest to wyjątkowa liczba. W mojej głowie zawsze to znaczyło, że wtedy już muszę być bardziej dojrzała, pewna siebie, mocniej stąpająca po ziemi, a okazuje się, że wcale nie! Im bliżej jestem trzydziestki, tym bardziej mam rozlatany umysł, więcej dziewczyńskości w sobie. A może to dobrze, że we wszystko nowe wchodzę z naiwnością? Ja jednak czytam Twoją nową płytę jak pewnego rodzaju podsumowanie… Bo tak jest. Na pewno udało mi się już wyrobić sobie pewien styl, a może nawet markę, jaką jest Mery Spolsky. Moim marzeniem było, by Mery Spolsky kojarzyła się z pewnym manifestem w tekstach. Z tym, że każdy nowy projekt jest o czymś. Moja najnowsza płyta będzie feministyczna, erotyczna, o świadomości własnego ciała, o tym, że nie powinniśmy się go wstydzić. I w tym kontekście czuję się pewniejsza. Gdybym miała wydać taki projekt 10 lat temu, nie wiem, czy bym się odważyła. 10 lat temu bezpieczniej było pisać o miłości i złamanym sercu. 6 powodów, dla których warto kupić nowy numer GLAMOUR z Mery Spolsky na okładce Wyjątkowe, podwójne, urodzinowe i wakacyjne wydanie GLAMOUR już w kioskach! Przedstawiamy 6 powodów, dla których warto je mieć. Świetnie czujesz, co jest ważne dla Twojego pokolenia. Za manifest „Każda dziewczyna ma wierzyć w siebie” dostałaś tytuł Kobieta Roku Glamour. To tekst z piosenki „Sorry from the mountain”, z drugiej płyty „Dekalog Spolsky”. Jak krzyczę to ze sceny, widzę dziewczyny i chłopaków, którzy podnoszą pięści do góry i krzyczą ze mną. Wtedy czuję moc. Podobne emocje były po wydaniu książki i audiobooka „Jestem Marysia i chyba się zabiję dzisiaj”. Tam jest tekst „Fałdka Faux Pas-łdka” o kompleksach związanych z wystającą fałdką brzucha. Wiele dziewczyn pisało do mnie, że to je obudziło, zmieniło podejście do ciała. Przychodziły do mnie po spektaklach i ze łzami w oczach opowiadały o swoich kompleksach związanych z ciałem. Poczułam, że jest to temat, o którym warto pisać, zwłaszcza że on od dawna siedział mi w głowie. I dużo jest tego na mojej nowej płycie. Chcę pokazać ciało, nie wstydzić się kształtów, mówić o tym, że lubię chodzić na randki, że lubię mężczyzn. Że to ok, że czasami chcę się poczuć sexy. A moje sexy to są właśnie długie włosy i nowy lateksowy look. To prawdziwa misja! Widzę, jak wiele dobrego robi np. Lizzo. Też chcę być inspiracją dla dziewczyn. Choć wciąż mam w głowie wiele blokad i rozkmin. Myślę, że jeszcze długo będę z nimi walczyła. Moje teksty i muzyka są też autoterapią dla mnie samej. Chcę pokazać, że dziewczyna może powiedzieć coś mądrego nie tylko wtedy gdy ma na sobie garnitur, ale też kiedy jest w kusej spódniczce i na wysokich obcasach. W tym temacie też czuję jakąś misję. Bardzo się odsłaniasz na nowej płycie. Odważnie i w niektórych kwestiach mocno pod prąd. Bardzo bym chciała wywołać emocje – że kogoś moja płyta zgorszy albo olśni, a może wkurzy. Zawsze pisałam to, co myślę, bo tak mi jest najłatwiej. Nie boję się tego. Na przykład w piosence „Maria przed ołtarzem” mówię, że można jednocześnie marzyć o ślubie i wcale go jednak nie chcieć. Spotkałam się z takim komentarzem, że jak robię obiad mojemu chłopakowi, to wspieram patriarchat. Absolutnie się z tym nie zgadzam! Myślę, że to ode mnie zależy co chcę dawać a co chcę brać. Czasami chcę być partnerką, która upiecze ciasto albo zrobi obiad. I nie kłóci się to z moim feminizmem. Ale jednocześnie w tej piosence też obśmiewam wizerunek idealnej żony narzucony przez kościół i niektórych mężczyzn. Czym jest dla Ciebie feminizm? To walka o równość na każdym poziomie. I o poczucie kobiecości. To pewność siebie, bez względu na to, co mówią inni. Fragment wywiadu pochodzi z lipcowo-sierpniowego numeru GLAMOUR.
Prezeska fundacji Digital University udowadnia, że IT jest dla kobiet: „Pracodawcy coraz częściej dostrzegają też, że w różnorodności siła” [WYWIAD]
Programowania może nauczyć się każdy, ale zdolność do współpracy, negocjacji, otwartość na zmiany i ciągłe uczenie się to mocne strony kobiet w świecie IT. „I z tym powinniśmy iść do pracodawców” – mówi prezeska fundacji Digital University, Ela Wojciechowska.
W tym artykule: IT jest dla kobiet. „Pracodawcy coraz częściej dostrzegają też, że w różnorodności siła” „Najważniejsze to nie zniechęcać, bo dziewczynek nie trzeba zachęcać, zwykle są otwarte, ciekawe świata i próbują różnych rzeczy” W ostatnich latach coraz więcej kobiet wkracza do świata IT, zarówno na etapie wyboru ścieżki zawodowej, jak i po podjęciu decyzji o przekwalifikowaniu się. Czy zatem możemy się cieszyć, że przebiłyśmy szklany sufit, czy rzeczywistość nie jest jednak aż tak różowa? Udział kobiet w świecie nowych technologii faktycznie rośnie – nie lawinowo, ale systematycznie IT jest dla kobiet. „Pracodawcy coraz częściej dostrzegają też, że w różnorodności siła” Marta Krupińska: Według wspólnego raportu No Fluff Jobs i SWPS „Kobiety w IT 2022” udział kobiet w IT wynosi dziś w Polsce ponad 38 proc., to wzrost w stosunku do 2019 o ok. 8–10 proc. Jak zmienia się rola i pozycja kobiet w świecie IT i co je przyciąga w tej branży? Ela Wojciechowska: Wciąż jest bardzo duże zapotrzebowanie na specjalistów i specjalistki IT, więc ten rynek pracownika dalej jest bardzo chłonny. Dużą zaletą dla kobiet, często pełniących wiele ról życiowych czy wracających do pracy po urlopie macierzyńskim lub wychowawczym, jest także elastyczny czas pracy i tryb hybrydowy, które w branży IT były normą jeszcze w erze przed pandemią. Pracodawcy coraz częściej dostrzegają też, że w różnorodności siła. Wiele firm z tego sektora wprowadza więc różne programy, które zachęcają kobiety do przejścia do IT, żeby przełamać tę nierównowagę i stereotypy o męskim obliczu tej branży. Zresztą wizerunek osoby pracującej w IT też się zmienia. To już nie jest facet w bluzie z kapturem siedzący przed komputerem w ciemnej piwnicy, ale zróżnicowane zespoły, które muszą umieć się komunikować i współpracować ze sobą. I tu mamy przewagę na wyższych stanowiskach, kiedy trzeba zarządzać zespołami, być otwartym na potrzeby ludzi – kobiety radzą sobie z tym dużo lepiej. Za stara na wszystko? Oto, jak wpływa na nas presja planowania i porównywania się Poważny związek, dwoje dzieci, własne mieszkanie, świetna praca. I jeszcze wysoka pozycja na liście najzdolniejszych przed trzydziestką. Tylko że to nie o tobie. Co więc poszło nie tak? No właśnie, na ile te kompetencje miękkie, utożsamiane z kobietami, mogą być przydatne w IT? Wszystko w IT jest tworzone dla użytkownika i z myślą o nim, więc nasze umiejętności komunikacji, pracy w grupie, w zróżnicowanym, dynamicznie rozwijającym się środowisku są tu niezbędne. Programowanie jest umiejętnością twardą, której każdy może się nauczyć, ale zdolność do współpracy, negocjacji, otwartość na zmiany i ciągłe uczenie się, podwyższanie kwalifikacji to są nasze mocne strony. I z tym powinnyśmy iść do pracodawców. Statystyki pokazują, że w Polsce to kobiety bardziej stawiają na edukację, doszkalanie się i zdobywanie kolejnych dyplomów. „Najważniejsze to nie zniechęcać, bo dziewczynek nie trzeba zachęcać, zwykle są otwarte, ciekawe świata i próbują różnych rzeczy” W wielu polskich szkołach wciąż jednak pokutuje stereotyp, że matematyka i informatyka to domena chłopców. Jakie zmiany w edukacji są potrzebne, by przekonać dziewczynki i młode kobiety, że świat nowych technologii stoi otworem również dla nich? Najważniejsze to nie zniechęcać, bo dziewczynek nie trzeba zachęcać, zwykle są otwarte, ciekawe świata i próbują różnych rzeczy. Co więcej, na pierwszych etapach edukacji, w klasach 1–3, mają nawet lepsze niż chłopcy wyniki z przedmiotów ścisłych. Potem jednak ich zainteresowanie tą tematyką drastycznie spada. Nic dziwnego, skoro my, dorośli, podcinamy im skrzydła. I to zarówno w szkole, jak i w domu. Weźmy choćby zajęcia dodatkowe – chłopców zapisuje się na programowanie czy robotykę, za to dziewczynki chodzą na taniec albo jazdę konną. Bo tak decydują rodzice. Sama współpracując z nauczycielami w ramach naszych programów Be.Eco i Be.Net, nieraz słyszę od informatyków i informatyczek, że wolą pracować z chłopcami. Kiedy więc dziewczynki z różnych stron dostają komunikaty, że to nie dla nich, zaczynają wierzyć, że nie dadzą rady. Ten podsycany przez stereotypy brak wiary i pewności siebie ciągnie się potem za nimi w dorosłym życiu, przez co rzadziej próbują swoich sił w zawodach technologicznych. Zaobserwowaliśmy to przy okazji rekrutacji do naszego programu stypendialnego Uniwersytet Sukcesu. Dotarcie do kobiet zainteresowanych rozwojem w tej branży stanowi wyzwanie. Gdybyśmy zdecydowały się zapraszać do niego mężczyzn, na pewno zgłoszeń byłoby więcej. Widać to też przy aplikowaniu na wyższe uczelnie – na uczelniach pedagogicznych 77 proc. studiujących to właśnie kobiety. Dlatego o tę świadomość warto zadbać już na znacznie wcześniejszym etapie. Krzywdzące jest twierdzenie, że ze względu na płeć mamy inne predyspozycje. Marzy mi się edukacja nastawiona na rozwój dzieci i poszukiwanie ich talentów, a nie odtwórcze przekazywanie wiedzy, bo ona jest dostępna, musimy tylko nauczyć się z niej korzystać w sposób mądry i świadomy. Kosmiczne dziewczyny, czyli polskie dziewczyny, które na co dzień zajmują się kosmosem Ziemia to dla nich za mało. Dlatego zajmują się kosmosem, prowadzą badania, konstruują maszyny i marzą, że kiedyś zobaczą Ziemię z bardzo daleka. Już teraz mogą być dumne z tego, jak wysoko zaszły. I tutaj z pomocą przychodzą inicjatywy fundacji Digital University, która wspiera rozwój kompetencji cyfrowych wśród kobiet i oswaja temat nowych technologii. Opowie Pani o Waszych działaniach? Prowadzimy programy dla nauczycieli, m.in. skupiony wokół budowania świadomości ekologicznej Be.Eco i Be.Net, w których mówimy o zawodach przyszłości i jakie umiejętności warto rozwijać. Wraz z młodymi ludźmi, którzy wcielili się w role reporterów i reporterek, przy wsparciu Fundacji Globalworth, stworzyliśmy serię krótkich filmów „SOS dla Planety”, stanowiących świetne uzupełnienie edukacji ekologicznej, której brak w szkołach. Zależy nam, aby te przekazy były wolne od stereotypów. Chcemy pracować z młodzieżą w kierunku doradztwa zawodowego, by za 5–10 lat młodzi ludzie umieli podjąć decyzję, w jakim kierunku chcą iść. Organizujemy też wspomniany program stypendialny Uniwersytet Sukcesu dla młodych kobiet w trudnej sytuacji życiowej, których nie stać na prywatne uczelnie i kursy albo które nie mają do nich dostępu ze względu na miejsce zamieszkania. Gdy z Jowitą Michalską w 2019 roku wymyśliłyśmy ten program, od razu uwierzyła w niego Marta Pokutycka-Mądrala i od tego czasu mamy wsparcie Nationale-Nederlanden. Przez te pięć lat rozwinęłyśmy Uniwersytet Sukcesu z pomocą wielu innych partnerów, dzięki którym uczymy ambitne kobiety zawodów technologicznych w różnych dziedzinach: od programowania i front-end development, przez UX design, scrum master, po social media i business intelligence. Potem pomagamy im znaleźć pracę. Chcemy pokazywać, że bez względu na to, jaką drogę życiową wybiorą, umiejętności IT mogą im się przydać w każdym zawodzie, bo będą umiały zaprojektować sobie stronę internetową czy aplikację i w ten sposób rozwijać swój biznes. Nie ma ucieczki od technologii, dlatego zamiast się jej bać, warto ją oswoić i jak najlepiej wykorzystać dla siebie. -- Artykuł pierwotnie ukazał się w listopadowym numerze magazynu GLAMOUR z Zuzą Kołodziejczyk na okładce.