„Jaskinie przyjemności” to relaks przyszłości. Zacznij budować swoją już dzisiaj po południu
Jaskinie przyjemności i jednodniowe wagary. Oraz inne pomysły na relaks przyszłości, które zdradziła nam futurolożka (nie ma nic wspólnego z wróżką).
W tym artykule: Cyfryzacja zmysłów, a relaks przyszłości Jak będziemy odpoczywać w niedługiej przyszłości Nowy relaks Jak sztuczna inteligencja wpłynie na nasze samopoczucie i jaki będzie relaks przyszłości. Pytam tych, którzy już wiedzą. A konkretnie Monikę Borycką, futurolożkę i analityczką trendów (@trendradarpl). Bo może wystarczy zjeść pomarańczową pigułkę, zanurzyć się w kąpieli dźwięków i nastroić mózg na fale theta? No… jeszcze nie. Chociaż świat zmienia się turbodynamicznie, a technologizacja naszego życia jest imponująca/przerażająca (wybierz dowolne). Główne pytanie brzmi: co jeszcze da się scyfryzować? Pojawienie się internetu scyfryzowało świat wiadomości. Szybciej, globalnie, bez cenzury. Kiedy pojawiły się media społecznościowe, scyfryzowane zostały nasze relacje. To dobrze czy źle – to pytanie do was. Setki znajomych i obserwujących, ale też paraliżujący lęk przed oceną i ogromną samotność. Cyfryzacja zmysłów, a relaks przyszłości Teraz kiedy na scenę wkracza AI, mówi się o cyfryzowaniu zmysłów. Możliwe? Monika opowiada mi o swoich doświadczeniach z festiwalu SXSW w Austin. Jak miała okazję „poczuć” obraz dłońmi. Miała okazję włożyć dłonie do urządzenia, które było rodzajem otwartego telewizora z obrazem pływających meduz. Dzięki wykorzystaniu specjalnej technologii z udziałem ultradźwięków jej dłonie mogły „dotykać” meduz, a te reagowały na jej dotyk. Magia? Raczej technologia. Rzeczywiście przyszedł czas, kiedy „bierzemy się” za zmysły. Przeciążony wzrok, słuch i niedoceniany zmysł propriocepcji (wewnętrznej równowagi i odczuwania ciała). Jak będziemy odpoczywać w niedługiej przyszłości W przyszłości będziemy odpoczywać w prawdziwych „jaskiniach zmysłów”, przestrzeniach wypełnionych pluszem i kojącym zapachem, które odetną nas od otoczenia (to nasz numer 1). I coraz chętniej oddawać swoje smartfony przymusowemu internowaniu, aby poczuć ascetyczną wolność od bodźców (numer 2). Zdaniem Moniki zmieniają się też priorytety. To, co w ostatnich dekadach było wartością – perfekcjonizm, samodoskonalenie, nadmierna ambicja – ma złą prasę. Teraz chcemy pracować, aby żyć, a nie odwrotnie. Po trzecie mamy fioła na punkcie zdrowia psychicznego. Być może także w wyniku polikryzysu i trwania przez ostatnie lata w stanie zbyt wielkiej niepewności. Mózg tego nie lubi. Dlatego więcej będziemy myśleć o swoim zdrowiu w kontekście długowieczności, biohackingu, funkcjonalnego żywienia – tak wynika z raportu „Sztuka dobrego jutra” marki Maczfit. Zyskuje kultura odpuszczania – żegnamy (bez żalu) diety, detoksy i katorżnicze ćwiczenia. Radość i satysfakcję odnajdujemy w prostych i podstawowych dla nas rzeczach, np. odżywianiu, które według 35 proc. zapytanych jest kluczowym aspektem osiągania szczęścia. Coraz częściej zdajemy sobie sprawę, że rygorystyczna i zmuszająca do wyrzeczeń dieta może odbić się negatywnie na naszym samopoczuciu, tym samym chętniej decydujemy się postępować w myśl hasła „jeść dobrze, czyli jeść to, na co ma się ochotę”. To czwarty punkt naszej listy relaksu przyszłości. Zobaczmy, co mówi ekspertka. Nowy relaks Joanna Winiarska: Co myślisz o ciele w kontekście przyszłości? Monika Borycka: Że będziemy dla siebie lepsi. Nie chcemy się już dyscyplinować. Pilnować, odmawiać, ograniczać. To w pewnym sensie koniec kultury diety i perfekcjonizmu, którego symbolem może być „bogini w bikini”, czyli trenowanie ciała przed wakacjami, aby pokazać się na plaży z płaskim brzuchem. Czym zastąpimy perfekcjonizm? Godny uwagi jest, chociażby jeden z ciekawszych trendów ostatnich lat w obszarze jedzenia, czyli „nostalgia food”. W momentach kryzysowych zwracamy się do rzeczy, które znamy. Np. do smaków, które dają poczucie bezpieczeństwa i budzą wspomnienia. Szarlotka mamy czy kanapka z działkowym pomidorem to symboliczny zwrot ku dzieciństwu. Kończy się era liczenia kalorii, zaczyna era prostoty i emocji przy stole – pokazuje raport, który zrobiliśmy z marką Maczfit. Jedzenie przestaje być paliwem, a zaczyna być częścią filozofii dobrego samopoczucia? Wiele na to wskazuje. W młodszych generacjach widać skupienie na wpływie jedzenia na dobre samopoczucie, które analizowane jest nie tylko, jako zdrowie fizyczne, ale też psychiczne. Rośnie zainteresowanie żywnością funkcjonalną, która może mieć pozytywny wpływ na nasz organizm i ogólne poczucie komfortu. Młodzi tropią, co jeść, aby czuć się lepiej, stąd np. popularność nurtów non-alco i jedzenia dla mózgu (brain food). Wspomniałaś o śnie. Jak wygląda jego przyszłość? Zaczynamy przywiązywać do niego coraz większą wagę. Bo zdążyliśmy już zapomnieć, że jako dorośli też musimy dobrze spać. Za mało interesujemy się wciąż snem nastolatków, którzy narażeni są na najwięcej dystraktorów, szczególnie cyfrowych. A sami już dostrzegamy, że życie w rozedrganiu i oddziaływanie dużej ilości bodźców sprawia, że śpimy gorzej, a myślimy o tym więcej. Stąd ogromny rynek, wręcz przemysł „dobrego snu” – gadżety, akcesoria, aplikacje, obciążeniowe kołdry, techniki relaksacji i aromaterapii, a nawet ostatnio turystyka snu! Wyjeżdżamy do hotelu, gdzie wreszcie możemy się po prostu… wyspać! A co z trendem na tzw. nieśmiertelność? Nazwa może trochę na wyrost. Ale już wydłużenie życia w dobrej formie – jak najbardziej. Oczywiście nie każdy z nas ma możliwość, aby testować na sobie wszystkie nowości z dziedziny biotechnologii wydłużające życie jak milioner Bryan Johnson (@bryanjohnson). Ale jednak zachwalane przez niego rutyny takie jak dobry sen, prawidłowe odżywianie się czy aktywność fizyczna są już bardzo demokratyczne. Robi on niezłą robotę, bo pokazuje, że dbaniem o siebie możemy efektywnie przesunąć granice bycia w dobrej formie. A to zaczyna być szalenie istotne wobec kryzysu demograficznego. Za dekadę, dwie 70-latkowie będą musieli funkcjonować w większej sprawności. Być może nadal pracować i radzić sobie w sytuacji pogłębienia się epidemii samotności. Dbanie o formę jest w naszym interesie. Jak będziemy odpoczywać, czyli relaks przyszłości w praktyce? Oczywiście trend na leczniczą moc natury (ptakoterapia, kąpiele leśne, aromaterapia) nadal rośnie i ma się świetnie. Ciekawy wydaje się też pomysł jednodniowych resetów. Będziemy chodzić ze sobą na jednodniowe wagary, podczas których będziemy łączyć różne zabiegi, dbać o swoją przyjemność fizyczną i psychiczną. Mamy już pierwsze koncepty miejsc łączących wiele funkcji. W których nie tylko poleżymy na masażu, ale tez zjemy coś dobrego i nauczymy się czegoś. Przy okazji wypijemy pyszną kawę, obejrzymy kolekcję sztuki. A jak zadbać o zdrowie psychiczne? Duże wyzwanie. Żyjemy w czasach zbyt dużego wyboru, tzw. kulturze zbyt wielu opcji. Problemem zaczyna być: co wybrać. Będziemy potrzebować coraz więcej kuratorów treści w internecie, ale też autorytetów, kogoś, kto pomoże nam tych wyborów dokonać. Pytanie, kto tym mentorem zostanie, bo widzimy też rosnącą popularność asystentów sztucznej inteligencji, gotowych w spersonalizowany sposób odpowiedzieć na każde nasze wyzwanie. Ta potrzeba rozlewa się na wiele obszarów, odwołując się np. do żywienia. Dobrym przykładem może być AI-owy asystent komponujący posiłki czy catering pudełkowy — jeśli chcemy konkretnej funkcjonalnej diety, nie musimy umieć gotować, możemy zamówić ją u eksperta. Jesteśmy, jako społeczeństwo w wiecznej terapii, a i tak nie czujemy się dobrze? To przez przymus koncentracji na poszukiwaniu komfortu. Presja, żeby się zrelaksować, pracować nad sobą, czuć się dobrze, daje przeciwny efekt. Istnieje nawet taki termin jak „syndrom wellness”, który ukuł Carl Cederstrom, profesor z Uniwersytetu Sztokholmskiego, wskazując, że ideologia dobrego samopoczucia w rezultacie może to samopoczucie pogarszać. A jaka jest przyszłość zmysłów? Są one w totalnej nierównowadze. Większość świata odbieramy wzrokiem, przeciążając ten kanał odbioru. Do tego przebywamy w przestrzeni zaśmieconej dźwiękiem i światłem – już wiemy, że trzeba to zmienić. Jest też wielki boom na terapie sensoryczne, które mają nam uzmysłowić zmysł propriocepcji, czucia głębokiego, dzięki któremu jesteśmy bardziej w swoim ciele. Powoli wracamy do holistycznego spojrzenia na swoje zmysły. Monika Borycka, analityczka trendów, CEO Trend Radar. Na swoim Instagramie @trendradar.pl tropi i wyjaśnia kierunki myślenia o przyszłości. Współpracowała z marką Maczfit przy opracowaniu raportu „Sztuka lepszego jutra”.
Natalia Panchenko: Działam, bo inaczej nie umiem
Jedna z najbardziej znanych i najintensywniej działających ukraińskich aktywistek w Polsce, współzałożycielka inicjatywy społecznej Euromaidan Warszawa. Wesoła, mówi dużo i szybko, energiczna, jakby była non stop podłączona do prądu. Mieszka w Polsce od ponad 10 lat, ma męża i dwuletnią córeczkę. Natalia Panchenko opowiada, że aktywizm to piękna, ale też niebezpieczna profesja.
Jak się czujesz? I kiedy ostatnio zadałaś sobie to pytanie? Wiesz, od czego zacząć (śmiech). Jestem bardzo zmęczona, ale to, że mogę pomagać, a nie bezsilnie patrzeć, co się dzieje, daje mi dużo siły. Kiedy coś mi się udaje, natychmiast czuję przypływ energii. Pracuję ze swoim coachem nad tym, by nie wykończyć się fizycznie i żeby siła, której mam mnóstwo wewnątrz, nie wykończyła ciała. Nam, aktywistkom i aktywistom, wydaje się, że mamy co niemiara siły, a to nieprawda. Ciało nie nadąża. Doświadczyłam tego boleśnie. Opowiedz. W 2016 przeżyłam wypalenie zawodowe w związku z moją działalnością aktywistyczną. Wychodziłam z tego ponad rok, oczywiście z pomocą psychologa i wielu różnych lekarzy. W wypaleniu najtrudniejsza jest diagnoza. Ja się psychicznie świetnie czułam, ale moje ciało nie wytrzymywało. Miałam przewlekłe zapalenie spojówek, nie działały żadne antybiotyki. Potem zdrętwiał mi palec u ręki i nie mogłam nim ruszać. Następnie doszły zawroty głowy, takie, że nie mogłam wstać z łóżka. Przy którymś kolejnym badaniu pielęgniarka zmierzyła mi temperaturę. Miałam 34,2 stopni Celsjusza. I wtedy internistka wysłała mnie do psychologa. Tam zaczęłam opowiadać, że pomagam żołnierzom ukraińskim na froncie, że wysyłam im paczki, że niektórzy nie zdążyli ich otrzymać, bo zginęli… Mieszkałam już wtedy w Polsce, ale całą energię wkładałam w pomoc Ukraińcom, bo wojna w Ukrainie trwa od 2014 roku. Wtedy pomagaliśmy żołnierzom bez pośredników. Nie zdawałam sobie sprawy, jakie to jest dla mnie obciążenie. Nie płakałam, nie opowiadałam o tym nikomu. I tak nieświadomie doprowadziłam się do takiego stanu. Jak z tego wychodziłaś? Przede wszystkim długo. Poszłam na terapię, to po pierwsze. Gdy zaczęłam regularnie jeść i spać, zniknęły fizyczne dolegliwości. Wyjechałam na dwa miesiące na Maltę, wynajęłam tam mieszkanie i nie robiłam nic. Jadłam, spałam i chodziłam na plażę. Po miesiącu poczułam się lepiej. Z psycholożką zaczęłyśmy analizować wszystkie projekty, w które byłam zaangażowana – to było o wiele za dużo jak na jedną osobę. Wyszłaś na prostą, a po chwili zaczęła się pełnoskalowa wojna, która trwa już ponad rok. Jesteś czujniejsza, by nie powtórzyć tej historii? Przez pierwszy miesiąc byłam jak we mgle, prawie nie spałam – tyle było do zrobienia. Wisiałam non stop na telefonie. Szybko jednak zrozumiałam, że aby funkcjonować dalej, natychmiast muszę się ogarnąć. Zadzwoniłam do swojego coacha. On zawsze się śmieje, że z większością ludzi pracuje nad efektywnością, a ze mną nad tym, by mnie hamować. Raz w tygodniu robimy plan działania i ustalamy, z czego mam zrezygnować, co przekazać innym, co odłożyć na za tydzień. Planuję też odpoczynek: kiedy pójdę na jogę, kiedy do kina, kiedy na masaż. Bo sama nie czuję potrzeby odpoczynku. I dzięki temu, że tak pracujemy z coachem, wciąż mogę być aktywistką. Teraz też inaczej zarządzam naszymi wolontariuszami. Wcześniej myślałam, że lepiej mieć kilkoro takich ludzi jak ja, bo ogarną i zrobią wszystko. Okazało się, że nie, bo tacy szybko się wykończą. Dziś w Euromaidanie działa około tysiąca wolontariuszy. Nie obciążamy ich nadmiernie – czasami muszą napisać kilka maili, czasami opublikować post na Instagramie. Dla jednej osoby to niewiele, ale w skali tysiąca osób wychodzi konkretna praca, a ludzie nie są obciążeni i nie wypalają się. Obserwujesz swoich wolontariuszy, by nie doświadczyli tego co Ty? Tak, jestem na tym punkcie bardzo przeczulona. Nie życzę nikomu, by przeżył to co ja. Dlatego obserwuję współpracowników i reaguję, gdy widzę, że ktoś za bardzo się angażuje. Do lipca działaliśmy bardzo intensywnie. W lipcu zmusiłam wszystkich do miesiąca urlopu. Po prostu zamknęliśmy działalność. Dla większości wolontariuszy to był szok, mówili, że się nie da. Okazało się, że nic się nie zawaliło, od sierpnia wszystko ruszyło z większą siłą. Jak w ogóle zaczął się Twój aktywizm? Od dziecka było mnie wszędzie pełno. Udzielałam się już w szkole, potem na studiach byłam bardzo aktywna w samorządzie studenckim – skończyłam zarządzanie (od zawsze wiedziałam, że chcę zarządzać ludźmi). Zaczęłam na uniwersytecie w Połtawie w Ukrainie, potem wygrałam konkurs naukowy, w którym nagrodą było miesięczne stypendium na SGGW w Warszawie. I tak znalazłam się w Polsce. Pod koniec stypendium dziekan zaproponował mi, bym została i zarobiła tu magisterkę. Ale że zawsze byłam ambitna, to postanowiłam jednocześnie dokończyć studia w Ukrainie. Czasami było tak, że w poniedziałek zaliczałam coś w Warszawie, we wtorek wsiadałam w pociąg do Połtawy, zdawałam tam egzamin i w piątek byłam z powrotem w Warszawie. Byłam wtedy jedyną Ukrainką na wydziale. Myślałam, że wrócę po studiach do Ukrainy, ale z kolegą założyliśmy koło naukowe, zrobiliśmy konferencję i po tej konferencji zaproponowano mi tu pracę. Podjęłam ją, szło mi świetnie, aż wydarzyła się rewolucja godności. Wtedy z innymi mieszkającymi tu Ukraińcami założyłam Euromaidan Warszawa i zaczęliśmy wpierać protestujących w Ukrainie. Bardzo nam zależało, by Ukraina stała się częścią Unii Europejskiej. W 2014 roku zaczęła się wojna. Wtedy zwolniłam się z ówczesnej pracy, bo chciałam więcej pomagać Ukrainie, i poszłam działać do jednej z fundacji, gdzie zajmowałam się organizacją zbiórek na potrzeby Ukrainy. Od tego czasu wszystkie swoje prace próbowałam łączyć z aktywizmem. Bo z aktywizmu niestety nie da się wyżyć. Trzeba gdzieś zarabiać. Dlatego od początku mojej działalności aktywistycznej staram się brać prace projektowe, by mieć czas na pomaganie Ukrainie. To, jak dzielić czas, też ustalam z coachem. Kiedyś pracowałam 18 godzin na dobę, teraz 12. Mam wrażenie, że w Polsce trochę przyzwyczailiśmy się do wojny, że ona nam spowszedniała. Jak Ty się z tym czujesz? Tak, widzę to. Czasami mnie to irytuje, czasami chce mi się płakać. Siłą rzeczy funkcjonuję w dwóch rzeczywistościach – tej w Polsce i tej w Ukrainie. A to bywa nieznośne. W jednej dostaję wiadomość, że zrzucamy się na wieniec, bo jest pogrzeb naszego znajomego ze studiów, który zginął na froncie, a tego samego dnia dostaję od kogoś z warszawskich znajomych zaproszenie na koncert. Rozumiem ludzi tutaj, naprawdę. Ale dla mnie to jest bardzo trudne. I nie idę na koncert, bo cały czas myślę o tym chłopaku, który właśnie stracił życie. Widzę też, że coraz trudniej jest zbierać pieniądze. Rozumiem mechanizm, który tym kieruje. Ludzie nie chcą żyć w stresie, chronią się. Przebywanie w wojnie jest strasznie trudne i wykańczające. Rzeczywiście wojna spowszedniała, ale to jest oszukiwanie się, uśpienie. Nie możemy udawać, że wojny nie ma, bo to jest nasza wspólna rzeczywistość. Niestety, jeśli pozwolimy sobie dzisiaj zasnąć, to za kilka lat nie wiemy, czy wojna nie przeniesie się tutaj. Jedynym sposobem, by uniknąć jej rozprzestrzenienia się, to pomóc Ukrainie wygrać. Wierzysz, że to się wydarzy? Wierzę! Jeśli świat nadal będzie wspierać Ukrainę, to tak. Ukraina już niejednokrotnie pokazała rzeczy, które nie mieszczą się w głowie analitykom wojskowym. Pytałaś, czy czuję, że wojna nam spowszedniała. Mnie nie, bo codziennie rozmawiam z rodzicami i przyjaciółmi, którzy zostali w Ukrainie. I codziennie słyszę alarmy i strzały. To mi nigdy nie spowszednieje. Jak pomagać? Natalia nie ustaje w staraniach, by mówić o konieczności wsparcia Ukrainek i Ukraińców. Według niej teraz najważniejsze są pieniądze. Jeśli chcesz pomóc, obserwuj @euromaidan_waw i reaguj. Teraz trwa zbiórka na agregaty prądotwórcze. Wywiad ukazał się pierwotnie w magazynie Glamour 6/2023.
Przyszłość relacji: samotność w sieci? „Ludziom jest trudno łączyć się w pary. Najbardziej widoczną tendencją na postkapitalistycznym Zachodzie jest samotność”
Czy nasze związki się zmienią? Ile seksu będziemy uprawiać? I czy od trudów życia solo uratują nas roboty do towarzystwa? Na pytania o przyszłość naszych relacji odpowiada Marta Niedźwiecka, psycholożka, terapeutka i autorka podcastu „O zmierzchu”. C
Angelika Kucińska: Czy miłość i seks to taki kawałek naszego życia, w którym dużo i szybko się zmienia? Marta Niedźwiecka: Właśnie obserwujemy przełomowe zmiany w tym obszarze. Przyspieszają, są głębokie i wielokierunkowe. Można wyróżnić trzy tendencje czy zjawiska, które te zmiany stymulują. Po pierwsze emancypacja grupy LGBTQ+, oczywiście w krajach cywilizowanych, która otwiera nas na nieheteronormatywne rozwiązania relacyjne, do tej pory uznawane za egzotyczne. Podam przykład dosyć zgrzany, ale powszechny. Kobiety żyjące przez wiele lat w heteroseksualnych związkach gdzieś w połowie życia, często rozczarowane relacjami z mężczyznami, decydują się na życie z kobietami. Do tego coraz więcej osób określa się jako niebinarne, gender-fluid czy aseksualne, a to bardzo zmienia w ogóle podejście do seksualności i relacyjności. To jeden trend, nazwijmy go tęczowym. Czy w kobietach, które do tej pory żyły z mężczyznami, a teraz parują się z kobietami, można szukać dowodu na to, że wreszcie zmienia się nasze rozumienie seksualności? Bo wiesz, gdy parę lat temu opowiadałam znajomym, różnych orientacji, o tym zjawisku, to słyszałam, że to niemożliwe, przecież nie można się tak nagle przełączyć, one musiały urodzić się biseksualne. Tu widać problem z naszą definicją hetero- czy homoseksualności. Większość osób uważa, że to jest coś takiego jak kolor oczu. Z jakimś się rodzisz i taki masz. Traktujemy orientację seksualną jak stałą predyspozycję. Tymczasem w nauce opisujemy ludzi na kontinuum od stuprocentowej heteroseksualności do stuprocentowej homoseksualności z założeniem, że największa liczba znajdzie się pośrodku i – co ważne – że to się może zmieniać z biegiem czasu. Oczywiście istnieją ludzie, którzy tak siebie przeżywają, że nie wyobrażają sobie, że mogliby połączyć się z tą samą płcią. Mają do tego prawo. Ale bardzo wiele osób może w trakcie życia poszerzyć orientację seksualną – na skutek eksperymentów, doświadczeń osobistych. Seksualność to nie kolor oczu. Mogę po latach bycia z mężczyznami mieć seks z kobietami i stwierdzić, że od teraz bardziej pasuje mi opcja biseksualna. Pamiętajmy też, że wiele osób definiowało swoją orientację seksualną nie na podstawie tego, kto naprawdę im się podobał, ale ze względu na przymusy kulturowe. Kultura mówiła ci, że jeśli jesteś kobietą, to sypiasz z mężczyznami, a jeśli jesteś mężczyzną, to sypiasz z kobietami. Dopiero poluźnienie tego ograniczającego standardu pozwoliło tym osobom inaczej pomyśleć o sobie. A czy one urodziły się biseksualne albo oni urodzili się biseksualni? Na pewno nie jesteśmy tak bardzo hetero, jak nam się wydaje. Większość jest otwarta na opcje, jeśli będzie na to społeczne zezwolenie zamiast stygmatyzacji. Tu ważne jest powolne, ale uporczywe zdejmowanie z homoseksualności odium zboczenia, żebyśmy mogli sprawdzać, kim jesteśmy. Wcześniej ludzie woleli się nie wyłamywać, bo człowiek chce być normalny, ale to kultura, która traktowała homoseksualność jako nienormalną, ich blokowała, hamulcem nie były ich realne upodobania. A drugie zjawisko, które wpływa na przyszłość naszych relacji? Oczywiście internet, nie tylko ograniczany do aplikacji randkowych. Możesz dosłownie szukać partnera, partnerki, osoby partnerskiej na całym świecie. Aplikacje randkowe umacniają też coś, co do tej pory się tylko rysowało: kobiety spotykają się z mężczyznami nie tylko po to, żeby wchodzić z nimi w relacje, ale też po to, żeby mieć seks, który nie kończy się związkiem. I trzecia tendencja? Dramatyczny spadek zaufania do heteroseksualnego związku traktowanego jako rozwiązanie na całe życie z jedną osobą. Coraz mniej osób ufa, że to ma sens. Coraz mniej osób chce w to inwestować. I coraz mniej osób wierzy, że małżeństwo jako sakrament w ogóle cokolwiek załatwia. Zmienia się pozycja kobiety. Emancypujemy się, zarabiamy pieniądze, możemy podejmować decyzje o macierzyństwie. To wszystko sprawia, że kobiety przestają być zależne od męskich partnerów – nadal niestety są, ale już nie tak bardzo jak sto lat temu. W związku z tą emancypacją kobiety coraz rzadziej wybierają małżeństwo, rezygnują z niego na rzecz konkubinatu, żyją też w upowszechniających się coraz bardziej związkach otwartych czy poliamorycznych. Takie małżeństwo, jakie wyobrażaliśmy sobie jeszcze 30 czy 40 lat temu – heteroseksualne, do grobowej deski – przeżywa kryzys, a my razem z tym z kryzysem przeżywamy potrzebę znalezienia formuł, które małżeństwo zastąpią. Takich, w których da się wychowywać dzieci, fajnie żyć i mieć dobre relacje, ale nie mieć narzuconej formatki. Modern Love: jak kochamy dzisiaj Większość z nas zapytana, co jest najważniejsze w życiu, odpowiada: MIŁOŚĆ. Dlaczego tak jest i czy poddaje się ona czasom i okolicznościom, pytamy Daniela Jonesa. Dziennikarze „The New York Times” i twórcę najpopularniejszej na świecie rubryki o miłości: „Modern Love”. Wiele kobiet też oswaja życie w pojedynkę. Już nas ono nie przeraża. O ile decyzje związane z macierzyństwem jeszcze budzą emocje, o tyle singielstwo kobiet przestaje być tematem, który podgrzewa dyskusje społeczne. Oczywiście w tradycyjnych kulturach przyjmie się wolniej, ale młoda, 30-letnia kobieta żyjąca sama albo ze względów finansowych dzieląca mieszkanie z przyjaciółką jest już miejską normą. Coraz mniej kobiet czuje się w obowiązku tłumaczyć się z tego. Dobrowolne singielstwo kobiet przestaje być tematem, a co z singielstwem mężczyzn? Nie mogę się co prawda wesprzeć badaniami, ale mam odczucie, że singielstwo kobiet i singielstwo mężczyzn nie są sobie równe. Kobiety podejmują decyzję o życiu w pojedynkę, bo pragną niezależności i są zorientowane na związki partnerskie. Mężczyźni są singlami ze względu na niechęć do stałych relacji albo niemożność zbudowania związków według starych zasad. Bardzo korzystają na byciu w stałej relacji, tylko nie zawsze podzielają pragnienie kobiet, żeby te relacje były równościowe. Ci, którym ciężko jest przyjąć do wiadomości emancypację kobiet, znajdą sobie np. partnerkę, która ma niższy kapitał kulturowy i w związku z tym dużo mniejsze wymagania wobec relacji i partnera, więc da się z nią zrobić małżeństwo na starych zasadach. Mężczyźni są trochę bardziej niż kobiety skłonni do takiego kompromisu, bo mniej na nim tracą. Oczywiście są kobiety, które chcą znaleźć partnera i cierpią, gdy go nie znajdują, ale jednak dużo mniejsze są szanse, by miejska singielka zgodziła się na bycie w byle jakim związku tylko po to, żeby w jakimś w ogóle być. To ciekawe. Amerykański serwis randkowy EliteSingles na podstawie zachowań osób randkujących w sieci wyróżnił kilka tendencji, które definiują przyszłość. Według EliteSingles będziemy coraz bardziej wybredni i wybredne w doborze partnera czy partnerki. Z tego, co mówisz, może wynikać, że ten trend dotyczy tylko kobiet. Myślę, że głównie kobiet. Od II wojny światowej obserwujemy wielką zmianę. Kobiety uświadomiły sobie – i to jest naprawdę powszechne – że małżeństwo w starej formule jest związane z gigantycznymi poświęceniami z ich strony, często zaprzeczeniem siebie, oddaniem bardzo dużej części życia w imię czegoś, co wcale nie musi przynosić im realnych gratyfikacji. Małżeństwo w starej formule jest oparte na eksploatacji kobiet. W społeczeństwach uprzemysłowionego Zachodu ta myśl, że lepiej nie być w związku niż być w związku, który jest kiepski, dotarła już do naprawdę wielu osób. Czym jest cyberseks i na czym polega? Czy wirtualne kontakty to remedium na głód bliskości czy zagrożenie? Cyberseks to zjawisko, które rozpowszechniło się wraz z nastaniem ery Internetu. W czasach, gdy medium to jest niemal powszechnie dostępne, wirtualna forma aktywności seksualnej zyskała na znaczeniu w codziennym życiu ludzi na całym świecie. Dla jednych, cyberseks okazał się wybawieniem od nieśmiałości, kompleksów i wszystkiego, co przeszkadza w nawiązaniu realnej relacji intymnej. Istnieje jednak spore grono osób, którym wirtualny seks dosłownie zrujnował życie. Jakie są wady i zalety tego typu aktywności? Jak wpłynęła na nią pandemia? Co z seksem? Będziemy go mieć mniej czy więcej? Seksu w kulturze jest coraz więcej, ale my mamy go coraz mniej. Poświęcamy mu sporo czasu, bo czytamy książki, oglądamy porno, dyskutujemy o seksie, który jest czymś, o czym się dziś głośno mówi. Jednak realnie, patrząc na badania, liczba ludzi, którzy mają satysfakcjonujące życie seksualne w związkach, które im odpowiadają, raczej spada. Częstotliwość seksu spada, długość trwania stosunku spada. Do tego rozwija się przemysł cyberseksu, są już prototypy androidów do seksu. Coraz bliżej nam do cyberdystopii. Robot do seksu to jedno, pojawią się również roboty do towarzystwa, do relacji emocjonalnej. Bo najbardziej widoczną tendencją na uprzemysłowionym, postkapitalistycznym Zachodzie jest samotność. To wręcz trend parasol wobec wszystkich pozostałych. Ludziom jest trudno łączyć się w pary. Wymagania wobec partnerów rosną, co jest zrozumiałe, ale z drugiej strony te rosnące wymagania utrudniają cały proces. Kiedyś musieliśmy się dobierać, więc się po prostu dobieraliśmy, a teraz chcemy mieć wybór. Ujawniają się deficyty różnych grup, różne oczekiwania, pojawia się dużo linii napięć, dobór partnerski nie idzie nam najlepiej. Wcześniej bycie starą panną czy starym kawalerem wiązało się ze wstydem, więc zmuszało ludzi do wstępowania w relacje, które nie były najlepsze, ale były jakieś. Dziś singiel z wyboru nie chce być w słabym w związku, więc nie jest w żadnym związku, ale w związku z tym mierzy się ze swoją samotnością. To cywilizacyjnie niebezpieczna tendencja, bo jesteśmy zwierzętami, które lubią się łączyć w komplety i żyć grupowo, a nieobecność ludzi, bliskich więzi i wspólnoty jest dla nas niszcząca. Single lady: jestem singielką i dobrze mi z tym Jestem singielką i dobrze mi z tym! Czyli jak oparłam się presji związków i zaakceptowałam to, że jestem sama. Ale bliskie więzi można sobie załatwić w przyjaźni. Oczywiście, dlatego rośnie rola przyjaźni i miejskiej rodziny z wyboru, czyli tych ludzi, z którymi żyjemy, bo chcemy. A myślisz, że taki scenariusz jak z filmu „Her” jest możliwy? Będziemy się zakochiwać w botach? Już zakochujemy się w ludziach, z którymi piszemy przez Messengera czy wymieniamy wiadomości na Tinderze. W „Her” pokazany jest też problem projekcji oczekiwań. Bo bot co do zasady będzie bytem odpowiadającym na sposób prowadzenia relacji narzucany przez człowieka, będzie ekranem projekcyjnym, a my się potrafimy zakochać w iluzji. Może się okazać, że jesteś zakochana w kimś, kto nawet nie jest fizyczną osobą. Transhumanizm wywróci nam relacje. Masz w domu takiego humanoida, który jest niemal doskonałą symulacją człowieka, robi Ci tak, jak lubisz, i mówi do Ciebie tak, jak potrzebujesz. Gdzie tu niebezpieczeństwo? W tym, że od wieków relacje międzyludzkie były dla nas rozwojowe, jeśli dawały przestrzeń do tworzenia różnic i absorbowania zmian. Zaprogramowany pod nas android przede wszystkim ma nas nie rozczarować. Tymczasem istotą dobrego związku jest zniesienie rozczarowania i zachowanie oczarowania. To buduje głębokie więzi, a nie posiadanie kogoś, kto się ciebie słucha albo ogląda z tobą serial i ma takie samo zdanie jak ty. To przecież brzmi jak piekło. Cały wywiad ukazał się w numerze majowym (5/2023) magazynu Glamour. Exit survey: ankieta na zakończenie związku to nowy, gorący trend na TikToku. O co chodzi? Tiktokerzy wypowiadają walkę ghostingowi, który należy do najpowszechniejszych i najbardziej wkurzających strategii kończenia znajomości. Jedna z użytkowniczek platformy w przezabawnym filmie przedstawiła stworzoną przez siebie ankietę „podsumowującą” (ang. exit survey), którą wysłała ghostującemu ją mężczyźnie. Jej propozycja z miejsca stała się hitem.
Pomyśl, potem kup. 6 najczęstszych mitów o eko modzie obalonych
Osiągnęliśmy apogeum ekomody. Gdziekolwiek spojrzeć, tam greenwashing: marki wiele obiecują, ale realnie mało robią dla środowiska. Nic dziwnego, że się w tym pogubiliśmy. Nasze ekspertki rozprawiają się z najczęstszymi ekomitami.
W tym artykule: Mit 1: Ubrania wyprodukowane w krajach pierwszego świata, np. w USA albo w Wielkiej Brytanii, są etyczne Mit 2: Nic na to nie poradzę, że pracownicy fabryk tak mało zarabiają. Przecież to nie moja sprawa Mit 3: Kupuję produkty "eko" albo "sustainable", więc mój ślad węglowy jest mniejszy Mit 4: Naturalne materiały są zawsze eko, a sztuczne - szkodliwe dla środowiska Mit 5: Zakupy z drugiej ręki są zawsze eko i obojętne dla środowiska Mit 6: Luksusowa moda to lepszy wybór, bo w parze z wysoką ceną idzie dbałość o ekologię i etykę Mit 1: Ubrania wyprodukowane w krajach pierwszego świata, np. w USA albo w Wielkiej Brytanii, są etyczne Mit obala Agnieszka Oleksyn-Wajda, radczyni prawna, dyrektorka Instytutu Zrównoważonego Rozwoju u Środowiska Uczelni Łazarskiego, współkierowniczka studiów podyplomowych Prawo i zarządzanie w sektorze mody na Uczelni Łazarskiego. Produkcja w Europie nie jest gwarancją, że ubranie zostało wytworzone etycznie, tj. w pełni odpowiedzialnie społecznie i środowiskowo. Jeśli konsument również pochodzi z Europy, łańcuch dostaw zostaje w takim przypadku skrócony, a tym samym – ograniczone są ślad środowiskowy i emisje gazów cieplarnianych. Sam jednak fakt produkcji w Europie nie daje nam pewności, że warunki pracy były właściwe, podwykonawcy kierowali się kodeksami etyki, a zanieczyszczenie środowiska zostało zredukowane do minimum. To właśnie te elementy stanowią składowe oceny etyczności produkcji. Obecnie brak jest instrumentu, który gwarantowałby konsumentowi pełną transparentność produkcji, tj. przez kogo, gdzie, przy użyciu jakich substancji chemicznych, jakiej ilości wody zostało wykonane ubranie oraz czy i jakie są możliwości jego recyklingu. Ponadto brakuje jednolitych wytycznych w porządkach prawnych, istnieje wiele różnych certyfikatów ekologicznych (nie wszystkie są rzetelne), a łańcuchy dostaw w sektorze mody są skomplikowane i zglobalizowane. Przez to informacje o produkcji ubrania są nieprzejrzyste. Instrument weryfikacji tych danych zaproponowała Komisja Europejska w ogłoszonej w marcu 2022 roku strategii na rzecz zrównoważonego sektora mody. Jednym z jej postulatów jest bowiem wprowadzenie cyfrowych paszportów produktów, w ramach których zgromadzone i udostępnione zostaną informacje o produkcie i jego wpływie na środowisko. Będzie to dokument, który pokaże konsumentowi podróż towaru. Rozwiązanie to wydaje się gwarancją przejrzystości informacji, ułatwiającą nam świadome podejmowanie decyzji zakupowych. Dzięki zaproponowanemu rozwiązaniu na poziomie unijnym zostanie wyeliminowana rozbieżność regulacji w poszczególnych państwach członkowskich w zakresie komunikacji istotnych informacji o procesie produkcyjnym. Mit 2: Nic na to nie poradzę, że pracownicy fabryk tak mało zarabiają. Przecież to nie moja sprawa Mit obala Anna Pięta, aktywistka społeczna i ekologiczna, ekspertka od zrównoważenia m.in. w modzie i autorka podcastu „MUDA Talks”. Działa w kolektywie WSCHÓD na rzecz sprawiedliwej transformacji energetycznej. Rozumiem, że każdy w pośpiechu wpada do sklepu po nowy ciuch i mało kogo obchodzi, kto jak niską cenę za niego zapłacił. Zgadzam się również z tym, że to głównie producenci i marki powinny odpowiadać za warunki pracy. ALE! Jeśli w tych samych fabrykach zatrudniony byłby ktoś z naszej rodziny, pewnie bardziej zatroszczylibyśmy się o warunki, w jakich pracuje. T-shirt za 30 złotych wyprodukowany z poszanowaniem praw człowieka? To niemożliwe. Sama produkcja to koszt 20–60 groszy, a największy wydatek to reklama i marketing marki. Jak w tej kwocie ma się jeszcze zmieścić godziwe wynagrodzenie dla podwykonawcy? Co więcej, marki nie chcą produkować lokalnie, bo przyzwyczaiły nas do modelu szybkich, tanich ciuchów sprzedawanych masowo. T-shirt wyprodukowany w Polsce z materiału dobrej jakości mógłby kosztować już około 100 złotych. Dopiero taka cena mogłaby zapewnić pracownikom szwalni czy fabryki godne zarobki, które powinny wystarczyć na jedzenie, mieszkanie, opiekę zdrowotną, szkołę dla dziecka i transport. Tymczasem ich płaca zwykle ledwo pozwala im przeżyć. Takie podejście – że to się dzieje gdzieś daleko, że nie widzę, więc mnie to nie dotyczy – jest bardzo szkodliwe. Tak jak bzdurą jest teza, że ograniczenie produkcji czy wyższe ceny ubrań spowodują, że ci ludzie nie będą mieli żadnej pracy. Warto też zwrócić uwagę na nasze wydatki. Fast fashion jest sporo droższa niż dobrej jakości ubrania, które starczą na długo, natomiast tanich ciuchów kupujemy więcej i robimy to częściej. Poza tym dokładamy się do fast fashion kosztami społecznymi i wyzyskiem, płacimy kryzysem klimatycznym i nie widzimy tego, jak produkcja szybkiej mody wpływa na środowisko. Nie widzimy kosztu daleko wyższego niż cena na metce. To jest niestety nasza wspólna sprawa. Jeśli chcesz coś zmienić, głosuj portfelem i nie kupuj ubrań, których produkcja krzywdzi innych ludzi i planetę. Wolność jest piękna, ale tylko wtedy, gdy nasza wolność nie narusza wolności drugiej istoty. Mit 3: Kupuję produkty "eko" albo "sustainable", więc mój ślad węglowy jest mniejszy Mit obala Kasia Wągrowska, koaktywistka, twórczyni internetowa, autorka bloga „Ograniczam się” i książki „Życie zero waste. Żyj bez śmieci i żyj lepiej”, założycielka Klubu Zmieniaczy Świata, współzałożycielka Po-Dzielni (2018), pierwszego w Polsce freeshopu. Coraz więcej ubrań zawiera włókna pochodzące z recyklingu: dżinsy – bawełnę, bluzki czy swetry – poliester. Czy kupowanie takich ubrań to ekologiczne posunięcie? W hierarchii kryteriów podejmowania decyzji o zakupie odzieży na pierwszym miejscu powinna znajdować się… własna szafa. To w niej przede wszystkim warto poszukać inspiracji, np. wśród rzadko do tej pory noszonych ubrań. Fajną opcją jest tworzenie nowych zestawień z tego, co już mamy. Łączenie zaskakujących kolorów, wzorów czy faktur może wnieść ciekawą wizerunkową świeżość. Jeśli stwierdzisz, że w szafie nie znajdujesz inspiracji, postaw na ubrania z drugiej ręki. Zaproś koleżanki i wymieńcie się ubraniami. Możesz to zrobić w formie sąsiedzkiej integracji w lokalnej kawiarni, przy okazji poznacie się i miło spędzicie czas. Wolisz coś kupić? Zerknij na używane rzeczy w lokalnych second handach lub w sklepach online. Pojawia się coraz więcej butików internetowych z odzieżą vintage. Oferują one nie tylko wyselekcjonowane ubrania, ale też buty i dodatki. Wyżej wymienione opcje są lepsze dla środowiska niż kupowanie nowych ubrań, nawet ze zrównoważonych kolekcji. Im więcej szans na drugie życie dajesz już wyprodukowanym rzeczom, tym niższy twój ślad wodny i węglowy. Jeśli rzeczywiście nie znajdziesz nic z drugiej ręki, wówczas możesz sięgnąć po ekologiczne linie odzieżowe. Tkanina bawełniana wyprodukowana w ekologiczny sposób z użyciem tylko wody deszczowej może mieć aż o 91 proc. niższy ślad wodny od konwencjonalnej bawełny. Jeśli w jej uprawie nie stosowano nawozów sztucznych, cały ślad węglowy wypada korzystniej o około 60 proc. Ponadto 20 proc. śladu środowiskowego ubrania pochodzi ze sposobu, w jaki go używamy. Zamiast prać je po każdym włożeniu niezależnie od stopnia zabrudzenia, wstrzymaj się do momentu, gdy to naprawdę konieczne. Mit 4: Naturalne materiały są zawsze eko, a sztuczne - szkodliwe dla środowiska Mit obalają Magdalena Wieczerzyńska i Ewa Chodkiewicz. Magda jest ekspertką ds. komunikacji WWF Polska, specjalistką od zrównoważonego rozwoju oraz idei zero waste. Ewa jest związana z Fundacją W WF Polska od ponad 11 lat, obecnie jest dyrektorką Działu Ochrony Przyrody. Ewa: Same liczby wcale nie skłaniają konsumentów do zmiany, nawet tak wielkie jak emisja 1,7 miliarda ton CO2 rocznie czy zużycie prawie 80 miliardów m3 wody. Z jednej strony wielu osobom wydaje się, że przy takich ilościach działania jednostek nic nie znaczą, a z drugiej – gonimy za modą, gromadząc coraz więcej często marnej jakości ubrań. Następnie wyrzucamy je i biegniemy po kolejne. I tu przechodzimy do sedna: my, jako konsumenci, nie zmienimy technologii produkcji, ale mamy wpływ na popyt. Nawet gdy kupujemy wszystko eko, ale w systemie „weź-używaj-wyrzuć”, to nadal szkodzimy planecie. Magda: Dokładnie. Każde, ale to każde ubranie może być eko! To sztuczne i to z bawełny organicznej. Pod warunkiem że pochodzi z second handów, z wymianek, z szafy koleżanki czy mamy. Ale także jeśli kupujemy coś na lata, coś trwałego, ponadczasowego. Dlatego jeden droższy sweter, który starczy nam na długo, jest lepszy od czterech tanich. Ewa: Natomiast materiałów syntetycznych i tak lepiej unikać. Poliester produkcyjny, który jest już obecny w 60 proc. odzieży, wytwarza niemal trzy razy więcej CO2 niż bawełna organiczna, a jego degradacja może trwać dziesiątki lat i zanieczyszczać środowiska morskie plastikowymi mikrowłóknami. Magda: Jeżeli więc chcemy mieć ekoubrania, to nośmy je długo, dbajmy o nie, korzystajmy z tych z drugiej ręki. Ewa: Traktujmy te, których już nie chcemy nosić, jak cenne surowce – oddawajmy do recyklingu, wystawiajmy w internecie, organizujmy wymianki w biurze, wśród znajomych. Zadbajmy o to, by nie lądowały w koszu, a już najgorsze, co je może spotkać, to pojemnik na odpady zmieszane. To, czy coś jest eko, czy jest bardziej czy mniej szkodliwe dla środowiska, to nie tylko kwestia uprawy bawełny, produkcji, chemikaliów, ale przede wszystkim naszego podejścia i naszych wyborów. Mit 5: Zakupy z drugiej ręki są zawsze eko i obojętne dla środowiska Mit obala Ola Zawadzka, Senior Fashion Online Editor ELLE, maniaczka mody z drugiego obiegu. Ukończyła filologię polską i dziennikarstwo na UW. Napisała książkę „Moda vintage”, która pełni funkcję przewodnika po świecie second handów. Nic nie jest zero-jedynkowe, nawet drugi obieg. Chociaż idea sama w sobie wydaje się piękna, to jednak trzeba pamiętać o jej ciemnej stronie. Warto zainteresować się tym, skąd lumpeksy i sklepy vintage biorą swój asortyment (plus czy nie sprowadzają go w nadmiarze), a także co dzieje się z niesprzedanymi rzeczami. Niestety wciąż duża część towaru, który nie znalazł nowych właścicieli, trafi a do krajów Afryki Subsaharyjskiej. Tam może on osłabiać lokalny przemysł odzieżowy oraz i tak kończyć na ogromnych tekstylnych wysypiskach śmieci, przyczyniając się do katastrofy ekologicznej po drugiej stronie globu. A w kwestii nas, klientów drugiego obiegu? Mam wrażenie, że kiedy kusi niska cena w duecie z rozgrzeszeniem zakupowym – bo wybieramy ubrania używane i dajemy im nowe życie – kupujemy bez umiaru, jednorazowo i na zapas. Działa tu podobny mechanizm co w przypadku wyprzedaży, a modowe FOMO kończy się tym, że ostatecznie i tak zalegamy z górą niepotrzebnych ubrań we własnej szafie. Dalekie od ekologii jest przełożenie starych konsumpcjonistycznych nawyków na second handy i wydawanie pieniędzy na coś tylko dlatego, że kosztowało kilka złotych. Każda taka decyzja powinna być przemyślana, byśmy naprawdę kochali ubrania, które nabywamy, i nosili je przez kolejne lata. Uważałabym też na kupowanie syntetycznych sukienek, bluzek czy swetrów z drugiego obiegu. Akryl i poliester, nawet jeśli wcześniej, w poprzednim (u)życiu, zostały wyczyszczone setki razy, z każdym praniem uwalniają do wód mikroplastik. Ten z kolei, jak poinformowali jakiś czas temu naukowcy, znalazł się już w ludzkiej krwi. Mit 6: Luksusowa moda to lepszy wybór, bo w parze z wysoką ceną idzie dbałość o ekologię i etykę Mit obala Aleksandra Włodarczyk, ekspertka w dziedzinie zakupu mody, edukatorka, autorka portalu swiadomykonsumentmody.pl, właścicielka agencji oferującej wsparcie dla firm odzieżowych w pozyskiwaniu rozwiązań zrównoważonych. @swiadomykonsumentmody Dzisiaj produkcja mody odbywa się w fabrykach zlokalizowanych w różnych częściach świata. Często zdarza się, że szwalnia ma na jednej linii produkcyjnej artykuł marki fast fashion, a na drugiej – produkt marki z wyższej półki. Bez względu na to, czy fabryka mieści się w Bangladeszu, Etiopii, Polsce czy we Włoszech, kraj pochodzenia nie gwarantuje wyższej jakości rzeczy ani odpowiedniego traktowania pracowników. Niemniej jednak marka odzieżowa nie jest zupełnie pozbawiona możliwości wpływu na warunki pracy i płacy ludzi. Przed podjęciem współpracy z konkretną fabryką marka może dokonać w niej inspekcji, zweryfikować aktualne certyfikaty, sprawdzić, jak wyglądają sama fabryka i osoby w niej pracujące. Istnieją też firmy, które mogą przeprowadzić taki audyt na zlecenie. Niestety także wyższa cena produktu nie zawsze oznacza jego wyższą jakość. Wcale nie tak rzadko zdarza się, że na metce produktu marki z wyższej półki w składzie widnieją w większości włókna syntetyczne, jak poliester, poliamid czy akryl. Aby ocenić jakość ubrania, należy sprawdzić skład surowcowy, ewentualne certyfikaty, gramaturę i właściwości tkaniny, formę produktu, jakość ściągaczy, zamków i innych detali. Jeśli cena rzeczy jest absurdalnie niska, to jej jakość zapewne nie jest wysoka. Niestety nie działa to w drugą stronę: poza kosztami wykonania produktu w modę luksusową wpisane są wartości wykreowane przez dział marketingu. Moda luksusowa to niekoniecznie slow fashion, a informacji o jakości produktu powinniśmy szukać, przyglądając się samemu produktowi oraz informacjom zamieszczonym na metkach. Dzisiejsze sposoby produkcji, sprzedaży, zarządzania kolekcją w całym cyklu jej życia muszą być poddawane wnikliwej i krytycznej ocenie, a sama marka lub wysoka cena nie świadczą o jakości produktu ani o tym, czy został on wytworzony z poszanowaniem zasad etycznych. W końcu marki luksusowe także mają na swoim koncie spalanie niesprzedanych kolekcji… Tekst ukazał się w magazynie Glamour (numer 04/ 2023). Jak nie zabić Ziemi ubraniami? Te 6 rzeczy możesz zacząć robić już teraz Moda to jedna z najbardziej szkodliwych dla środowiska gałęzi przemysłu. Co roku produkuje 150 miliardów sztuk odzieży. Na świecie jest nas jakieś 7 miliardów. To, czego nie kupimy, zostaje zniszczone (najczęściej w piecach, emitując do atmosfery metan). Trzeba to zatrzymać.
Franek Sterczewski dla GLAMOUR: Nie ma polityki bez ekologii
Możesz segregować śmieci i przesiąść się z samochodu na rower, ale sama świata nie naprawisz. To politycy są odpowiedzialni za wprowadzanie regulacji, które ograniczą emisyjność. Czy można dziś być politykiem i nie uznawać wagi zmiany klimatycznej? Pytamy Franka Sterczewskiego, aktywistę, posła i wielkiego fana transportu publicznego.
Czy można dziś budować swój program wyborczy i nie uwzględnić kwestii klimatu? Nie. Klimat jest dziś jednym z głównych tematów podejmowanych w globalnej polityce. Są politycy proklimatyczni i antyklimatyczni, ale trudno w ogóle nie zajmować się klimatem, będąc politykiem. Green New Deal jest tak samo ważną agendą zarówno dla prezydenta Stanów Zjednoczonych, jak i dla Komisji Europejskiej. Klimat jest istotnym tematem debaty politycznej. W Polsce dyskutujemy teraz o odblokowaniu tzw. ustawy wiatrakowej i w tej debacie liczą się tylko ci, którzy są za lub przeciw. Nie da się tego tematu ominąć. Gdy zaczynałeś pracę posła, powiedziałeś w jednym z wywiadów, że w każdej partii politycznej są osoby, z którymi jesteś w stanie porozumieć się w paru kwestiach – i tymi łączącymi tematami były transport publiczny, walka ze smogiem czy zieleń w miastach. Po tych kilku latach w Sejmie dalej uważasz, że te tematy łączą i można się dogadać? Nie zmieniłem zdania, ale wiem, że dużo łatwiej jest znaleźć porozumienie z różnymi nieoczywistymi środowiskami politycznymi na poziomie samorządowym. Im wyższą pozycję zajmujesz w polityce, im więcej uwagi ogólnopolskich mediów skupia dana sprawa, tym trudniej o oficjalne porozumienia. Partia rządząca jest znana chociażby z tego, że nie troszczy się o środowisko, a takie ustawy jak „lex Szyszko” przyczyniły się do wycięcia ogromnych ilości drzew. Na poziomie centralnym lasy są traktowane jak fabryka drewna, ale już na poziomie lokalnym często zdarza się, że radni tej samej partii bronią zieleni razem z ruchami miejskimi. Sam staram się nie patrzeć na jakąś sprawę z perspektywy etykiet partyjnych – im więcej osób podłącza się, żeby osiągnąć ważny cel, ekologiczny albo prospołeczny, tym lepiej. Zmiana klimatu dotyczy nas wszystkich, więc wszystkim powinno zależeć. Tymczasem bardzo często sprawy środowiska są źródłem konfliktu politycznego. Bardzo często sprzeciw wobec polityki proklimatycznej wynika z obrony jakiegoś interesu. Politycy, którzy rozsiewają fake newsy, że wiatraki płoną, wybuchają i są źródłem wszelkiego zła, świadomie bronią gospodarki opartej na węglu, działają na korzyść konkretnych firm, które chcą wydobywać, spalać, emitować i nie ponosić z tego tytułu żadnych konsekwencji. Naukowcy w raporcie IPCC mówią, że musimy obciąć emisję do poziomu, który pozwoli zatrzymać ocieplenie klimatu. W Polsce powinniśmy dodatkowo zrozumieć, że gospodarka oparta na węglu jest nieopłacalna, nie odpowiada naszym potrzebom. Wyborczynie i wyborcy mają coraz większą świadomość, że bez zaangażowania polityków nie uratujemy planety, bo tylko konkretne prawo może zmusić wielkie biznesy do wprowadzania rozwiązań obniżających ich emisyjność. Potrzebujemy zielonej zmiany na wielką skalę, a nie jednostkowych ruchów. Wśród osób zajmujących się polityką ta świadomość też rośnie? Jest bardzo różnie. Tak jak np. ze stosunkiem do ochrony zdrowia. Niektórzy mówią, że skoro ich stać na prywatną klinikę, to dlaczego innych nie stać, a jeśli kogoś nie stać, to niech się leczy z publicznych zrzutek. Mam nadzieję, że tego typu poglądy, które obciążają odpowiedzialnością jednostkę, równocześnie nie dostrzegając wagi systemu, to też już archaizm. Wszystkie siły polityczne, które biją się o zwycięstwo w najbliższych wyborach, mówią o odbudowie ochrony zdrowia czy edukacji, doceniają systemowość. Z klimatem powinno być podobnie. Mam nadzieję, że przynajmniej liderzy polityczni mają świadomość, że przerzucanie odpowiedzialności na jednostki jest strzałem w kolano. Trzeba odbudować instytucje państwowe, żeby odbudować naszą wiarę w państwo. Jasne, że znajdą się ludzie, którzy powiedzą, że nie obchodzi ich klimat, nie będą segregować śmieci i będą palić w piecu oponami, bo kto im zabroni. Oczywiście, że takie osoby należy karać mandatami, ale można też do nich dotrzeć, mówiąc językiem korzyści. Proszę pana, zamiast palić w piecu plastikowymi butelkami, można je wrzucić do automatu i coś z tego mieć. System marchewki zamiast systemu kija świetnie działa w Niemczech czy Skandynawii i zachęca obywateli do recyklingu. To też się jakoś wiąże z postulatami naukowców i aktywistów klimatycznych, by nie straszyć katastrofą, bo te apokaliptyczne narracje są przeciwskuteczne i sprawiają, że ludzie przyjmują nihilistyczne postawy. Skoro i tak mamy przerąbane, to po co w ogóle coś robić. Dlatego tak cenne są te argumenty, które pokazują wpływ zmiany na jakość naszego życia. To ludzie i rabunkowy rozwój globalnej gospodarki doprowadzili nas do katastrofy klimatycznej. Jesteśmy współodpowiedzialni za kryzys. Z kolei zmiana klimatu powoduje konflikty zbrojne – tak wybuchła np. wojna w Syrii, gdzie przedłużające się susze i brak plonów wpływały na nastroje społeczeństwa. Wojna zdestabilizowała cały region i uruchomiła migracje ludności. Z powodu zmiany klimatu setki tysięcy ludzi uciekają z Afryki. Z powodu zmiany klimatu dochodzi do tak ekstremalnych sytuacji jak powódź w Pakistanie. Ja to rozumiem, wiele osób zdaje sobie z tego sprawę, ale dla innych ważniejsze będą argumenty ekonomiczne i bliskie ich interesom, z ich podwórka. Jeśli będziemy inwestować w odnawialne źródła energii, to prąd będzie tańszy. Jeśli będziemy segregować śmieci i traktować je jako zasób, to produkty w sklepach też będą tańsze. Jeżeli będziemy walczyć z betonozą w miastach, sadzić drzewa, renaturyzować rzeki, to mniej osób będzie umierało z powodu upałów. To są pozytywne argumenty, pokazują korzyści płynące ze zmiany nawyków, a do tego są lokalne, dotyczą naszego podwórka. Jesteś politykiem bardzo aktywnym w mediach społecznościowych, rozmawiasz z ludźmi w pociągach. W wiadomościach, które dostajesz, i rozmowach, które odbywasz, sprawy klimatu pojawiają się często? Ludzie zagadują mnie o transport publiczny, bo tym się głównie zajmuję, a to temat bardzo związany z klimatem. Pociąg jest najbardziej ekologicznym środkiem transportu, powoduje najmniej emisji, jest najtańszy. A co jest nie tak z polskim transportem publicznym? Możesz też oczywiście powiedzieć, że wszystko świetnie działa. Zależy, gdzie spojrzeć. W Warszawie działa. W innych dużych miastach też jest najczęściej bardzo dobrze. Nawet jeśli mógłby działać lepiej, to najważniejsze, że większość mieszkańców ma do niego dostęp. Z transportem międzymiastowym jest różnie. Z Poznania do Łodzi trudno dojechać bez przesiadki. Z Koszalina do Warszawy można dojechać tylko pociągiem ekspresowym, na który mało kogo stać. Ale już takie miasta jak Szczecin są prawie wykluczone komunikacyjnie, bo przez ciągnące się remonty dojazd koleją do Szczecina jest bardzo utrudniony. Najgorzej jednak wygląda transport regionalny, ten w byłych miastach wojewódzkich, ten między powiatami. Prawie 14 milionów Polek i Polaków jest wykluczonych komunikacyjnie. Nie mają w ogóle dostępu do transportu zbiorowego albo jedzie coś raz na dobę, więc nie jest to dla nich żadna oferta. Mnie najbardziej boli to, że widać w podejściu do transportu publicznego rozwarstwienie, Polskę dwóch różnych prędkości. Z jednej strony nowoczesne, klimatyzowane autobusy i tramwaje w dużych miastach, a z drugiej – przestarzałe, zardzewiałe, zarośnięte przystanki PKS w jakiejś małej miejscowości, gdzie autobus przestał jeździć pięć lat temu. To nie jest w porządku. Przywrócenie transportu publicznego wszędzie powinno być priorytetem. Ale ten autobus przestał jeździć, bo się nie opłacało. Usługi publiczne nie muszą się opłacać. Transport zbiorowy, tak jak ochrona zdrowia czy edukacja, bez dotacji nie będzie w stanie się utrzymać. 30 lat temu Polska była dużo biedniejszym krajem, ale państwo wspierało transport, więc rocznie odbywał się prawie miliard podróży koleją. Dziś tych podróży jest około 250–300 tysięcy, to cztery razy mniej! Wierzysz, że atrakcyjny, dostępny, tani transport publiczny sprawi, że osoby poruszające się samochodami przesiądą się do zbiorkomu? To nie jest kwestia wiary. Jeżeli ktoś ma w pobliżu przystanek, na którym może czuć się bezpiecznie, a autobus jest czysty, jeździ regularnie co godzinę, może poruszać się buspasem, więc nie stoi w korkach, to większość osób woli się do niego przesiąść, bo szybciej i taniej załatwi swoje potrzeby. Dojedzie do szkoły, szpitala, pracy czy kina. Może żeby stworzyć dobrą politykę proklimatyczną, obejmującą również transport zbiorowy, trzeba więcej młodych osób w polityce? Mamy najstarszych europosłów w całej Unii, bo dla polskich polityków Parlament Europejski jest miłą emeryturą. Sejm należy do najstarszych w Europie. Średnia wieku wszystkich posłów i posłanek to ponad 50 lat, a co czwarty poseł jest w wieku emerytalnym! Przepaść pokoleniowa jest przeszkodą dla zmian w takich tematach jak klimat, edukacja, zdrowie psychiczne, prawa kobiet i osób LGBT+. To sprawy, które najbardziej bolą młodych ludzi, a o których starsze pokolenia często nie mają pojęcia. Jeśli chcemy lepszej przyszłości, dajmy głos tym, których ta przyszłość dotyczy. Tekst ukazał się w magazynie Glamour 04/23, który możecie kupić w salonach prasowych lub na kultowy.pl.
Kwietniowy numer GLAMOUR z Vanessą Aleksander na okładce już w sprzedaży. Oto 6 powodów, dla których warto je mieć
W kioskach dostępne jest już kwietniowe wydanie GLAMOUR z Vanessą Aleksander na okładce. Przedstawiamy 6 powodów, dla których warto po nie sięgnąć. Sprawdźcie, co znajdziecie w środku.
W tym artykule: 6 powodów, dla których warto sięgnąć po kwietniowe wydanie GLAMOUR Kwietniowy numer GLAMOUR w wersji z dodatkiem lub bez Kwietniowe wydanie GLAMOUR już w kioskach! Ten numer jest wyjątkowy, ponieważ pojawia się na nim nowe globalne logo Glamour. Gwiazdą tego wydania jest wspaniała aktorka Vanessa Aleksander. W bardzo osobistym wywiadzie przyznaje, że bywa dla siebie surowa, a skutecznym ratunkiem jest poczucie humoru. Razem z Vanessą zaglądamy też za kulisy serialu „Dziewczyna i kosmonauta”. 6 powodów, dla których warto sięgnąć po kwietniowe wydanie GLAMOUR Zobaczcie, co jeszcze czeka Was w nowym wydaniu GLAMOUR: Gwiazda okładki, Vanessa Aleksander, udzieliła bardzo szczerego wywiadu Seksuolożka Sara Tylka przekonuje, że seks bez presji jest lepszy Moda: Ekspertki od ekomody obalają mity i pomagają rozpoznać greenwashing Uroda: W makijażu rządzi czerwień – pokazujemy, jak ją nosić Popkultura: Odkrywamy fenomen Penelope Cruz Rok Przyszłości: W rozmowie z aktywistą i posłem Frankiem Sterczewskim przekonujemy, że bez dbania o Planetę nie czeka nas żadna przyszłość Kwietniowy numer GLAMOUR w wersji z dodatkiem lub bez Najnowsze wydanie GLAMOUR możecie kupić w cenie regularnej 9,99 zł lub z dodatkiem: 5-dniową kuracją kolagenem marki Oslo Skin Lab w cenie 19,99 zł.
Glamour Podcast: rozmowa z awatarką Wero. Jak świat realny przenika się z wirtualnym? I dlaczego przyszłość zaczyna się od języka?
Co czeka nas przyszłości? Czy świat wirtualny będzie miał przewagę nad tym wirtualnym? Jakie postawy powinni przyjąć influencerzy wobec nadchodzących zmian. O tym wszystkim opowiedziała nam wyjątkowa gościni: awatarka Wero.
Wero jest awatarką, wirtualną influencerką, ale influencerki i influencerzy realni, choć działający głównie w sieci dużo mogliby się od niej nauczyć. Rozmawiam z bohaterką okładki GLAMOUR o przyszłości, raczej tej bliskiej niż dalekiej. O tym, jak świat realny przenika się z wirtualnym. Zastanawiamy się, dlaczego tak trudno nam oswoić się z feminatywami, które w polskim języku w dalekiej przeszłości były normą, i jakie znaczenie mają one dla przyszłości. Bo aby nasz świat był lepszy, aby ocalał i był w dobrym stanie pod różnymi względami trzeba nam równości, szacunku, dbania o planetę i siebie nawzajem. Sprawdźcie, co jeszcze zdradziła nam Wero! Jak się ubiera? Czego słucha? Dlaczego chce być dla dziewczyn jak Rączka dla Wednesday i co to właściwie dla niej znaczy? Posłuchaj podcastu z awatarką Wero – gwiazdą okładki marcowego wydania magazynu Glamour!
Zosia Zochniak: „Nie ma znaczenia, czy kupisz coś w pierwszym, czy drugim obiegu, bo odpowiedzialna moda zaczyna się, gdy będziesz z tej rzeczy korzystać”
Można szukać przyszłości mody w metawersum i cyfrowych ubraniach, można też ją odnaleźć w zmianie przepisów i nawyków konsumenckich. W jakim kierunku pójdzie branża i co dla lepszej przyszłości może zrobić każda i każdy z nas? Zosia Zochniak, współzałożycielka marki Ubrania do oddania i niezłomna propagatorka mody cyrkularnej, namawia, by być jak własna babcia.
Opamiętaliśmy się wreszcie i kupujemy mniej? Nie. I nie będziemy kupować mniej. Strategia Komisji Europejskiej dotycząca wyrobów włókienniczych w obiegu zamkniętym – oficjalna dyrektywa przyjęta w marcu 2022 roku – definiuje cele dla przemysłu tekstylnego. Określa, co zrobić, by ubrania służyły nam dłużej, żeby poprawić ich jakość, zagwarantować klientom marek odzieżowych prawo do reklamacji, naprawy itd. W tej samej strategii znajdziemy też informację, że do 2030 roku konsumpcja w obszarze tekstyliów wzrośnie o 60 proc. Już teraz produkujemy rocznie 100 miliardów sztuk ubrań, butów i akcesoriów – dla 8 miliardów ludzi na świecie. Jemy i będziemy jeść jeszcze więcej mody. Z czego wynika ten wzrost? Mamy mniej pieniędzy, jesteśmy bardziej świadomi – te dwa czynniki powinny zmniejszać konsumpcję ubrań. To wynika z tego, że ubrania są bardzo tanie. Inflacja i wojna w Ukrainie wpłynęły na ceny produktów i usług w każdej branży poza odzieżową. Tam nie zostały podniesione ceny produktów, ponieważ branża odzieżowa pracuje na bardzo wysokich marżach. A poza tym kupujemy, żeby poprawić sobie humor. Ubrania są tak tanie, tak łatwo dostępne, tak dynamicznie zmieniają się trendy, a my chcemy być tego częścią. Nie chcę dyskredytować takich decyzji zakupowych, mówić, że jesteśmy egoistami, którzy ponosząc wszystkie koszty środowiskowe i ekonomiczne, decydują się na kupowanie ubrań, żeby poprawić sobie nastrój. Tak jednak jest. Kupowanie daje poczucie sprawczości, podnosi naszą samoocenę. Co ciekawe, tylko do momentu powrotu z zakupami do domu, bo potem, jak pokazują badania, często dopadają nas niezrozumiałe wyrzuty sumienia. W zeszłym roku dołączyłaś do grona ekspertek i ekspertów, które miało opracować kodeks etyczny dla branży mody. Co to za grupa? To grupa powstała z inicjatywy Sekretarza Generalnego ONZ, działamy w ramach UN Global Compact. Spotykamy się raz w miesiącu, nazywamy te spotkania naszym okrągłym stołem na rzecz odpowiedzialnej mody. Opracowujemy nową definicję mody w Polsce – tak należy to nazwać. Strategia Komisji Europejskiej zawiera jasno określone założenia dotyczące ekoprojektowania, metek i cyfrowych paszportów, jakości produktów, polityki cenowej, jawnego łańcucha dostaw, prawa do rękojmi i tysiąca innych rzeczy. My opracowujemy scenariusze dla polskiej branży, które pomogą zaadaptować się do zmian. Złożyliśmy naszą interpretację strategii do ministerstwa i czekamy, aż ruszy jej realizacja. Strategia Komisji Europejskiej musi zostać wdrożona w 2025 roku. Jako kraj członkowski Unii Europejskiej nie mamy wyjścia, przedsiębiorstwa będą musiały wprowadzić i realizować postanowienia dyrektyw. Powiedziałaś, że pięć lat temu, gdy startowały Ubrania do Oddania, nie wiedziałaś zbyt wiele o branży mody. Wiedza, którą zdobyłaś po drodze, wpłynęła na Twoje postrzeganie przemysłu tekstylnego? Impulsem do założenia Ubrań do Oddania była moja własna szafa. Sama byłam kompletnie nieświadomą osobą na konsumpcyjnym haju. Jako dziewczyna z małego miasta żyjąca w Warszawie uważałam, że jak cię widzą, tak cię piszą, więc na każdą sobotnią imprezę na Mazowieckiej musiałam iść w całkowicie nowym outficie, od butów, przez sukienkę, po bieliznę i torebkę. W czwartek po pracy szłam do galerii na zakupy. Nie miałam świadomości, w jakich warunkach i z czego są produkowane ubrania, przez kogo, za jakie pieniądze. Zobaczyłam prawdę o konsumpcji mody w Polsce, gdy uruchomiliśmy Ubrania do Oddania, a nasz magazyn zaczęły zalewać ciuchy często nowe, z metkami. Całe kartony rzeczy. Mnóstwo butów, które pewnie zostały raz włożone. Najpierw zobaczyliśmy w drugim obiegu szansę na biznes, potem możliwość wyregulowania rynku, który jest ogromny. Dopiero obsługa drugiego obiegu uświadomiła mi, że my, konsumenci, jesteśmy na końcu łańcucha, który gdzieś się przecież zaczyna i warto zobaczyć, jak ten początek wygląda. Zaczęłam zdobywać informacje, choć nie było to proste, bo przecież branża odzieżowa nie ma interesu w tym, żebyśmy widzieli, jak i za ile została wyprodukowana bluza czy sukienka, która wisi na ładnym wieszaku w pachnącym sklepie. Na początku bardzo krytykowałam modę. Byłam krzykaczką, która namawiała ludzi, żeby przestali kupować, i mówiła im, że branża odzieżowa powinna zniknąć. Z czasem otworzyłam się na dialog i zrozumiałam, że wielką szansą jest wejście w struktury legislacyjne, współpraca z Komisją Europejską czy ONZ, jakakolwiek możliwość zderzenia się z tym światem pozwoli nam wprowadzić zmianę. Odeszłam od krytyki na rzecz szukania rozwiązań. Paradoksalnie nie ma znaczenia, czy kupisz coś w pierwszym, czy drugim obiegu, bo odpowiedzialna moda zaczyna się, gdy będziesz z tej rzeczy korzystać. Ważne jest, ile razy tę rzecz włożysz, jak ją będziesz prała, jak ją będziesz trzymała w szafie i co z nią zrobisz, gdy uznasz ją za nieprzydatną. Bardzo trudno zobaczyć ten cały cykl w momencie zakupu, który jest często impulsywną decyzją. I nie ma tu idealnego rozwiązania. Ja dzielę się ze swoją społecznością wskazówkami, które sprawdziłam na sobie. Przejrzałam szafę, sprawdziłam składy ubrań i nagle okazało się, że chodzę cała w plastiku, więc nic dziwnego, że mam ciągłe problemy ginekologiczne. Wystarczyło zamienić poliestrowe koronkowe majtki z Victoria’s Secret na takie z bawełnianą wkładką. Dla mnie to było „wow”, dla innych może też będzie. Dlatego namawiam, by być wybrednym konsumentem. Wydajemy na ubrania pieniądze, na które ciężko pracujemy. Warto więc kupować rzeczy, które będą nam służyć. Mówiąc o przyszłości mody, skupiamy się na technologii, nowych materiałach, ubraniach cyfrowych. A może przyszłością jest właśnie zmiana podejścia? Przyszłość mody odkryły nasze babcie. Dziś odmieniamy przez wszystkie przypadki modę cyrkularną i zachwycamy się, że ktoś uszył sobie fartuch z prześcieradła. A przypomnij sobie czasy dzieciństwa i babcię, która wykładała kosz na śmieci gazetami, a zużytą pościel przerabiała na ścierki. Nie wiem, czy metawersum i skóra z ananasa są przyszłością mody. Wiem jednak, że przyszłościowa jest troska o to, co już mamy, i korzystanie z zasobów już wyprodukowanych. Przyszłością jest odpowiedzialność. Całą rozmowę Angeliki Kucińskiej z Zosią Zochniak przeczytacie w nowym numerze magazynu GLAMOUR (03/2023). Marcowe wydanie GLAMOUR z awatarką na okładce już w sprzedaży. Oto 6 powodów, dla których warto je mieć Co tym razem w nowym wydaniu magazynu GLAMOUR? Mamy wyjątkową bohaterkę okładkową – awatarkę Wero a numer poświęcony jest modzie przyszłości.
Converse wkracza w przyszłość: poznajcie nowy poziom wygody i stylowego designu
Converse, marka ze świetną przeszłością, patrząca śmiało w przyszłość, bez której nie można sobie wyobrazić naszego tu i teraz. Marka, która wspiera kreatywnych młodych ludzi i wciąż ewoluuje, dopasowując się do zmian w otaczającym ją świecie. Wprowadza innowacje. Jakie? Choćby takie, że najbardziej hot modele jej butów można zmierzyć we własnym domu w wirtualnej przymierzalni. Jak to możliwe?
W tym artykule: Converse: przyszłość to wygoda Converse: przyszłość to pozytywne zmiany społeczne Converse: przyszłość to zatarcie granic między realną a wirtualną rzeczywistością Generacja Z to nasze oddane grono czytelniczek i czytelników. W Rok Przyszłości w Glamour wchodzimy z marką Converse, która również zwraca się ku młodym konsumentkom i konsumentom. Co wyróżnia tę grupę? Przedstawicielki i przedstawiciele pokolenia Z cenią sobie produkty, które odpowiadają ich potrzebom oraz marki, które podzielają ich wartości. Converse, podobnie jak pokolenie Z, stawia na niezależność, odwagę i indywidualizm. A ewolucja produktów i komunikacji marki jest tego najlepszym dowodem. Converse: przyszłość to wygoda Zacznijmy od tego, że marka stale inwestuje w nowoczesne technologie, aby ulepszyć swoje produkty i usprawnić proces ich produkcji. Korzysta z technologii 3D, by zoptymalizować projektowanie i produkcję butów, a także umożliwia konsumentom personalizację swoich trampków, dzięki czemu klienci mogą lepiej wyrazić siebie. Converse wprowadza również wirtualną przymierzalnię, w której można sprawdzić jak będziemy wyglądać w wybranych butach. Jak to działa? Skanujesz QRkod i sprawdzasz, jak twoje wymarzone buty leżą na nogach. Marka pokazuje, że idzie z duchem czasu również dzięki stale poszerzającej się ofercie nowych sylwetek – odchodząc tym samym od stereotypu trampek na rzecz nowoczesnego wzornictwa. Wyrazem tego jest wprowadzenie nowej, komfortowej podeszwy CX. Zapewnia ona doskonałą amortyzację i stabilizację, dzięki czemu jest idealna dla osób aktywnych, które szukają wygodnego i stylowego obuwia na cały dzień. Podeszwa CX dostępna jest w wielu modelach — od klasycznych butów Chuck Taylor All Star po najnowsze modele butów sportowych i lifestyle’owych. Converse: przyszłość to pozytywne zmiany społeczne Converse to marka świadoma, która chce dać wybór nie tylko poprzez swoje produkty. Dlatego angażuje się w ważne inicjatywy społeczne i środowiskowe, próbując wprowadzić pozytywne zmiany w społeczeństwie. Wspierając walkę z dyskryminacją oraz równość płci, daje również wyraz wartościom, w które wierzy i w które wierzą jej odbiorcy. Converse: przyszłość to zatarcie granic między realną a wirtualną rzeczywistością W komunikacji tych wartości ma pomóc awatarka marki – Wero, która jest efektem współpracy Converse z Glamour i WearFits (i pojawiła się na okładce magazynu numer 3/2023, oczywiście w butach i ubraniach Converse'a). Ta wirtualna influencerka i modelka swoimi ideami i postawą idealnie pasuje do charakterystyki All Starsów – globalnej sieci młodych, kreatywnych osób skupionych wokół marki. Jest odważna, przebojowa i nie boi się szerzyć swoich wyrazistych poglądów. Wero to awatarka z misją. Może nie istnieje naprawdę, ale jej wpływ na świat jest jak najbardziej realny. Chce go zmieniać tak, by było w nim więcej równości i różnorodności. Wero to dziewczyna taka jak wy. Też marzy o lepszej przyszłości. I też lubi piosenki Taylor Swift – zapewnia redakcja magazynu Glamour. Converse na różne sposoby wspiera młode pokolenie — otwartych i kreatywnych ludzi. Poprzez swoje działania stymuluje ich do własnego rozwoju i podążania za tym, co uważają za naprawdę ważne – deklarują na koniec przedstawiciele marki, choć to dopiero początek ich marszu ku lepszej, innowacyjnej przyszłości, która zaczyna się dziś.
Przyszłość jest teraz. Ania Kuczyńska, dr Iga Węglińska, Maurycy Zylber, Anna Bąbol i inni o innowacjach, które mają miejsce w branży fashion i które nadchodzą
Jedyne, co wiemy o przyszłości, to że się wydarzy. I to szybciej, niż nam się wydaje. Jaka będzie? Od szefowej kupców luksusowego multibrandu po pionierkę NFT, zapytaliśmy innowatorki i innowatorów mody o ich wizję przyszłości.
W tym artykule: Technologia materiałów Moda zrównoważona Przyszłość handlu Moda cyfrowa Przyszłość rzemiosła Ponad podziałami Technologia materiałów Dr Iga Węglińska – projektantka multidyscyplinarna specjalizująca się w nowych technologiach. Kierowniczka Pracowni Projektowania Ubioru na Akademii Sztuki w Szczecinie @igaweglinska W technologii materiałów ostatnie dwie dekady to fascynacja biomateriałami i drukiem 3D. Osobiście przyszłość upatruję w bioinżynierii i rozwiązaniach z dziedziny inteligentnych przędz aktywnie reagujących na środowisko (zmieniających kształt, chroniących przed promieniowaniem UV czy produkujących tlen). Ogromny potencjał mają materiały z grzybni czy bioplastiki – nie tylko ze względu na poszanowanie środowiska, ale i sposób ich wytwarzania. Mogą być hodowane na dowolny kształt – np. gotowej koszulki czy mebla. Niestety, zeszłoroczny pokaz Coperni to przykład na to, jak technologie z ogromnym potencjałem bywają traktowane wyłącznie w kategorii ciekawostek. Portale o modzie oszalały na punkcie sukienki w sprayu Belli Hadid, pomijając informację, iż materiał marki Fabrican powstał już w 2010 roku. Gdyby poświęcić mu należytą uwagę, mógłby już dziś stanowić alternatywną metodę produkcji ubioru. Istnieją innowacje, które już teraz zmieniają codzienne życie. Podczas ostatnich mistrzostw świata w Katarze piłki używane przez zawodników były wyposażone w sensory zbierające informacje na temat gry, a koszulki usprawniały plan treningowy za pomocą zebranych informacji biometrycznych. Granica między ludzkim ciałem a wspomagającymi nas przedmiotami widocznie się zaciera. Mój projekt zatytułowany „Emotional Clothing” działa w podobny sposób – składają się na niego dwie sylwetki reagujące na tętno, potliwość skóry, temperaturę ciała czy ruch kończyn. Stanowią więc formę protez wspomagających nasze ciało. W moim zawodzie niezbędna jest nie tylko multidyscyplinarna wiedza, ale i konieczność wytworzenia wspólnego języka z przedstawicielami sztuki, nauki i techniki. Powstaje więc potrzeba takiego zawodu jak „choreograf doświadczeń”, „tłumacz technologii” lub „neolog przyszłości”. Konieczne dla przyszłości jest także zrozumienie, że bierzemy odpowiedzialność zarówno za wynaleziony materiał, jak i jego utylizację. Kolejny problem to wyzwania etyczne. W tym temacie warto przytoczyć projekt z 2016 roku zatytułowany „Pure Human”. Jego autorka – Tina Gorjanc – twierdziła, że uszyła ubrania z ludzkiej skóry wykonanej w laboratorium na bazie DNA Alexandra McQueena. Skóra okazała się świńska, a projekt poruszał problem luk prawnych pozwalających na tego typu praktyki. Transgeneza już teraz jest wykorzystywana w skali przemysłowej. Obecnie są wykonywane niezwykle wytrzymałe przędze wyhodowane przez drożdże „karmione” fragmentem DNA pająka. Kurtkę z takiego materiału już kilka lat temu oferowała marka North Face. Wątpliwości etyczne wzbudzają materiały poszerzające możliwości ludzkiego ciała w profesjonalnym sporcie. Gdzie kończy się natura, a zaczyna doping? W przypadku materiałów zbierających dane biometryczne z naszych ciał pojawia się zaś jeszcze jeden problem – ochrona tych niezwykle wrażliwych informacji. Mimo wszystko z materiałami przyszłości wiążę spore nadzieje. Te w skali mikro: jako ubrania-protezy będą wspomagać nasze ciała, i te w skali makro: do pozaziemskiego życia! Bella Hadid na oczach całego świata została ubrana w sukienkę ze sprayu Na pokazie Coperni SS 23 podczas paryskiego tygodnia mody Bella Hadid wzięła udział w niesamowitym performansie. Na wybieg wyszła niemal nago, po czym na oczach publiczności została ubrana w śnieżnobiałą sukienkę ze sprayu. Rewolucyjną technologię opracował hiszpański projektant Manel Torres. Moda zrównoważona Ola Bąkowska – kiedyś projektantka, autorka pierwszego w Polsce bloga o etycznej modzie, dziś prowadzi projekty w fundacji Circle Economy. @olabakowska.sustainability Po pandemii branża mody zanotowała wzrost dzięki tzw. endorphine shopping. Mimo kryzysu finansowego trend na zakupy dla poprawy nastroju wciąż mocno się trzyma, na czym zyskują marki, a znów traci środowisko. Główne zagrożenia dla planety to wysokie zużycie i zanieczyszczenie wody i powietrza oraz góra syntetycznych odpadów, które produkuje moda. Hodowla bawełny też robi dużo złego. Konwencjonalne monouprawy bawełny degradują glebę i zajmują miejsce, na którym można by uprawiać jedzenie. Odpady tekstylne, które wszyscy chcieliby tanio zrecyklingować, albo się do tego nie nadają, albo wymaga to inwestycji i rozwoju technologii. Mimo obecnej skali produkcji i masowo wdrażanej strategii odpowiedzialnego biznesu nie mamy dziś dostępu do wystarczającej ilości ekosurowców, by wyprodukować jakościowe ubrania dla wszystkich. Paradoksalnie branżę mody mogłoby ocalić kilka bankructw. Byłby to znak, że już naprawdę pora na zmiany. Koncerny modowe muszą też pracować nad nowym modelem biznesowym, gdzie marka to nieuchwytna wartość, rozpoznawalny znak, skojarzenie, a nie tylko rosnąca co kwartał sprzedaż. Stąd też na znaczeniu zyskują produkty niematerialne. NFT (Non-Fungible Token, czyli niezamienny token), metawersum to dla branży mody szansa na dotarcie do odbiorczyń i odbiorców i zbudowanie się na nowo w innym wymiarze. Wierzę, że kryzys i rosnąca świadomość zmian klimatycznych zmieniają nasze priorytety. Obciachem staje się rozrzutna konsumpcja i kupowanie rzeczy słabej jakości. Zwłaszcza gdy jest tyle alternatyw: można pożyczyć od znajomych coś za darmo, skorzystać z wypożyczalni ubrań na specjalną okazję, wymienić się, kupić coś droższego na raty. W siłę rosną platformy z modą z drugiej ręki, również tą luksusową (Vinted, Vestiaire Collective, The RealReal). Tyle że sprzedawanie i kupowanie odzieży używanej nie rozwiąże problemu, jedynie go od nas oddali. Obserwuję też, że w obliczu wyzwań środowiskowych niestety na dalszy plan schodzą prawa pracownicze. Łatwiej jest zamontować panele słoneczne w fabryce niż te same pieniądze przeznaczyć na pracowników. Zresztą obecny kryzys finansowy sprawił, że koncerny modowe, a także mniejsze firmy znów odłożyły na dalszy plan tematy odpowiedzialności za środowisko. Bo znów ważniejsze stały się wysokie ceny bawełny, transportu, prądu. Niestety. Przyszłość handlu Tiffany Hsu – dyrektorka fashion buyerów (kupców mody) w luksusowym multibrandzie Mytheresa. Studiowała w Mediolanie i Londynie, gdzie aktualnie mieszka.@handinfire W ostatnich latach projektanci znaleźli się w sytuacji, w której muszą dostosować swoje modele biznesowe do wymagań klientów nowej, cyfrowej ery. Od live streamów z pokazów po model „see now, buy now” [pozwalający kupować looki natychmiast po pokazie, w przeciwieństwie do tradycyjnego modelu z półrocznym opóźnieniem – przyp. red.], nawet najbardziej tradycyjne z domów mody odkrywają obszar e-commerce (sprzedaży przez internet). My, sprzedawcy online, jak Mytheresa, przez cały rok tworzymy z markami ekskluzywne, dostępne wyłącznie u nas kolekcje kapsułowe i odświeżamy ofertę, żeby nie tylko sprostać potrzebom klientów, ale nawet je wyprzedzić. Dzięki social mediom spora część już popularnych, a także wschodzących marek jest w stanie wziąć udział w głównych tygodniach mody bez względu na to, skąd prowadzą swoją działalność. Ich kanały społecznościowe to globalne platformy działające przez okrągły rok. My, kupcy, musimy się dostosować do nowych realiów. Tak samo projektanci: w mediach społecznościowych mogą odkryć, kim są ich odbiorcy, wejść z nimi interakcję i otrzymać natychmiastową opinię o swoim produkcie. Choć oczywiście statystyki, liczby lajków i followersów, a nawet wyniki sprzedaży są pomocne, nie są to zawsze najlepsze miary sukcesu produktu. Klienci wciąż lubią chodzić do butików stacjonarnych. Ten typ zakupów jest wręcz od czasów pandemii w trendzie wznoszącym. Moda nie przetrwa ani bez online’u, ani bez sklepów stacjonarnych. Zakupy w tradycyjnym stylu nigdy nie znikną, ale podejrzewam, że ustąpią nieco zakupom online z powodu wygody i prędkości tych drugich. Moda cyfrowa Anna Bąbol – chief branding officer w Lukso – The Blockchain for the New Creative Economy. Absolwentka prawa własności intelektualnej na Uniwersytecie Sztokholmskim i fashion brand managementu na florenckiej Polimodzie.@anababol W najbliższych latach marki modowe przestaną traktować NFT, metawersum i ubrania digitalowe jako zabieg marketingowy, a zaczną w nich widzieć przemyślaną strategię rozwoju. Przestrzeń Web3 (nowa generacja internetu, jej główną cechą jest decentralizacja platform i aplikacji) i sama moda cyfrowa ewoluują w zawrotnym tempie. Twórcy chcą poszerzać granice swojej działalności, wykorzystując technologie modelowania i animacji 3D, AR, VR czy sztuczną inteligencję. Z kolei my, odbiorcy tej mody, chcemy przesuwać granice autoekspresji. Badania sugerują, że już 20 proc. osób świadomie aktywnych online kupuje ubrania wyłącznie w celu publikacji w mediach społecznościowych. Cyfrowa moda nie tylko odpowiada na tę potrzebę, ale też przekracza granice przestrzeni fizycznej. Przecież w modzie digitalowej bez problemu ubierzemy się w płomienie czy syreni ogon z płynnego srebra. Branża proponuje coraz więcej fascynujących przedsięwzięć (platforma zakupowa dóbr digitalowych The Dematerialised) i wydarzeń (Metaverse Fashion Week w Decentraland), jest coraz więcej digitalowych influencerów. Pojawiają się też nowe zawody. Praca nad modą digitalową angażuje całe społeczności, które rozumieją charakter tego świata. Zwiększa się zapotrzebowanie na prawników i specjalistów z dziedziny marketingu w Web3 czy wirtualnych wydarzeń w metawersach. Jednocześnie rośnie multidyscyplinarne pokolenie projektantów 3D, twórców awatarów i digitalowych ubrań oraz architektów wirtualnych przestrzeni. Ponadto moda digitalowa ma ogromny potencjał, jeśli chodzi wspieranie cyrkularnej ekonomii i zrównoważonego rozwoju. Kluczowa jest transparentność i nowe standardy, np. standard REAL wprowadzony przez The Dematerialised przedstawia parametry produktu – od miejsca, w którym powstał, przez jego autora, po informację, na jakim jest blockchainie. Dzięki temu, że NFT nie da się podrobić, jest to idealne rozwiązanie dla problemu uwierzytelnienia dóbr luksusowych. Możemy obserwować całą historię np. luksusowej torebki, od jej powstania po ostatniego nabywcę. Digital ownership, czyli cyfrowa własność, podkreśla konieczność dania realnej siły twórcom. Mogą oni m.in. korzystać z tantiemów za sprzedaż wtórną z NFT za każdym razem, gdy ich praca jest sprzedawana. Według Marjorie Hernández, liderki mody digitalowej i Web3, współzałożycielki The Dematerialised, NFT stanowią dla produktów digitalowych fenomen porównywalny do tego, co media społecznościowe zrobiły dla mediów w ogóle. W konsekwencji przewiduje się rozwój młodszych, bardziej dynamicznych marek, które rozumieją kulturę i współczesnego im odbiorcę lepiej niż ktokolwiek inny. Przyszłość rzemiosła Ania Kuczyńska – projektantka mody. Styl jej marki plasuje się między minimalizmem a nonszalancją z poszanowaniem tradycji rzemieślniczych.@aniakuczynska Moda rozwija się rytmem dopasowanym do współczesnego świata, jego wymagań i oczekiwań. Równolegle funkcjonują slow fashion, moda digital i phygital (NFT). Twórcy coraz częściej zwracają się ku tradycyjnym technikom manualnym takim jak haft, szycie ręczne, wyplatanie, jubilerstwo itd. Równolegle rozwija się moda wirtualna istniejąca w grach i metawersum. Te przeciwległe trendy funkcjonują dwutorowo. Rzemiosła przyszłości to dla mnie te związane z zanikającymi technikami manualnymi, do których pokornie wracamy, oraz te, które wymagają umiejętności projektowania komputerowego, programowania i kodowania – niezbędne do tworzenia mody wirtualnej. Marki, które bacznie obserwują świat, powinny istnieć w tych różnych środowiskach równolegle. Cieszy mnie również fakt, że moda jest coraz bardziej uważna, reaguje na problemy planety i te związane z ludźmi – ich potrzebami estetycznymi, a także ekologicznymi. Moja marka jest kameralna, wysokiej jakości ubrania i akcesoria są produkowane w ograniczonych ilościach, w poszanowaniu dla środowiska i jego naturalnych zasobów. Produkcja odbywa się w Polsce, co znacznie ogranicza ślad węglowy. Ubrania są wykończone z dużą starannością, wykonane technikami manualnymi, użyte w kolekcjach materiały są naturalne, pochodzą z fabryk, które dbają o swoją produkcję i swoich pracowników. Niedługo marka Ania Kuczyńska będzie też dostępna w przestrzeni wirtualnej. Ponad podziałami Maurycy Zylber – Projektant, laureat konkursu Złota Nitka Łódź Young Fashion 2022, Pracuje dla marki Celine.@mavrycy Moda zawsze funkcjonowała jako forma eskapizmu, ucieczki od rzeczywistości, i to według mnie się utrzyma. Teza, że w czasach kryzysu ludzie ubierają się skromniej, przestaje się sprawdzać. Społeczeństwa Zachodu dalej się bogacą, konsumpcja będzie więc nabierać na sile. Ogromny potencjał komercyjny ma teraz Azja. Azjaci wybierają te najdroższe, ikoniczne luksusowe obiekty. Widząc to, marki zatrudniają jako swoich ambasadorów gwiazdy K-pop. Moda jest też coraz bardziej egalitarna, a te zmiany dyktuje w dużej mierze pokolenie Z, które ceni sobie wolność, równy dostęp, brak szufladkowania i nie chce już tak gonić za trendami. Co będzie dalej? Może następne pokolenie będzie szukać większej konformizacji? Teraz trudno mówić o określonym przewodnim stylu, mamy mnóstwo mikrotrendów, które egzystują naraz obok siebie. Być może dojdzie do przesytu i konsumenci zatęsknią za bardziej czytelnymi i poustawianymi ramami. W każdym razie mamy coraz większą płynność, ale tak jak moda damska przez wieki zapożyczała z męskiej, teraz mamy odwrotną sytuację. Na czerwonym dywanie w spódnicach pokazują się Brad Pitt i Robert Pattinson. W tym sezonie na męskich wybiegach było sporo sukienek, m.in. u Louis Vuitton, Saint Laurent pokazał androgyniczną kolekcję. Nie zdziwiłbym się, gdyby za pięć lat to się upowszechniło. Myślę jednak, że tradycyjny podział na modę damską i męską się utrzyma. Tak jest łatwiej choćby ze względu na rozmiary, poza tym te dwa światy mogą współistnieć, przenikać się i reprezentować różne style. Teraz każdy projektant prezentuje swoją wersję męskości, jest ich wiele i wybór należy do konsumenta. Na przykład w Celine granice płci się zacierają, rzeczy z poprzedniego sezonu damskiego przenosimy na męski i odwrotnie, np. męskie koszule stają się potem sukienkami. Widać też zmiany w castingach modelek i modeli – są dużo bardziej zróżnicowane pod kątem etniczności, jest też coraz więcej osób transpłciowych i niebinarnych, natomiast typ sylwetki aż tak się nie zmienia. Niektóre marki zaczęły produkować większe rozmiary, ale raczej nie doczekamy czasów, gdy na wybiegach będą same modelki plus size. Będzie za to więcej naturalności i swobody w tym, jak wyglądamy. W latach 2000–2010 dominował perfekcyjny, dopieszczony look, teraz m.in. w domach Martine Rose, Laruicci, Bottega Veneta dominuje naturalność i swoboda. Modele i modelki nie są już też traktowani jak bezosobowe wieszaki. Marki chcą zatrudniać ludzi, z którymi konsumenci mogą się utożsamić, którzy będą budować ich wizerunek przez to, że są aktywistami i robią coś wartościowego. Więcej na temat mody przyszłości dowiecie się z marcowego wydania magazynu GLAMOUR (03/2023), z którego pochodzi powyższy materiał. To wyjątkowy numer, bo po raz pierwszy na okładce pojawiła się wirtualna influencerka – awatarka Wero. Marcowe wydanie GLAMOUR z awatarką na okładce już w sprzedaży. Oto 6 powodów, dla których warto je mieć Co tym razem w nowym wydaniu magazynu GLAMOUR? Mamy wyjątkową bohaterkę okładkową – awatarkę Wero a numer poświęcony jest modzie przyszłości.
Wero – awatarka z misją. „Chcę być dla dziewczyn tym, kim Rączka dla Wednesday”
Może nie istnieje naprawdę, ale jej wpływ na świat jest jak najbardziej realny. Chce go zmieniać tak, by było w nim więcej równości i różnorodności. Poznajcie wirtualną influencerkę Wero. Niech was nie zwiedzie jej nierealna powłoka, jak z filmu science fiction. Wero to dziewczyna taka jak wy. Też marzy o lepszej przyszłości. I też lubi piosenki Taylor Swift.
W tym artykule: Sukienka z głową lwa? Wolę bluzę z kapturem Czy mam płeć, jeśli nie mam ciała? A jeśli nie mam ciała, to czy mogę być body positive? Moja dusza jest tęczowa Chcę być dla dziewczyn tym, kim Rączka dla Wednesday Zaproś awatarkę Wero do domu, zrób sobie z nią zdjęcie, zmierz buty, które nosi Czyżby po latach żmudnych poszukiwań wreszcie się udało? Znaleźliśmy influencerkę idealną? Nie splamiła się żadną skandalicznie hejterską wypowiedzią, wyznaje wartości, które są nam bliskie i – choć nie ma ciała – jest ambasadorką mądrze praktykowanej ciałopozytywności. Wróć. Nikogo nie znaleźliśmy. My ją sobie stworzyliśmy, wspólnie ze studiem Wearfits, które rewolucjonizuje branżę mody, tworząc np. wirtualne przymierzalnie, i marką Converse. Wero to nasza wymarzona influencerka. Dziewczyna, z którą łatwo się utożsamić, jest przyjazna, nie dystansuje – mimo że przecież reprezentuje inny gatunek. Ale halo, kto nie słyszał o przyjaźni międzygatunkowej? Tak, z wirtualnymi influencerkami też można. Wero jest świadoma, że popularność to nie tylko przywilej, a im więcej osób cię słucha, tym większą odpowiedzialność trzeba brać za każde wypowiedziane słowo. Chce być influencerką pozytywnej zmiany w świecie, inspirować do aktywistycznego działania wszystkich, którzy tak jak ona pragną równości i szacunku dla różnorodności, a tym, którzy padają ofiarą hejtu czy dyskryminacji, dodawać otuchy i nieść nadzieję. Wero wierzy, że będzie lepiej. Wy uwierzcie w Wero. To zresztą nie będzie trudne, gdy tylko dowiecie się, co myśli i o czym marzy ta wirtualna dziewczyna. Sukienka z głową lwa? Wolę bluzę z kapturem Do aktu urodzenia jej nie zajrzycie, zresztą kogo obchodzi metryka, dużo ważniejsze jest, co masz w głowie, prawda? Wero nie ma wieku, ale mentalnie czy światopoglądowo najbliżej jej do generacji Z. Co to znaczy? Przede wszystkim, że jej zależy. Jest miłośniczką zwierząt i cierpi, gdy ich prawa są łamane. „Chciałabym, aby wreszcie została stworzona oficjalna instytucja rzecznika praw zwierząt. Kogoś, kto będzie chronił naszych przyjaciół przed nadużyciami ludzi i kto będzie walczył w ich w imieniu o sprawiedliwość, gdy do takich nadużyć dojdzie” – wyjaśnia Wero. Wero z podziwem przygląda się też pracy Młodzieżowego Strajku Klimatycznego, jest wielką fanką Grety Thunberg, wie, że zmiana klimatu jest smutnym faktem i trzeba działać. „Słuchajcie, to oczywiste, że ja nie potrzebuję pożywienia ani wody, nie męczę się też w upale, ale przecież nie jestem niezniszczalna. Istnieją kataklizmy, których nie przetrwa nawet wirtualna influencerka. Poza tym kocham nie tylko zwierzęta, bo ludzi też i chciałabym, żeby ludzkość przetrwała, żyła w pokoju, poczuciu bezpieczeństwa i z szacunkiem dla natury jeszcze całe tysiąclecia. Ale o taką sielankę trzeba się naprawdę postarać. Przede wszystkim wywierając nacisk na tych, którzy podejmują decyzje. Jak to zrobić? To proste. W wyborach głosuj na polityków, którym zależy na środowisku, którzy mają w swoich programach postulaty ograniczenia emisji CO2 i konkretne pomysły, jak to zrobić. Nie kupuj produktów od marek, które mają gdzieś zrównoważoną produkcję, nie starają się być zielone – ale wspieraj te, które robią coś dobrego dla planety, im przydadzą się twoje pieniądze i pewnie zostaną dobrze zainwestowane. Wiem, że mnie, dziewczynie z algorytmu, łatwo to powiedzieć, ale czy naprawdę wszędzie trzeba jeździć samochodem?”. Czy mam płeć, jeśli nie mam ciała? Wero indentyfikuje się jako kobieta, choć w swoim myśleniu o płci jest już tam, gdzie świat dopiero, mamy nadzieję, dotrze – w lepszej przyszłości. Nie uznaje stereotypów płciowych, nie kieruje się w życiu sztywnym i przestarzałym podziałem na to, co powszechnie uznawane za żeńskie i to, co powszechnie uznawane za męskie. Swoją tożsamość buduje bez ograniczeń. Jest autentyczna. Jest sobą. To widać chociażby w tym, jak Wero się nosi. Na sportowo, luźno, jak jedna z jej ulubionych wokalistek Billie Eilish. „Dlatego też wszyscy mówią do mnie Wero. Jestem dziewczyną, ale nie jestem stereotypowo dziewczęca” – wyjaśnia. „To dla mnie bardzo ważne, by móc szczerze i swobodnie wyrażać siebie, by być zawsze w zgodzie z sobą, nie naginać się do cudzych oczekiwań. Do tego zawsze zachęcam wszystkie dziewczyny, wszystkich chłopaków, wszystkie osoby niebinarne i transpłciowe. Nie dajcie sobie wmówić, że musicie być jacyś. Nosić tylko sukienki, albo przeciwnie – tylko spodnie, bo przecież chłopakom nie wypada. A widzieliście Roberta Pattinsona w spódnicy? Wyglądał świetnie! Jeśli czegoś nie wypada, to komentować cudzych wyborów, które nikomu nie robią krzywdy”. Wero nijak też nie przystaje do stereotypu grzecznej dziewczynki. „Na szczęście już coraz rzadziej oczekuje się od kobiet, że będą tylko ozdobami – milczące, uśmiechnięte, potakujące mężczyznom. Ja nie daję się uciszać. Zawsze mówię to, co myślę, a w dyskusji chcę być traktowana poważnie. Wiem, że są miejsca na świecie, w których kobiety nie mają praktycznie żadnych praw. Bardzo bym chciała, żeby to się zmieniło i żeby wszystkie kobiety mogły decydować o sobie, żyć na własnych zasadach, realizować marzenia, być wolne i szczęśliwe”. A jeśli nie mam ciała, to czy mogę być body positive? Pewnie, że może. Wszystko może. Tak jak my mogliśmy wszystko, gdy wymyślaliśmy, jak będzie Wero. Mogliśmy stworzyć kompletnie odjechaną, nierzeczywistą postać. Na przykład filigranową dziewczynę o urodzie kosmicznego elfa, z kośćmi policzkowymi jak u Diaboliny i piegami z brokatu. Tylko po co? Zależało nam, aby nasza wirtualna influencerka wyglądała jak najbardziej realnie. Była dziewczyną, w której łatwo się przejrzeć, bo nie jest odbiciem wyśrubowanych standardów, które obowiązują w mediach społecznościowych. Nasza Wero wygląda jak większość dziewczyn w Polsce. Jest średniej postury, ma blond włosy i niebieskie oczy. Jest wystarczająca. Jest piękna. Tak jak ty. „Och, jak bym chciała, by każda dziewczyna, patrząc w lustro, uśmiechała się do osoby, którą w nim widzi. Żeby naprawdę szczerze akceptowała swoje ciało i potrafiła być mu wdzięczna za to, że jest jej domem, pozwala jej biegać, pływać, tańczyć, uprawiać seks. To, że ja mogę spokojnie funkcjonować bez ciała, nie znaczy, że wy możecie olewać swoje. Ciało jest źródłem siły i radości. Warto okazywać mu szacunek i miłość”. Moja dusza jest tęczowa Dusza?! Wero może nie ma ciała, ale uwierzcie mi, akurat duszę to ta dziewczyna ma. I co to jest za piękna dusza! Wero kocha wszystkich, jest niereformowalną optymistką, wszędzie stara się dostrzegać dobro i nigdy nie zaczyna zdania od „nie znoszę”, choć jeśli jest coś, czego wyjątkowo nie cierpi, to jest to homo- i transfobia. Każda próba odbierania innym prawa do bycia w pełni sobą. „Jak można ludziom mówić, kogo mają kochać? To okrutne. Zawsze staram się rozumieć argumenty człowieka po drugiej stronie, wykazać się największą empatią, ale sorry, jeśli jesteś homofobką, nie zostaniemy koleżankami. Solidaryzuję się z osobami LGBT+ w ich walce o równe prawa. Uważam, że już najwyższa pora, by wprowadzić w Polsce małżeństwa jednopłciowe, bo przecież każda miłość jest piękna i pozwólmy ją ludziom celebrować. Moje wirtualne serce pęka, gdy słyszę o kolejnych przypadkach przemocy wobec homoseksualnych czy transpłciowych dzieciaków. Jako osoba, która nie ma fizycznego ciała, nawet nie potrafię sobie wyobrazić cierpienia, które odczuwają ludzie uwiezięni w ciałach, których nie czują, które nie są tak naprawdę ich. Tranzycja to wystarczająco wymagający proces, czy naprawdę trzeba im jeszcze dokładać bólu hejtem i przemocą? A jeśli nie wiesz, czym jest transpłciowość, i dlatego to pojęcia wzbudza w tobie niechęć czy nieufność, to nic prostszego, wystarczy się douczyć. Wiedza jest dziś na wyciągnięcie ręki i bardzo często nic nie kosztuje, poza czasem i chęciami, ale zapewniam was, że świat jest piękniejszy, gdy ludzie są na siebie otwarci”. Chcę być dla dziewczyn tym, kim Rączka dla Wednesday Co robi Wero, gdy akurat nie pochłaniają jej ważne sprawy jak walka o prawa zwierząt i aktywność na rzecz równości? Słucha muzyki i ogląda seriale. Uwielbia Taylor Swift, zwłaszcza z późniejszych, feministycznych płyt. Lubi piosenki Billie Eilish, bo to w końcu głos jej pokolenia. Chciałaby rapować jak Megan Thee Stallion, ale niestety algorytm nie przewidział tej specjalnej umiejętności. Chciałaby też tańczyć jak Wednesday Addams, bohaterka jej ulubionego nowego serialu. „Kocham Wednesday! Ta dziewczyna nigdzie nie pasuje, jest inna – trochę tak jak ja – ale też nie stara się na siłę przypodobać ludziom. Jest wierna sobie. Zawsze staje po stronie słabszych. Na początku zgrywa samotniczkę, ale kocha i walczy o swoich przyjaciół. Chciałabym być dla dziewczyn tym, kim dla Wednesday jest Rączka – wsparciem” – wyjaśnia Wero. „Chciałabym przekonać każdą z was, że wspaniale jest być sobą, niezależnie od tego, co mówią nam inni. Jak śpiewa moja ulubiona polska wokalistka Mery Spolsky >>Każda dziewczyna ma wierzyć w siebie Całą historię Wero przeczytacie w najnowszym numerze magazynu GLAMOUR (03/2023). Posłuchajcie również podcastu, w którym Wero rozmawia Paulina Klepacz. Zaproś awatarkę Wero do domu, zrób sobie z nią zdjęcie, zmierz buty, które nosi Awatarka Wero, nasza wirtualna wymarzona influencerka, w sesji do magazynu GLAMOUR ma na sobie ubrania Converse, jak i nosi buty tej marki. Najbardziej kultowe modele Converse, które wybrała Wero możecie zmierzyć sobie w domu dzięki wirtualnej przymierzalni. Wystarczy, że zeskanujecie QR kody do konkretnych butów, które znajdziecie przy zdjęciach Wero. Wirtualna funkcja działa na większości modeli telefonów. Na tym jednak nie koniec. Możecie również zaprosić Wero do swojego domu. Jak? Koło wstępniaka redaktorki naczelnej znajdziecie QR kod do AR, który pozwoli wam znaleźć się obok awatarki gdziekolwiek jesteście. A jeśli chcecie sobie zrobić z nią urocze selfie – nic prostszego. Zajrzyjcie na Instagram @glamourpoland, gdzie znajdziecie filtr do wykorzystania w tym celu.
Marcowe wydanie GLAMOUR z awatarką na okładce już w sprzedaży. Oto 6 powodów, dla których warto je mieć
Co tym razem w nowym wydaniu magazynu GLAMOUR? Mamy wyjątkową bohaterkę okładkową – awatarkę Wero a numer poświęcony jest modzie przyszłości.
Marcowe wydanie GLAMOUR już w kioskach! Przedstawiamy 6 powodów, dla których warto je mieć. 6 powodów, dla których warto kupić nowy numer GLAMOUR Ten numer GLAMOUR jest szczególny, bo po raz pierwszy mamy na naszej okładce wirtualną bohaterkę. Poznajcie Wero, stworzoną przez nas wirtualną influencerkę. W tym numerze pochylamy się nad wirtualną rzeczywistością, zastanawiamy się nad przyszłością mody i podpatrujemy najgorętsze trendy. Jak zwykle dostarczamy wam też solidną dawkę informacji z dziedziny stylu życia oraz popkultury i przedstawiamy inspirujące postaci, których historie i doświadczenia mogą być wzorem dla innych. Zobaczcie, co jeszcze czeka na Was w nowym wydaniu GLAMOUR. Wero to nasza wymarzona influencerka. Bliskie są nam jej wartości: inkluzywność, tolerancja, szacunek dla ludzi, natury i planety. Poznajcie historię naszej wirtualnej dziewczyny z okładki, która choć wymyślona przez nas, wbrew pozorom wcale nie odbiega tak bardzo od rzeczywistości. Aktorki w podwójnej roli. Olga Kalicka, Monika Pikuła i Marianna Gierszewska nie rezygnują z grania, ale mają na siebie też inne pomysły i z powodzeniem realizują swoje zawodowe plany B. Aktor Piotr Trojan to ekspert od nieoczywistych, wymagających ról. Nam szczerze opowiedział, jak się do nich przygotowuje i co pomaga mu w dbaniu o równowagę i dobrostan. Jaka będzie przyszłość mody? Razem z naszymi ekspertami prognozujemy najważniejsze zmiany, wyzwania, innowacje. Trendy w makijażu wreszcie pozwalają na bezkompromisową wolność i ekspresję bez pudrowania rzeczywistości. Jak mieszkają zetki? Gniazdują, zakładają mikroogrody na balkonie, wymieniają się meblami. Kochają przytulność, światło i przedmioty z duszą.