Narcyz na randce bywa czarujący! Poznaj jego cechy i sygnały ostrzegawcze, zanim wciągnie cię w toksyczną relację!
Narcyz na randce często przypomina idealnego partnera – jest uważny, czarujący i doskonale wyczuwa, czego potrzebujesz. Psychologicznie to szczególnie trudny przeciwnik, bo wykorzystuje mechanizmy uwodzenia i manipulacji, które działają na najbardziej wrażliwe obszary naszej psychiki. W tym tekście opisuję cztery najczęściej spotykane typy narcyzów, ich charakterystyczne zachowania oraz subtelne sygnały, które pomagają rozpoznać zagrożenie na wczesnym etapie.
W psychologii klinicznej mówi się o narcystycznym zaburzeniu osobowości i cechach narcystycznych. To nie jest zwykła pewność siebie, lecz specyficzny wzorzec funkcjonowania. Osoba narcystyczna potrzebuje stałego podziwu i potwierdzania własnej wyjątkowości. Robi to kosztem innych, ich granic i poczucia bezpieczeństwa psychicznego. Dla zrozumienia narcyzmu przydatne jest porównanie do kruchej porcelanowej figury. Z zewnątrz wygląda na mocną i błyszczącą, w środku jest jednak pusta i bardzo podatna na pęknięcia. Narcyz buduje więc cały system zachowań, który ma chronić jego delikatne „ja”. Używa deprecjonowania innych, idealizowania siebie, a czasem udawanego altruizmu. Na randce przekłada się to na intensywne uwodzenie, szybkie tempo relacji i emocjonalną huśtawkę. Badacze, tacy jak Otto Kernberg czy Heinz Kohut, opisują narcyzm jako efekt zaburzonego rozwoju poczucia własnej wartości w dzieciństwie. Dziecko albo było wielbione bezwarunkowo, albo krytykowane i zawstydzane. Dorosły narcyz funkcjonuje więc jak ktoś, kto całe życie próbuje udowodnić, że jest wystarczająco dobry. Robi to jednak w sposób destrukcyjny dla otoczenia. Najsilniej cierpią osoby, które miały w dzieciństwie rolę „opiekuńczą” wobec rodziców. Dla nich narcyz jest podświadomie znajomy. To ktoś, kto dużo potrzebuje, ma silne emocje i daje krótkie momenty bliskości, przeplatane chłodem lub krytyką. Mózg odczytuje to jako „miłość”, bo taki wzorzec zna z domu. Dlaczego tak wielu narcyzów świetnie sobie radzi na randkach? Badania nad narcyzmem pokazują ciekawą zależność. Na początku znajomości narcyzi wypadają bardzo atrakcyjnie. Są pewni siebie, charyzmatyczni i towarzyscy. Autorzy badań, m.in. Joshua Foster czy W. Keith Campbell, zauważają, że narcyzi potrafią „sprzedać” się lepiej w pierwszym kontakcie niż osoby bez cech narcystycznych. Na dalszym etapie związków ich popularność spada, gdy wychodzą na jaw egoizm i brak empatii. To zjawisko można porównać do reklamy produktu premium. Opakowanie jest perfekcyjne, obietnica – kusząca, a prezentacja – dopracowana. Problem pojawia się przy „codziennym użytkowaniu”. Produkt nie spełnia obietnic, łatwo się psuje i wymaga ciągłej uwagi. Narcyz na randce działa podobnie. Inwestuje w pierwsze wrażenie, bo wie, że wtedy ma najwięcej do zyskania. Osoby po relacjach z narcyzami mówią, że nigdy wcześniej nie czuły się tak wyjątkowe, jak na początku tej znajomości. Podkreślają intensywny kontakt, szybkie deklaracje i poczucie „duszy bratniej”. Z perspektywy czasu nazywają to raczej „emocjonalnym dopingiem” niż prawdziwą bliskością. Typ 1: Narcyz jawny – król sceny, który nie zna słowa „dość” Narcyz jawny (grandiozny) to najbardziej stereotypowy obraz narcyza. Lubi być w centrum, mówi dużo o sobie i swoich sukcesach. Ma wrażenie, że zasługuje na specjalne traktowanie. Psychologicznie to osoba z rozdmuchanym obrazem własnego „ja”, która jednak musi nieustannie go podtrzymywać. Na randce działa jak charyzmatyczny showman. Opowiada o projektach, planach i osiągnięciach, często koloryzuje fakty. Z pozoru jest pewny siebie, w praktyce sprawdza, jak bardzo go podziwiasz. Każda Twoja reakcja staje się dla niego lustrem. Potrzebuje, żebyś się zachwycała, zgadzała, przytakiwała. Gdy próbujesz przejąć głos, może lekko zbagatelizować Twoje doświadczenia lub zmienić temat na siebie. Psychologicznie to mechanizm kompensacji. Narcyz jawny przykrywa swoje lęki przed porażką i przeciętnością, budując narrację o własnej wyjątkowości. Robi to automatycznie, niemal odruchowo. Dla partnerki oznacza to relację, w której potrzeby i emocje jednej strony są systematycznie deprecjonowane. Typ 2: Narcyz wrażliwy – cichy, rzekomo zraniony, ale emocjonalnie bardzo wymagający Narcyz wrażliwy bywa mylony z osobą nieśmiałą, introwertyczną lub „po przejściach”. W literaturze mówi się o narcystycznej kruchości. Taka osoba ma ogromną wrażliwość na krytykę, poczucie bycia niezrozumianą i skłonność do dramatyzowania swoich doświadczeń. Zewnętrznie może prezentować się jako skromna, wewnętrznie czuje się jednak wyjątkowa i niedoceniona. Na randce narcyz wrażliwy lubi narrację o cierpieniu. Opowiada o byłych partnerkach, które go nie doceniły, o szefach, którzy go nie rozumieli, i o świecie, który jest brutalny wobec tak „dobrych ludzi, jak on”. Często akcentuje swoją głębię i wyjątkową wrażliwość. W praktyce emocjonalnej to zaproszenie do roli wybawicielki. Psychologicznie to forma narcystycznej regulacji poczucia własnej wartości poprzez rolę ofiary. Narcyz wrażliwy nie potrzebuje wyłącznie podziwu. Potrzebuje także stałego potwierdzania, że jest krzywdzony przez innych i wyjątkowo wrażliwy. Partnerka staje się dla niego emocjonalnym „opiekunem”. Związek przyjmuje kształt relacji rodzic – dziecko, a nie dwóch dorosłych. Typ 3: Narcyz altruistyczny – ten, który „zawsze pomaga”, ale wystawia rachunek Narcyz altruistyczny to jeden z najbardziej mylących typów. Na zewnątrz wygląda jak osoba nadmiernie empatyczna. Zawsze ma czas, potrafi pomóc, angażuje się w projekty, często deklaruje wysoką wrażliwość społeczną. W psychologii opisuje się to jako „narcystyczny altruizm” – pomaganie innym, które jednocześnie służy budowaniu wizerunku własnej wyjątkowej dobroci. Na randce narcyz altruistyczny jest czarujący. Może opowiadać o wolontariacie, wspieraniu rodziny, o tym, jak „zawsze stawia innych na pierwszym miejscu”. Na początku daje dużo: czas, uwagę, czasem prezenty lub konkretne przysługi. Jego pomoc ma jednak ukryty warunek. Oczekuje wdzięczności, lojalności i szczególnego traktowania. Osoby, które były z nim w związku mówią często, że „przestały ufać własnej ocenie dobra”. Partner potrafił zrobić coś realnie pomocnego, a potem wielokrotnie to wypominał. Komentarze typu: „Tyle dla Ciebie zrobiłem, a Ty…”, „Nikt Cię tak nie wspierał, jak ja” stawały się stałym fragmentem komunikacji. Jego „dobroć” utrzymywała drugą stronę w poczuciu długu. Psychologicznie to strategia budowania pozycji moralnej wyższości. Narcyz altruistyczny widzi siebie jako lepszego człowieka. Utrzymuje ten obraz, podkreślając własne poświęcenie i jednocześnie umniejszając wkład innych. Na randce brzmi to jak piękne wyznanie wartości. W dłuższej perspektywie staje się narzędziem kontroli. Typ 4: Narcyz intelektualny – specjalista od wyższości, który używa wiedzy jak broni Narcyz intelektualny (czasem nazywany też cerebralnym) buduje swoją wartość na intelekcie, wiedzy i kompetencjach poznawczych. Czuje się lepszy, bo „więcej wie”, „lepiej rozumie świat” i ma bardziej „zaawansowane” zainteresowania. W psychologii mówi się tu o narcystycznej identyfikacji z intelektem – umysł staje się głównym źródłem poczucia wyjątkowości. Na randce taki narcyz często przyjmuje rolę eksperta. Wyjaśnia, tłumaczy, analizuje. Na początku bywa to atrakcyjne, bo druga strona czuje się jak w ciekawym wykładzie. Z czasem w tej „szkole” brakuje jednak miejsca na jej własne zdanie. Próby wyrażenia innej opinii spotykają się z subtelnym podważaniem lub żartami z Twojej „naiwności”. Psychologicznie to strategia budowania hierarchii w związku. Narcyz intelektualny dba o to, żeby jego pozycja „mądrzejszego” była utrzymana. Używa do tego wiedzy, specjalistycznego języka, czasem powołuje się na autorytety. W praktyce relacyjnej druga strona zaczyna wątpić we własne kompetencje i intuicję. Jak rozpoznać narcyza na randce: subtelne sygnały Narcyz na randce nie zdradza się od razu przemocą psychiczną czy otwartą agresją. Częściej są to mikrozachowania, które przy pierwszym spotkaniu wydają się drobiazgiem. Z punktu widzenia psychologii to jednak ważne wskaźniki stylu funkcjonowania. Wspólnym mianownikiem dla czterech opisanych typów jest specyficzna dynamika uwagi. Narcyz ma tendencję do zasysania przestrzeni psychicznej. Rozmowa jest bardziej o nim niż o Tobie. Gdy opowiadasz coś swojego, temat prędko wraca do jego przeżyć. Przyjemność czerpie głównie z bycia podziwianym, słuchanym, ratowanym lub podziwianym za „dobroć” czy „mądrość”. Drugi ważny sygnał to sposób reagowania na Twoje granice. Odmowa spotkania, sugestia, że coś Ci nie odpowiada, czy zwykłe „dzisiaj nie mogę” uruchamiają wyraźną zmianę w jego zachowaniu. Pojawia się chłód, lekka obraza, wycofanie, czasem sarkazm. Dla zdrowo funkcjonującej osoby „nie” jest naturalnym elementem relacji. Dla narcyza bywa zamachem na jego wartość. Trzeci element dotyczy tempa bliskości. Narcyzi bardzo często przyspieszają rozwój relacji. Propozycje wspólnej przyszłości, mówienie o „wyjątkowym połączeniu”, szybkie wyznania i intensywna obecność w komunikatorach pełnią funkcję testu. Narcyz sprawdza, czy uda się w krótkim czasie zbudować silną emocjonalną zależność. Co możesz zrobić: strategie ochronne, które nie wymagają rewolucji w Twoim życiu To nic innego jak zaufanie do własnych mikrosygnałów. Niewygoda, napięcie w ciele, wrażenie, że „za dużo się dzieje jak na ten etap” są ważnymi informacjami. Nie potrzebujesz dowodów na poziomie twardych faktów – wystarczy, że czujesz, że coś jest nie tak. To Twoja psychika sygnalizuje potencjalne zagrożenie. Pierwszym praktycznym krokiem jest spowolnienie. Dłuższe obserwowanie drugiej osoby w różnych sytuacjach pozwala zobaczyć wzorce zachowań, których nie widać na początku. Narcyz gorzej znosi brak natychmiastowej gratyfikacji. Przy spowolnieniu relacji pojawia się u niego zniecierpliwienie, wycofanie lub próby nacisku. Drugim krokiem jest ćwiczenie prostych granic. Krótkie komunikaty typu „Dzisiaj nie mogę się spotkać”, „Nie czuję się dobrze z takim żartem”, „Nie chcę o tym teraz rozmawiać” pokazują, jak druga strona reaguje na Twoją odrębność. Osoba, która ma stabilne poczucie własnej wartości, przyjmie to jako normalny element relacji. Narcyz często zareaguje zranieniem, złością lub próbą odwrócenia sytuacji tak, byś to Ty czuła się winna. Trzeci obszar dotyczy wsparcia z zewnątrz. Przy relacjach z narcyzami niezwykle ważne jest, by nie izolować się od przyjaciół i bliskich. Zewnętrzne spojrzenie działa jak dodatkowe lustro psychiczne. Inni czasem szybciej widzą, że partner Cię umniejsza, kontroluje lub zasysa całą Twoją energię. Jeśli czujesz, że wchodzisz w podobne relacje powtarzalnie, warto skonsultować się z psychologiem lub psychoterapeutą. To nie jest diagnoza na temat Twojej „winny”. To raczej sygnał, że Twój wzorzec przywiązania i granic został kiedyś ukształtowany w taki sposób, że narcyz wydaje się bezpiecznie znajomy. Praca nad tym mechanizmem pozwala inaczej wybierać w przyszłości. Narcyz na randce jako test Twoich granic psychicznych Narcyz na randce nie jest jedynie problemem jednostkowym. To zjawisko odsłaniające szersze mechanizmy społeczne – kult sukcesu, indywidualizmu i pozornego samorozwoju. Z psychologicznej perspektywy każdy z opisanych typów narcyzów używa innych strategii do regulowania kruchości własnego „ja”. Jawny szuka podziwu, wrażliwy – opieki, altruistyczny – moralnej przewagi, a intelektualny – poczucia wyższości. Dla Ciebie jako osoby randkującej to przede wszystkim test granic i zaufania do siebie. Twoje wrażenie, że coś jest zbyt intensywne, jednostronne lub dziwnie męczące, jest wystarczającym powodem, by się zatrzymać. Psychologia nie zachęca tu do paranoi, lecz do uważności. Świadomość tych mechanizmów nie ma Cię przestraszyć. Ma stać się narzędziem, które pozwala wybierać relacje, w których jest miejsce na dwie pełne osoby.
Lady Gaga przekazała fortunę dla polskiej fundacji. Chodzi o zdrowie psychiczne najmłodszych!
Lady Gaga wsparła polską Fundację GrowSPACE i przekazała jej ogromną kwotę pieniędzy. Piękny gest wokalistki jest dziś szeroko komentowany w mediach. Poznajcie szczegóły.
Lady Gaga i Fundacja Born This Way wspierają młodzież w Polsce Lady Gaga po raz kolejny udowodniła, że wykorzystuje swoją popularność w szczytnym celu. Tym razem jej pomoc dotarła do Polski. Fundacja Born This Way, którą prowadzi razem ze swoją matką Cynthią Germanottą, przekazała aż 100 tysięcy dolarów polskiej Fundacji GrowSPACE. Wsparcie finansowe pochodzi z międzynarodowego programu „Kindness in Community Fund”. Na ponad 4000 zgłoszonych organizacji, wybrano tylko 55, wśród których znalazła się właśnie GrowSPACE. To ogromne wyróżnienie dla polskiej fundacji i wyraz uznania dla jej dotychczasowej pracy na rzecz młodych ludzi. Tylko 55 organizacji z całego świata dostało grant. Wśród nich Fundacja GrowSPACE Program „Kindness in Community Fund” miał na celu wsparcie organizacji z całego świata, które prowadzą działania związane ze zdrowiem psychicznym, równością i przeciwdziałaniem wykluczeniu. Spośród 4000 aplikujących instytucji, granty otrzymało jedynie 55 organizacji, co czyni Fundację GrowSPACE częścią bardzo wąskiego, prestiżowego grona. Dominik Kuc z zarządu fundacji podkreśla, że grant od Lady Gagi to odpowiedź na rosnące potrzeby w zakresie zdrowia psychicznego młodzieży. Jak zaznaczył: „Chcemy pokazać, że nie trzeba wstydzić się wizyty u psychologa”. Na co trafią pieniądze od Lady Gagi? Fundacja GrowSPACE opublikowała post na Facebooku, w którym podzieliła się radosną wiadomością. „Z niesamowitą dumą i wdzięcznością możemy ogłosić, że zostaliśmy odbiorcami grantu Kindness in Community Fund, przyznawanego przez Born This Way Foundation - Fundacji założonej i prowadzonej przez Lady Gagę wraz z jej mamą, Cynthią Bissett Germanottą - organizacjom społecznym z 11 krajów z całego świata na działania na rzecz dobrostanu i zdrowia psychicznego dzieci i młodzieży” - czytamy we wpisie. Przekazane środki zostaną wykorzystane w latach 2025-2027 na działania skierowane do młodzieży w wieku od 14 do 21 lat. Fundacja planuje realizację projektów w polskich szkołach, koncentrujących się na wspieraniu zdrowia psychicznego, budowaniu równości i akceptacji. Kluczowym elementem będzie wdrożenie metod peer-to-peer i peer-support, czyli tzw. wsparcia rówieśniczego. Programy te będą uzupełniane przez pracę specjalistów, co zapewni młodym ludziom holistyczne wsparcie w codziennych wyzwaniach psychologicznych. Dominik Kuc, członek zarządu Fundacji GrowSPACE, wielokrotnie podkreślał znaczenie wsparcia psychologicznego dla młodzieży. W komunikacie przesłanym do „Faktu” mówił, że każda młoda osoba zasługuje na pomoc w kryzysie i że należy przełamywać tabu związane z wizytami u psychologa. Dzięki wsparciu Lady Gagi, fundacja będzie mogła kontynuować swoją misję, obejmując zasięgiem kolejne szkoły i środowiska młodzieżowe w całej Polsce. Inicjatywa ta ma szansę realnie poprawić jakość życia tysięcy młodych ludzi, dając im przestrzeń do rozmowy, zrozumienia i odbudowy poczucia własnej wartości.
Przez lata słyszały, że są zdolne, ale leniwe, że im się nie chce. Tak wygląda życie kobiet z ADHD
Neuroróżnorodność to nie jest problem, który trzeba rozwiązać, tylko sposób, w jaki funkcjonujemy – czasem trudniejszy albo zaskakujący, ale też pełen zasobów. I trzeba się nauczyć z nich mądrze korzystać - mówi Olimpia Jenczek, autorka książki „Życie z ADHD”.
ADHD to nie tylko problemy z koncentracją. Ale ile osób, tyle historii. I jeszcze więcej niewiadomych, mitów, stereotypów. Olimpia Jenczek rozbraja je w swojej książce. Wszystko po to, by tworzyć lepszy świat, w którym jest miejsce na (neuro)różnorodność. Marta Krupińska: Podtytuł Twojej książki brzmi „Brakująca instrukcja obsługi”. O swoim ADHD piszesz z kolei jako o brakującym puzzlu. Diagnoza, a potem podzielenie się tymi doświadczeniami w książce pomogły Ci lepiej zrozumieć siebie? Olimpia Jenczek: Na temat ADHD przeczytałam chyba wszystko, co jest dostępne na rynku. Nigdzie jednak nie znalazłam wiedzy w pigułce, poruszającej różne obszary, niekoniecznie kojarzone z ADHD, ale ściśle z nim związane. Jest więc rozdział o finansach, jedzeniu, stosunku do ciała, bliskości i seksie. Nie jestem psycholożką ani psychoterapeutką, korzystałam ze wsparcia ekspertów. Chciałam, żeby ta książka była różnorodna, więc są w niej praktyczne porady, np. jak ogarnąć przestrzeń, lista przedmiotów wspierających życie i doświadczenia różnych osób, w tym moje własne. Myślę, że to dobre podsumowanie drogi, jaką przeszłam. W social mediach ADHD jest nieraz przedstawiane jako atrybut ludzi kreatywnych czy wręcz supermoc. Ty piszesz jednak, że gdybyś mogła, wybrałabyś życie bez ADHD. Dlaczego to romantyzowanie ADHD może być szkodliwe? Z jednej strony osoby z ADHD przez lata słyszały, że są zdolne, ale leniwe, że im się nie chce. Nic dziwnego, że wiele z nich chce teraz pokazać światu: „Mam ADHD, a mimo to świetnie ogarniam swoje życie, jestem kreatywna, odnoszę sukcesy”. To bywa próbą odzyskania poczucia własnej wartości i sprawczości. Z drugiej strony ADHD to zaburzenie neurorozwojowe, które realnie wpływa na funkcjonowanie w sferze uwagi, ale też emocji, relacji, finansów, zdrowia psychicznego. Na spotkaniach autorskich czasem pytam uczestników, kto – mając wybór – zdecydowałby się zachować ADHD, i zwykle podnosi się tylko połowa sali. Myślę, że łatwiej polubić ADHD albo się z nim pogodzić, gdy mieszkasz w dużym mieście, masz dostęp do terapii, leków, wspierającego środowiska. A nie wolno zapominać o całej grupie osób, które są niezdiagnozowane lub mieszkają w mniejszych miejscowościach, gdzie specjalistów po prostu nie ma. Dla nich ADHD to nie „supermoc”, tylko źródło cierpienia i wykluczenia, zwłaszcza gdy nie wiedzą, co się z nimi dzieje. Z badań wiemy, że osoby z ADHD są bardziej narażone na uzależnienia, ryzykowne zachowania, zadłużenie, wypadki drogowe. I właśnie dlatego romantyzowanie ADHD może być szkodliwe – bo pomija ten trudny, często niewidoczny kawałek rzeczywistości wielu osób. Które z tych trudności najbardziej odbiły się na Twoim codziennym funkcjonowaniu? Dla mnie najbardziej frustrująca jest impulsywność związana z nieprzemyślanymi zakupami i decyzjami finansowymi. I choć mam to względnie opanowane, dalej płacę za to podatek, o czym bardzo szczegółowo piszę w ostatnim rozdziale. Wciąż borykam się też ze ślepotą czasową i niedoczasem, wszędzie się spóźniam, choć wydaje mi się, że mam tyle czasu, że wszystko zdążę zrobić, a potem pędzę, spóźniam się i muszę przepraszać. Przez to mam non stop nieskończone zadania, źle szacuję, ile czasu dane zajęcie mi zajmie, co generuje codzienny stres. Zdarza mi się, zwłaszcza w sytuacjach wymagających profesjonalizmu, np. gdy prowadzę szkolenie, że w połowie zdania zapominam, co chciałam powiedzieć, i powtarzam się kilka razy. Ale jak sama piszesz, doceniasz też pewne korzyści, jakie daje Ci neuroatypowy mózg. Kiedyś wydawało mi się, że jest ich więcej. Teraz myślę jedynie o kreatywności, którą mogę wykorzystywać w życiu zawodowym. Choć bywa męcząca, gdy włącza się o trzeciej w nocy i nie mogę spać, bo obmyślam nowe plany. Powszechna wiedza o ADHD wciąż bazuje na stereotypach. Które z nich uważasz za najbardziej krzywdzące i niezgodne z prawdą? Choćby ten, że ADHD dotyczy tylko chłopców, że się z tego wyrasta albo że ADHD można nabyć. Że teraz wszyscy je mają, bo żyjemy w czasach, gdy mamy za dużo bodźców. No nie. Można wykazywać objawy ADHD, jeżeli się za bardzo przebodźcujemy. Joanna Jurga (neuroarchitektka, autorka podcastów – przyp. red.) mówi, że każdy z nas czasem bywa neuroatypowy, że kobiety, kiedy zachodzą w ciążę, pod wpływem hormonów mogą doświadczać objawów charakterystycznych dla ADHD. Tyle że ludzie z ADHD mają je stale i na dosyć wysokim poziomie. ADHD obejmuje trudności z utrzymaniem uwagi, ale też z jej regulowaniem. Z jednej strony możemy doświadczać tzw. hiperfokusu, czyli nadmiernego skupienia na czymś, co nas interesuje, czasem aż do zatracenia się w tym, a z drugiej – zupełnego braku możliwości skupienia się na czymkolwiek, co wydaje się nudne lub nie angażuje emocjonalnie. ADHD to jednak nie tylko kwestia uwagi – to również impulsywność, która może wpływać na różne obszary życia, np. podejmowanie ryzykownych decyzji, jazdę samochodem bez refleksji nad konsekwencjami, czy trudność z zatrzymaniem się w emocjach. Regulacja emocji to kolejny kluczowy aspekt – osoby z ADHD często przeżywają emocje bardzo intensywnie i mają trudność z ich wygaszaniem, co może prowadzić do wybuchów złości, frustracji albo przeciwnie – do nagłych stanów wycofania. Dlatego piszesz, że ADHD nie ma jednej twarzy? Tak jak nie ma dwóch takich samych osób z ADHD. Ono jest po prostu bardzo skrajne. Bo oprócz tego, że mój mózg inaczej funkcjonuje, wpływają na to szkoła, rodzice, otoczenie. Ponadto jedna rzecz to zrozumienie, czym jest ADHD, a druga – już po diagnozie – zmapowanie, jak ADHD wpływa na moje życie i jak u mnie się objawia. I że objawy mogą się wydawać wręcz sprzeczne. Bo jak mogę mieć problem z perfekcjonizmem, skoro nie jestem w stanie utrzymać porządku w domu? A jednak go mam, tyle że w innych obszarach, głównie w pracy, choć też nie we wszystkim, co robię. Gdy przygotowuję prezentację, to ona może mieć błędy ortograficzne, ale kolory muszą idealnie do siebie pasować. Albo to, co obserwuję u wielu znajomych – że świetnie ogarniają swoje życie zawodowe, ale w domu jest gorzej. Dają z siebie 100 proc. w pracy, tam dowożą, maskują wszystkie swoje objawy, a gdy wracają do domu, nie mają już siły zadbać o porządek, regularnie chodzić do lekarza czy nawet przygotowywać posiłków. W social mediach sporo jest opinii, że ludzie idą po diagnozy, żeby mieć wymówkę, i traktują je jak kiedyś w szkole zwolnienie z WF-u. Pewnie zdarzają się osoby, które tak do tego podchodzą, ale to nie powinno przesłaniać sensu diagnozy. Ona nie jest po to, żeby coś usprawiedliwiać, tylko żeby lepiej zrozumieć siebie i dostać wsparcie. Diagnoza to nie wymówka – to wyjaśnienie. Ma poprawić jakość życia, ale to nie jest droga na skróty. U mnie przyniosła ulgę i poczucie sensu, ale też otworzyła drzwi do trudnej pracy – terapii, leczenia, codziennego dbania o siebie. Samo umówienie się do psychiatry bywa barierą – wiele osób z ADHD prokrastynuje to tygodniami. A potem dochodzi koszt i trudna dostępność leków. Trzeba ogromnego samozaparcia, żeby to wszystko ogarnąć. Dla niektórych diagnoza będzie impulsem do działania, a inni mogą się zniechęcić już na samym początku. Działasz jako samorzeczniczka ADHD, prowadzisz fundację Mamy Podobnie, organizujesz psychoedukacyjne „Korki z neuroróżnorodności”. Łatwiej dogadujesz się z osobami z ADHD? Gdy ktoś mnie pyta, czy moi neurotypowi przyjaciele lepiej mnie rozumieją, to odpowiadam, że nie wiem, bo nie mam neurotypowych przyjaciół. W moim najbliższym otoczeniu wszyscy mają jakąś diagnozę z pogranicza ADHD i spektrum autyzmu. Dzięki temu zaczęliśmy więcej o tym rozmawiać i poczucie, że nie jestem w tym sama, na pewno mi pomogło. To samo mówią uczestnicy naszych spotkań na temat neuroróżnorodności. To poczucie, że jesteś częścią społeczności, grupy, że są wokół ciebie osoby, które mają podobnie i cię rozumieją, jest bardzo budujące. Poza tym z moich obserwacji wynika, że większość osób z ADHD jest w związkach z innymi neuroatypowymi, np. w spektrum autyzmu. Mamy podobne potrzeby, doświadczenia, wrażliwość – tę na świat, ale i sensoryczną, więc siłą rzeczy ciągniemy do siebie nawzajem. Choć znam też neuroatypowe pary, w których osoba z ADHD ciągle się spóźnia, żyje w chaosie i działa „na spontanie”, a druga, w spektrum, potrzebuje struktury, ułożonego planu dnia, lubi porządek. Ale jak mówi jedna z moich rozmówczyń, psycholożka i psychoterapeutka Marta Cieśla, jeśli partnerzy są gotowi na zrozumienie siebie i wprowadzanie rozwiązań, które działają w ich kontekście, takie relacje mogą być bardzo wspierające. Bo neuroróżnorodność to nie jest problem, który trzeba rozwiązać, tylko sposób, w jaki funkcjonujemy – czasem trudniejszy albo zaskakujący, ale też pełen zasobów. I trzeba się nauczyć z nich mądrze korzystać. Artykuł ukazał się w magazynie Glamour 9/25.
Jak wstawać, gdy za oknem noc? 5 łagodnych sposobów na poranny brak energii i „depresję cery”
Dlaczego tak się dzieje? Dlaczego latem zrywamy się z łóżka o 5 rano, a zimą nie możemy wygrzebać się spod kołdry? To nie lenistwo. To biologia, kochanie.
Alarm w środku nocy. Jak wstawać, gdy słońce jeszcze śpi? Budzik. 6:30. Ciemność. Taka gęsta, atramentowa, jakby świat zapomniał się obudzić. A ty razem z nim. Przycisk „drzemka” wydaje się jedynym aktem miłosierdzia w tym nieludzkim świecie. Znasz to uczucie? To nie jest zwykłe niewyspanie. To zimowy bunt organizmu. Nasz wewnętrzny zegar, ten precyzyjny szwajcarski mechanizm, który zarządza cyklem dobowym, po prostu głupieje. Mózg, widząc mrok, działa jak automat: „Ciemno? To śpij! Produkujemy melatoninę (hormon snu)!”. A my próbujemy wmówić mu, że czas na kawę, spotkanie na Zoomie i Excela. To jest wojna. Wojna domowa między twoim kalendarzem Google a twoim ciałem. Kto przegrywa bitwę o sen? Twoja cera Zgadza się. To poranne szarpanie się ze sobą, ten wewnętrzny konflikt, to czysty kortyzol. Stres. A stres, jak wiemy, nie jest przyjacielem glow. To on odpowiada za „depresję cery”, za ten szary, ziemisty koloryt, za poranną opuchliznę, którą próbujesz potem rozprasować jadeitowym rollerem. Walczysz o piękną skórę wieczorem (retinole, peptydy), a rano fundujesz jej hormonalny koktajl Mołotowa. Więc jak wygrać tę batalię o poranek? Jak przeprowadzić ten „reset systemu”, zanim dzień w ogóle się zacznie? Oto 5 sposobów, by oszukać ciemność. 1. Oszukaj słońce (albo je sobie kup) Skoro fundamentalnym problemem jest brak światła, to... dostarczmy światło. Zanim w ogóle otworzysz oczy. Najlepszy wynalazek od czasów suchego szamponu? Budzik symulujący wschód słońca. To nie jest kolejny niepotrzebny gadżet. To terapia. Na pół godziny przed alarmem lampa zaczyna emitować ciepłe światło, powoli zwiększając natężenie. Twój mózg, nawet przez zamknięte powieki, rejestruje tę zmianę. Odbiera sygnał: „Hej, zwalniamy produkcję melatoniny, czas na kortyzol (ten dobry, poranny!)”. Budzisz się łagodnie, naturalnie, bez szoku. Nie masz budzika? Zanim wstaniesz, zapal, chociaż lampkę nocną. Nigdy nie zaczynaj dnia w totalnej ciemności. 2. Dźwięk, który koi, a nie atakuje Ten fabryczny, piskliwy alarm w telefonie? To akustyczny policzek. To jak zacząć dzień od awantury. Twój układ nerwowy od razu wchodzi w tryb „walka lub ucieczka”. Serce wali, ciśnienie skacze. Zmień to. Natychmiast. Ustaw spokojną muzykę instrumentalną, podcast, który lubisz, albo (mój faworyt) dźwięki natury. Niech budzi cię coś, co przypomina, że świat jest dobrym, spokojnym miejscem. Nawet o 6 rano. 3. Telefon to lawa Wiem, co robisz zaraz po wyłączeniu alarmu. Sięgasz po telefon. Zaczynasz scrollować. Maile. Instagram. Newsy. To najgorszy start z możliwych. Po pierwsze, zalewasz mózg falą cudzych problemów i perfekcyjnych śniadań, zanim jeszcze zdążysz pomyśleć własną myśl. Po drugie, to siedlisko bakterii. Pamiętasz „acne phone”? Tak, właśnie przykładasz to wszystko do policzka. Zostaw telefon. Niech leży. Przez pierwsze 15 minut dnia bądź offline. 4. Rozciągnij się jak kot (jeszcze w łóżku) Zanim twoja stopa dotknie zimnej podłogi. Zanim w ogóle usiądziesz. Przeciągnij się. Tak porządnie, jak robią to koty. Rozciągnij ramiona nad głową, wyprostuj nogi, pokręć stopami i nadgarstkami. Zrób kilka głębokich wdechów. To lepsze niż pierwsza kawa. Ten drobny ruch rozprowadza krew, budzi mięśnie i, co najważniejsze, daje ci poczucie kontroli nad porankiem. To ty decydujesz, jak się zacznie, a nie bezduszny alarm. 5. Stwórz poranny „wabik” Mówiąc wprost: twój mózg musi mieć dobry powód, by opuścić bezpieczną, ciepłą pościel. Coś, co kochasz bardziej niż sen. Musisz stworzyć swój własny „haczyk”. To może być 10 minut z książką. Ulubiona herbata w pięknym kubku. Chwila ciszy z psem na kolanach. Albo ten moment, gdy nakładasz serum, które pachnie obłędnie (trochę jak „perfumy, które przyciągają komplementy”, ale są tylko dla ciebie). Znajdź swój mały, egoistyczny luksus. Coś, co jest tylko twoje. Wstawanie w ciemności to trochę jak randka w ciemno z nowym dniem. Nie wiesz, co cię czeka, i jest trochę strasznie. Ale z tymi trikami, zamiast iść na nią w wyciągniętym dresie, pójdziesz w małej czarnej. Gotowa na wszystko.
Ten serial rozbawi cię do łez, a później złamie ci serce. To hit ostatnich miesięcy
Brytyjczycy stworzyli produkcję, która idealnie trafia w gusta współczesnych widzów. „Big Mood” balansuje pomiędzy czarną komedią a dramatem, nie tracąc przy tym autentyczności.
W tym artykule: 1. „Big Mood” – fabuła 2. „Big Mood” – obsada i twórcy 3. „Big Mood” – opinie 4. „Big Mood” – czy warto obejrzeć? 5. „Big Mood” – gdzie obejrzeć? Już po pierwszych odcinkach serial zyskał status hitu, a jego fragmenty błyskawicznie rozeszły się po TikToku. Zakochacie się w nim od pierwszego odcinka! To opowieść o relacji Maggie, pisarki z chorobą dwubiegunową, oraz jej przyjaciółki Eddie. Serial potrafi bawić błyskotliwymi dialogami, ale też uderzyć w czułe struny. Zwłaszcza kiedy pokazuje, jak choroba psychiczna wpływa na życie jednostki i jej otoczenia. Widzowie porównują go do kultowego „Fleabag”. Widzowie dali mu drugą szansę i natychmiast stał się hitem! Kontrowersyjny thriller dosłownie was osaczy Choć minęły już trzy lata od premiery, survivalowy miniserial „Oddychaj” niespodziewanie wrócił do łask. Produkcja, która w 2022 roku przeszła bez większego echa, dziś ponownie znalazła się w TOP 10 najchętniej oglądanych tytułów na Netfliksie. „Big Mood” – obsada i twórcy W rolach głównych występują Nicola Coughlan („Bridgertonowie”) jako Maggie oraz Lydia West („It’s a Sin”) jako Eddie. Obie aktorki zostały docenione za swoje wielowymiarowe kreacje. W obsadzie znajdują się również Robert Gilbert, Amalia Vitale, Eamon Farren i Ukweli Roach, Joanna Page i Sally Phillips. Scenariusz wyszedł spod pióra Camilli Whitehill, a produkcja powstała dla Channel 4. Serial wywołał spore emocje wśród widzów, którzy chwalili go za bezpośredniość oraz dobre podejście do tematu. To właśnie takie reakcje sprawiły, że „Big Mood” zdobył miano jednego z najważniejszych seriali Channel 4 ostatnich lat. „Big Mood” – czy warto obejrzeć? To produkcja, która zaskakuje zmianą nastrojów – potrafi w jednej chwili rozbawić absurdem sytuacji, by za moment uderzyć w najbardziej wrażliwe punkty. Nie jest to serial łatwy ani przewidywalny, ale właśnie dlatego robi tak duże wrażenie. Oglądając go, ma się poczucie obcowania z historią, która mówi więcej o przyjaźni i ludzkiej kruchości niż niejeden poważny dramat. Pierwszy sezon „Big Mood” miał premierę w marcu 2024 roku na Channel 4. Serial jest dostępny także w ofercie wybranych platform streamingowych – warto sprawdzić dostępność w lokalnych serwisach VOD. View oEmbed on the source website
Każdy z nas ma swój „wewnętrzny model przywiązania”. Wpływa na związki i czasem bywa toksyczny (dla ciebie lub partnera)
W relacjach z partnerami często odtwarzamy to, czego doświadczyłyśmy w dzieciństwie. Jak rozpoznać, że powielasz matczyny schemat? Sprawdzamy, co mówi na ten temat psychologia.
Wyobraź sobie taką sytuację, że znasz kogoś od kilku tygodni. Zaczyna się robić blisko. Jest ciepło, jest miło… i nagle czujesz napięcie. Odsuwasz się. Albo odwrotnie – starasz się jeszcze mocniej, żeby „zasłużyć” na uwagę. Być może sama zauważasz, że twoje relacje przypominają coś, co dobrze znasz z dzieciństwa – relację z twoją mamą. To nie przypadek. To efekt zjawiska, które psychologia nazywa wewnętrznym modelem przywiązania. Czym jest wewnętrzny model przywiązania? W psychologii mówimy o modelach przywiązania – wzorcach, które powstają we wczesnym dzieciństwie na podstawie relacji z głównym opiekunem. Zazwyczaj jest nim mama. Jak tłumaczy teoria przywiązania Johna Bowlby’ego z 1969 roku, dziecko buduje obraz siebie i świata na podstawie tego, jak reaguje opiekun: czy jest dostępny emocjonalnie, reaguje na potrzeby i jest przewidywalny. Na tej podstawie kształtują się cztery style przywiązania: Bezpieczny – relacje są dla ciebie źródłem wsparcia, czujesz się w nich swobodnie; Lękowo-ambiwalentny – boisz się odrzucenia, łatwo tracisz poczucie bezpieczeństwa; Unikowy – unikasz bliskości, emocje innych mogą cię przytłaczać; Zdezorganizowany – w relacjach czujesz chaos, raz przyciągasz, raz odpychasz; Według najnowszych badań, aż 47% dorosłych Polek wykazuje cechy stylu lękowego lub unikowego. To znaczy, że niemal co druga kobieta wchodzi w relacje z bagażem emocjonalnym wyniesionym z dzieciństwa. Syndrom matki w związku: gdy troska zamienia się w opiekę Jeśli czujesz, że w twoim związku zbyt często bierzesz na siebie emocjonalną odpowiedzialność za drugą osobę, możliwe, że przejawia się u ciebie tzw. syndrom matki. To zjawisko dotyczy kobiet, które nieświadomie przyjmują rolę opiekunki, a nie partnerki. To nic innego jak związek asymetryczny, który nie ma w dłuższej perspektywie szans powodzenia. W dzieciństwie mogłaś być „tą odpowiedzialną”, pomagającą, wspierającą emocjonalnie. W dorosłości ten wzorzec może prowadzić do relacji, w której dbasz o partnera kosztem siebie. Zastanów się: Czy często kontrolujesz, czy wszystko „działa” w relacji? Czy czujesz się zmęczona emocjonalnie? Czy trudno ci prosić o pomoc? Jeśli odhaczyłaś choć jedno TAK – zatrzymaj się i sprawdź, czy to nie echo dawnych ról. Emocjonalny bunt: „nigdy nie będę jak moja matka” Czasem reakcją na trudną relację z matką jest ucieczka. Kobiety, które dorastały przy mamie uległej, sfrustrowanej, nadopiekuńczej – często idą w przeciwnym kierunku. Chcą być silne, niezależne, samowystarczalne. Nie pozwalają sobie na słabość ani zależność. Tylko że… relacje oparte są właśnie na zależności – tej zdrowej, wzajemnej. Taki bunt może przybrać formę unikania bliskości. A to znaczy, że choć marzysz o relacji, nie dopuszczasz nikogo naprawdę blisko. Z pozoru silna, w środku czujesz się samotna. Przykład? Unikasz rozmów o uczuciach. Znika ci ochota na kontakt, gdy relacja zaczyna się pogłębiać. Mówisz: „Nie potrzebuję nikogo”, ale w środku czujesz, że coś jest nie tak. Skrypt z dzieciństwa: relacje jako powtórka z domu rodzinnego W psychoterapii często mówi się, że „dopóki nie uświadomisz sobie własnej historii, będziesz ją powtarzać”. Jeśli dorastałaś w domu, w którym trzeba było zasłużyć na uwagę, w dorosłości możesz wybierać partnerów, którym trzeba będzie nieustannie coś udowadniać. Jeśli nie mogłaś wyrażać złości – dziś możesz ją tłumić, zamieniać w smutek albo w wycofanie. Relacja z matką wpływa nie tylko na styl przywiązania, ale też na naszą samoocenę, sposób reagowania na stres i to, jak wyrażamy emocje. Zastanów się: Czy masz trudność z rozpoznawaniem własnych potrzeb? Czy czujesz się odpowiedzialna za emocje innych? Czy boisz się, że jeśli pokażesz słabość, ktoś Cię opuści? To mogą być ślady dawnych wzorców, którym warto się przyjrzeć z życzliwością i uwagą. Świadomość to pierwszy krok do zmiany Nie jesteśmy skazane na powielanie schematów, ale – żeby coś zmienić – trzeba najpierw to zobaczyć. Co możesz zrobić? Zapisz, co najbardziej cię porusza w relacjach. Co boli, co złości, co sprawia, że się zamykasz? Spróbuj przypomnieć sobie, jak wyglądała relacja z mamą. Czy była przewidywalna? Czy czułaś się przy niej ważna? Rozmawiaj z bliskimi. Dziel się refleksjami. Nazwanie emocji często daje ulgę. Rozważ wsparcie terapeutyczne. Profesjonalna pomoc może pomóc ci zrozumieć głębsze mechanizmy. Możliwe, że dzieciństwo zostawiło w tobie ślady. To naturalne, ale nie oznacza, że musisz powtarzać te same wzorce. Zacznij pisać własny scenariusz – z przestrzenią na swoje potrzeby i z szacunkiem do siebie. I pamiętaj: nie ma „złych” stylów przywiązania, są tylko style, które nauczyłyśmy się rozwijać, by przetrwać. Teraz, jako dorosłe kobiety, możemy je zmieniać, krok po kroku. I wcale nie jest to takie trudne, jeśli jesteśmy świadome.
Zbadałam mikrobiom! Czy warto wydać 649 zł, żeby poznać swoje bakterie? Odpowiedź zaskakuje bardziej niż wynik testu
Siedzę przy komputerze, przeglądając kolejne artykuły o zdrowiu jelit, gdy nagle uświadamiam sobie, że o swoim własnym mikrobiomie wiem tyle, co kot o astrofizyce. Czas to natychmiast zmienić (zwłaszcza że to już możliwe).
W tym artykule: Dlaczego postanowiłam „zajrzeć” do własnych jelit? Procedura testu – zaskakuje, że to aż takie proste Moje wyniki – niecodzienne odkrycia Co z tego wszystkiego wynika? Moje wrażenia po miesiącu Przecież to, co dzieje się w moich jelitach, wpływa na mój nastrój, odporność, a nawet na to, czy rano wstaję pełna energii, czy czuję się jak zombie. Decyzja podejmuje się sama – zamawiam test do domowego badania mikrobiomu. To wydaje mi się jeszcze łatwiejsze niż zrobienie tego w laboratorium diagnostycznym. Dlaczego postanowiłam „zajrzeć” do własnych jelit? Jak większość kobiet w pewnym wieku, zaczęłam zwracać większą uwagę na swoje zdrowie. Nie chodziło o żadne dramatyczne objawy – raczej o te małe, codzienne „niuanse”. Czasami uczucie ciężkości po posiłkach, problemy z koncentracją po obiedzie, albo to, że rano potrzebuję trzech kaw, żeby w ogóle funkcjonować. No i słodycze — uwielbiam! – Mikrobiom to jak niewidzialny dyrygent orkiestry naszego organizmu – tłumaczy mi Carina Gurtner, Scientific Content Creator myBioma. I dodaje: Reguluje trawienie, wpływa na nastrój poprzez oś jelito-mózg, a nawet determinuje, jak nasz organizm reaguje na stres. Dodatkowo, jako dziennikarka często podróżuję, jem nieregularnie i... przyznaję szczerze, czasami moja dieta składa się głównie z kawy i kanapek zjedzonych w biegu. Chciałam wiedzieć, jak to wszystko wpływa na mojego mikroskopijnego „współlokatora”. Procedura testu – zaskakuje, że to aż takie proste Generalnie takie badanie można zrobić już w większości laboratoriów diagnostycznych, ale ja wybrałam jeszcze łatwiejsze rozwiązanie – test, który można wykonać samodzielnie w domu. Test myBioma to przykład tego, jak nowoczesna medycyna może być zaskakująco nieskomplikowana. Zamówiłam zestaw online za 649 zł – cena, która początkowo wydała mi się wysoka, ale gdy pomyślałam, że za te pieniądze dostaję szczegółową analizę trilionów bakterii żyjących w moich jelitach, perspektywa się zmieniła. Kilka dni później otrzymałam eleganckie pudełko z dokładną instrukcją. Procedura była tak prosta, że mogłaby ją przeprowadzić moja babcia: pobranie próbki do specjalnego pojemnika (tak, to to, co myślisz, nie dopytuj), wypełnienie formularza online z pytaniami o dietę i styl życia, a następnie wysłanie próbki do laboratorium. – To, co kiedyś wymagało skomplikowanych procedur laboratoryjnych dostępnych tylko w centrach badawczych, dziś możemy zrobić w domu – komentuje Carina Gurtner. „Sekwencjonowanie 16S rRNA, technologia używana w tego typu testach, pozwala na precyzyjną identyfikację bakterii jelitowych”. Moje wyniki – zaskakujące odkrycia Gdy w końcu otrzymałam 21-stronicowy raport, pierwszym odczuciem było oszołomienie. To nie był zwykły wynik badania – to była książka o moim wnętrzu. Dobra wiadomość: jestem zdrowa (w większości) Moja różnorodność bakteryjna okazała się „bardzo dobra” – 366 gatunków przy średniej 202-322. To znaczy, że w moich jelitach panuje „biodegradowalna demokracja”, gdzie żaden gatunek bakterii nie przejmuje władzy autorytarnej. – Wysoka różnorodność mikrobiomu to jeden z najważniejszych wskaźników zdrowia jelit. Im więcej różnych gatunków bakterii, tym lepiej organizm radzi sobie z różnymi wyzwaniami, od infekcji po stres — wyjaśnia Carina Gurtner. Indeks dysbiozy wyniósł -0,72, co oznacza, że mój mikrobiom jest w równowadze. Nie ma dowodów na dysbiozy – brak równowagi między dobrymi a szkodliwymi bakteriami. Enterotyp 3: jestem idealną mieszanką Najbardziej fascynujące było odkrycie mojego enterotypu. Okazało się, że należę do Enterotypu 3 ("Ruminococcus"), związanego z dietą mieszaną, bogatą w węglowodany złożone. Te bakterie specjalizują się w przekształcaniu błonnika w prozdrowotne krótkołańcuchowe kwasy tłuszczowe. – Enterotyp to jak grupa krwi, ale dla mikrobiomu. Kształtuje się w pierwszych latach życia i wpływa na to, które pokarmy najlepiej metabolizujemy – tłumaczy Carina Gurtner. Czerwone światło: stan zapalny Tu dotarłam do mniej przyjemnej części raportu. Mój potencjał zapalny okazał się podwyższony (2/4 wskaźników). To może wpływać na błonę śluzową jelit i wskazywać na dysbiozę. Dodatkowo test wykazał wysoką skłonność do nadwrażliwości na gluten. Jak na ironię, uwielbiam precle i makaron – podstawy mojej diety w podróży służbowej. Niewygodna prawda o wadze W raporcie czytam: wysoka tendencja do nadwagi. Buuu, mój mikrobiom zawiera bakterie, które bardziej efektywnie ekstrahują energię z pożywienia. Co z tego wszystkiego wynika? Raport to nie tylko diagnoza, ale również szczegółowy plan działania. Dostałam konkretne zalecenia: Dla enterotypu 3: więcej skrobi opornej (schłodzone ziemniaki, rośliny strączkowe), dywersyfikacja źródeł białka; Dla stanu zapalnego: fermentowane produkty (kimchi, kefir), kurkuma, imbir, ograniczenie cukru i żywności przetworzonej; Test eliminacji glutenu: trzytygodniowa eliminacja, obserwacja objawów, stopniowe wprowadzanie. – Te zalecenia nie są przypadkowe. Bazują one na najnowszych badaniach dotyczących wpływu konkretnych grup bakterii na metabolizm i zdrowie – podkreśla Carina Gurtner. Ekspertka zwraca jednak uwagę na ograniczenia takich testów: „Mikrobiom to dynamiczny ekosystem, który zmienia się w zależności od diety, stresu, czy nawet pory roku. Jeden test to jak zdjęcie – pokazuje stan w danym momencie, ale nie całą historię. Warto więc traktować wyniki jako punkt wyjścia do zmian, nie jako niezmienną diagnozę. Najważniejsze to wprowadzać zmiany stopniowo i obserwować reakcję organizmu” Moje wrażenia po miesiącu Minął miesiąc od otrzymania wyników. Częściowo zmieniłam dietę – wprowadziłam więcej fermentowanych produktów, ograniczyłam gluten, dodałam kurkumę do porannej kawy. Czy czuję różnicę? Tak, ale trudno powiedzieć, ile z tego to efekt placebo, a ile rzeczywista zmiana mikrobiomu. Muszę przyznać, że poprawił mi się sen. To, że w moich jelitach żyją tryliony bakterii, które wpływają na moje samopoczucie, przestało być abstrakcyjną wiedzą z podręczników, a stało się bardzo osobistą rzeczywistością. Czy polecam taki test? Jeśli jesteście ciekawi siebie i gotowi na zmiany – jak najbardziej. Ale warto wiedzieć, że to raczej początek podróży, nie jej koniec.
Zdrowie psychiczne, wrażliwość, poszukiwanie siebie. Twórcy „Edukacji XD” nie boją się tematów tabu. „Coraz chętniej rozmawiamy o tym, co myślimy i czujemy” – mówi Tomasz Włosok
Malcolm i Stomil powracają w wielkim stylu. Twórcy „Edukacji XD” (ponownie) nie pozostawiają suchej nitki na nas jako społeczeństwie. Przy okazji premiery kontynuacji hitowego serialu rozmawiamy z Tomaszem Włosokiem, odtwórcą roli głównej, o zdrowiu psychicznym mężczyzn i wrażliwości, co nadal łączy się z pewnym tabu. Na szczęście coraz rzadziej.
W tym artykule: „Edukacja XD” – Tomasz Włosok o swojej roli, zdrowiu psychicznym, wrażliwości i rodzinie, która jest dla niego wsparciem „Edukacja XD” – recenzja „Edukacja XD” – Tomasz Włosok o swojej roli, zdrowiu psychicznym, wrażliwości i rodzinie, która jest dla niego wsparciem Malcolm i Stomil powracają w wielkim stylu. Twórcy „Edukacji XD” (ponownie) nie pozostawiają suchej nitki na nas jako społeczeństwie. Przy okazji premiery kontynuacji hitowego serialu rozmawiamy z Tomaszem Włosokiem, odtwórcą roli głównej, o zdrowiu psychicznym mężczyzn i wrażliwości, co nadal łączy się z pewnym tabu. Na szczęście coraz rzadziej. Zobacz cały wywiad z Tomaszem Włosokiem na Glamour.pl (materiał jest dostępny na górze strony). „Edukacja XD” – recenzja Serial „Emigracja XD” was zaskoczył? W takim razie zapnijcie pasy, bo w drugim sezonie, zatytułowanym „Edukacja XD”, twórcy zabiorą was w przejażdżkę po autostradzie absurdu. Jest jeszcze bardziej odważnie, bezpośrednio i bezkompromisowo. Ale jednocześnie – naprawdę celnie. Niestety. Ta produkcja to także genialna obsada. Tomasz Włosok i Michał Balicki ponownie tworzą duet, którego nie sposób poskromić. A towarzyszą im takie gwiazdy jak m.in. Jan Frycz, Andrzej Zieliński, Agnieszka Suchora czy Sebastian Stankiewicz. I nie przesadzę, jeśli napiszę, że każda z tych osób dodaje temu serialowi niesamowitego kolorytu. Premierę „Edukacji XD” zaplanowano na 18 kwietnia 2025, co oznacza, że pierwsze odcinki serialu są już dostępne w serwisie streamingowym CANAL+.
Wszyscy wpadamy w „pułapki mindfulness”. Czyli o emocjach, które najczęściej „przyprowadzają” nas na terapię
Milena Wojnarowska (@przystanekmindfullness) zna je bardzo dobrze. I opowiada, jak się z nimi w gabinecie terapeutycznym pracuje. Oraz o tym, czy wielka wrażliwość to naprawdę zaleta?
Które emocje najczęściej prowadzą nas prosto go gabinetu terapeuty? Najczęściej są to te, które najsilniej wpływają na codzienne funkcjonowanie, czyli lęk oraz smutek – w szczególności wtedy, gdy ich nasilenie pozwala już na postawienie diagnozy zaburzeń lękowych lub depresji. Obydwie te emocje mogą nam utrudniać wykonywanie obowiązków i wywiązywanie się z zadań, więc częściej motywują ludzi do poszukiwania pomocy psychoterapeutów. Doświadczanie nadmiernego lęku jest trudne z wielu powodów. Tym, co zwykle jest najbardziej zauważalne przez osoby zmagające się z nim, to negatywne, katastroficzne myśli i obrazy oraz ciągłe zamartwianie się tym, co może pójść nie tak. W pakiecie z myślami jest też cała paleta nieprzyjemnych objawów fizjologicznych, takich jak napięcie mięśni, problemy żołądkowe czy bóle głowy. Negatywne myśli mają także wpływ na zachowanie - ludzie borykający się z nimi często unikają sytuacji, które postrzegają jako zagrażające. Smutek i przygnębienie natomiast, częściej wiążą się z negatywnymi myślami na temat swój oraz swojego życia, które także skutecznie prowadzą do unikania podejmowania aktywności. Ludzie doświadczający objawów depresji mogą nie widzieć sensu z tym, aby wstawać rano z łóżka, ich życie może wydawać się im bezcelowe. W konsekwencji, często zaniedbują relacje oraz obowiązki. I nawet jeśli poczucie braku sensu nie jest dominującym objawem, zazwyczaj trudno jest im za cokolwiek się zabrać, ponieważ nic ich nie cieszy, mogą być ciągle zmęczeni, nie mieć energii i motywacji. Co jest pierwsze – sygnał „z ciała” czy „z głowy”? To zależy. Ciało może wpływać na głowę, a głowa na ciało. W przypadku uwarunkowanych reakcji lękowych często pierwsze, co zauważymy, to doznania z ciała. Na przykład, osoba która w przeszłości została ugryziona przez psa, może w pierwszej kolejności zareagować na stojące przed sobą zwierzę napięciem w ciele, a dopiero potem ocenić, na ile stanowi ono zagrożenie. Ważne jest też aby pamiętać, że to, co jest w naszej głowie, nie zawsze jest spójne z tym, jak reaguje nasze ciało. Mogę myśleć, że pies koleżanki jest mały i przyjazny, a mimo wszystko czuć lęk. Dlaczego ludzie różnie przeżywają te same emocje? Dużą rolę odgrywa biologia i nasz temperament, z którym się rodzimy. Każdy z nas z pewnością zauważył, że niektóre dzieci od początku są bardziej impulsywne, szybciej się frustrują, silniej reagują na nieprzyjemne sytuacje i dłużej je przeżywają, a inne są z natury spokojne, ich reakcje są łagodniejsze i trwają krócej. Choć temperament jest uznawany za względnie stały przez całe życie, z wiekiem mogą zachodzić w nas pewne zmiany. Reaktywność emocjonalna często z wiekiem maleje, podobnie jak i impulsywność - zwykle im jesteśmy starsi, tym nasza zdolność do hamowania impulsywnych reakcji wzrasta, ponieważ nasza kora przedczołowa dojrzewa. Wiele z tych zmian może się też zadziać w toku psychoterapii. Osoby skłonne do mielenia przeszłych zdarzeń i dzielenia włosa na cztery, mogą nauczyć się lepiej radzić ze swoimi myślami. Kolejnym czynnikiem, który znacząco wpływa na przeżywanie emocji, są nasze przekonania na ich temat. Może to być, na przykład, założenie, że emocje są słabością, są irracjonalne, niebezpieczne, złe i nigdy się nie kończą. Problem polega na tym, że są one częścią życia i będziemy ich doświadczać, a przekonania te tylko dorzucają do pieca. Weźmy za przykład mężczyznę, który stresuje się wystąpieniem w pracy. Jeśli wierzy, że lęk jest oznaką słabości, może dodatkowo złościć się na siebie, że go doświadcza oraz podejmować próby jego stłumienia. Gdy jego wysiłki okazują się nieskuteczne, może zacząć doświadczać coraz więcej objawów lęku i czuć się coraz gorzej. I ostatecznie, istotne są także nasze doświadczenia z okresu dorastania. Nietrudno się zapewne domyślić, że znaczący wpływ na przeżywanie uczuć mogą mieć traumy, wychowanie w domach pełnych przemocy, zaniedbanie. Trauma często prowadzi do rozregulowania układu nerwowego, co znacząco wpływa na zdolność radzenia sobie z emocjami. Taki układ staje się nadreaktywny, co oznacza, że nawet niewielkie bodźce mogą wywoływać intensywne emocje, jak lęk czy złość. Osoby z rozregulowanym układem nerwowym mają trudności w powracaniu do równowagi – ich ciało dłużej pozostaje w stanie pobudzenia lub zamrożenia. O tym wszystkim piszę w mojej książce "Dogadaj sie z emocjami" <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/60/2025/01/2025-01-13-144454-Dogadaj-sie-z-emocjami.-Przewodnik-po-uczuciach-jak-lepiej-je-rozpoznawac-i-nau-75d6793.png" width="391" height="569" alt="Milena Wojnarowska "Dogadaj się z emocjami. Przewodnik po uczuciach. Jak lepiej je rozpoznawać i nauczyć się je regulować."" title="2025-01-13 14_44_54-Dogadaj się z emocjami. Przewodnik po uczuciach_ jak lepiej je rozpoznawać i nau" /> Kiedy emocje stają się problemem? Warto pamiętać, że emocje same w sobie zwykle nie są problemem. Częściej stają się nim nasze reakcje na nie oraz zachowania, które podejmujemy pod ich wpływem. Są one naturalną częścią życia i pełnią ważną funkcję – informują nas o naszych potrzebach, zagrożeniach czy tym, co dla nas ważne, motywują do działania. Problem pojawia się, gdy reagujemy na nie w sposób, który zamiast pomagać, generuje dodatkowe trudności. Pod wpływem silnych emocji często podejmujemy działania, które są mają na celu uzyskanie szybkiej ulgi czy są impulsywne, ale długofalowo mogą być destrukcyjne. Na przykład, gdy odczuwamy złość, możemy wybuchnąć krzykiem, powiedzieć coś raniącego bliskiej osobie lub wycofać się z relacji, zamiast rozwiązać problem. Z kolei osoby doświadczające smutku mogą izolować się od otoczenia, co w dłuższej perspektywie tylko pogłębia poczucie samotności i bezradności. Lęk natomiast często prowadzi do unikania sytuacji, które wydają się zagrażające – na przykład zrezygnowania z korzystania z komunikacji miejskiej, co w konsekwencji zawęża nasze życie i prowadzi do poczucia niekompetencji, pogarsza samoocenę, uniemożliwia funkcjonowanie. Innym przykładem są próby tłumienia emocji. Osoby, które uważają, że nie powinny odczuwać np. złości czy lęku, mogą angażować się w zachowania takie jak objadanie się, nadmierne korzystanie z używek czy pracoholizm, byle tylko nie dopuścić emocji do głosu. Choć takie strategie przynoszą chwilową ulgę, długofalowo prowadzą do kumulacji napięcia i mogą skutkować zarówno problemami emocjonalnymi, jak i fizycznymi. Czy możemy je niewłaściwie/ błędnie odczytywać? Zdecydowanie. Niektóre osoby mają trudności w rozpoznawaniu swoich emocji, co często wynika z braku odpowiedniej edukacji w dzieciństwie. Mogą odczuwać napięcie, drażliwość czy przygnębienie, ale nie potrafią zidentyfikować, że to np. lęk lub smutek. Zdarza się tak, że osoba zauważa jedynie, że jest zmęczona i drażliwa, ale nie ma świadomości, że odczuwa lęk związany z nadchodzącą, trudną rozmową w pracy. Ja w swojej praktyce psychoterapeutycznej często spotykam się z trudnością w rozróżnianiu wstydu i lęku, dosyć powszechne jest też maskowanie smutku złością (najczęściej u mężczyzn). W przypadku zaburzeń lękowych, dosyć częste jest też mylenie lęku z ekscytacją - osoba interpretuje pobudzenie organizmu jako niepokój. I to stanowi spory problem, bo jeśli chcemy skutecznie regulować swoje emocje, to aby sobie z nimi poradzić musimy się zająć się tym, co jest u źródła. Trudno będzie nam opanować złość na wiecznie wracającego późno do domu partnera, jeśli nie dostrzeżemy, że pod spodem może się czaić się lęk, że wycofuje się z relacji. Co więcej, wyrażenie złości utrudni nam zaspokojenie swojej potrzeby więzi i większej ilości czasu razem i ostatecznie doprowadzić do tego, czego najbardziej się obawiamy – partner faktycznie zacznie się odsuwać, jeśli będzie ciągle słyszał pretensje. Kiedy i jak „uczymy się” języka emocji? Zapewne nikogo tutaj nie zaskoczę - uczymy się go w dzieciństwie w interakcjach z dorosłymi, szczególnie z naszymi opiekunami. Jak dokładnie może wyglądać taka nauka? Wyobraźmy sobie sytuację, w której dziecko wraca z przedszkola smutne. Uważny rodzic zauważa jego emocje i podejmuje próbę zrozumienia, co się dzieje. Może powiedzieć: “Widzę, że jesteś smutny. Czy coś się stało?”. Dziecko może nie umieć jeszcze wyrazić swoich emocji, ale samo zauważenie i nazwanie uczucia przez rodzica daje mu sygnał: „to, co czuję, ma nazwę i jest ważne”. Może to być smutek, lęk, złość, czy rozczarowanie – kluczowe jest, by opiekun pomógł dziecku w odkrywaniu, co się kryje za tym stanem i co go spowodowało. Kiedy opiekun mówi też: „rozumiem, że jesteś smutny, bo kolega zabrał Ci zabawkę. To normalne, że czujesz złość. Możemy porozmawiać, co z tym zrobić?”, dziecko dostaje nie tylko język, ale też narzędzia do regulacji emocji. To jest rzecz jasna scenariusz idealny. W praktyce, dzieci uczą się języka emocji od otoczenia, słuchając rozmów i obserwując reakcje innych ludzi, czytając książki czy oglądając bajki. Ważne jednak aby pamiętać, że nawet jeśli w okresie dorastania opanowaliśmy jedynie jego podstawy, to możemy to nadrobić. Czy istnieją pułapki mindfulnessu? (jeśli tak to jakie)? Zdecydowanie. Spiritual bypassing. Ta, którą zauważam najczęściej w środowisku osób medytujących czy na moich kursach, to wykorzystywanie uważności jako formę ucieczki od trudnych emocji, czyli tak zwany spiritual bypassing. Wiele osób praktykujących mindfulness wychodzi z błędnego założenia, że chodzi przede wszystkim o zrelaksowanie się, poprawę samopoczucia i kultywowanie przyjemnych emocji. Zamiast skonfrontować się z bólem, lękiem czy złością, uciekają w pseudo duchowość, w nadziei, że to pozwoli im uniknąć konfrontacji z problemami. Z ich ust często pobrzmiewają puste słowa takie jak “pozwalaj”, “równowaga” czy “ześrodkowanie”. A to co przykre, wymaga przetworzenia i zaopiekowania, jest ignorowane lub pomniejszane - w myśl “wszystko dzieje się po coś”, “to była cenna lekcja”. Nadmierna reaktywność. Miałam niestety też okazję widzieć, jak uważność jest wykorzystywana aby unieważniać czyjeś emocje i usprawiedliwiać swoje złe zachowanie “nadmierną reaktywnością” i brakiem uważności drugiej strony. Uznaję to za pułapkę mindfulness, bo może być pochodną spiritual bypassing, ale tutaj w grę wchodzi też zwykła manipulacja. Kompulsywne naprawianie siebie. Na drugim biegunie jest kompulsyjne wykorzystywanie uważności do “zrozumienia siebie” i naprawiania. Mindfulness oczywiście pomaga nam poznać siebie lepiej, ale nie jest narzędziem do „naprawiania” ani eliminowania tego, co w nas niewygodne. Takie podejście może prowadzić do nadmiernej introspekcji i obsesyjnego analizowania swoich myśli, uczuć i zachowań. Zamiast przynosić ulgę, zostawia nas w poczuciu, że „ciągle coś jest nie tak”. Nierealne oczekiwanie. I ostatnia pułapka, to oczekiwanie, że uważność zmieni nasze życie o 180 stopni i będziemy już zawsze zrelaksowani, tryskali radością i żadna trudna sytuacja nas już nigdy nie zmiecie z planszy. Gdy osoby praktykujące usilnie do tego dążą, de facto zawiązują sobie pętlę na szyi i uzyskują efekt odwrotny do spodziewanego. Należy jednak pamiętać, że pułapki kryją się w wielu oddziaływaniach (samo)pomocowych, praktyka uważności nie jest w tym odosobniona. W indywidualnej też może mieć to miejsce, jeśli terapeuta nie jest wystarczająco uważny. Wielu pacjentów zaczyna nadmiernie polegać wsparciu emocjonalnym specjalisty i nie uczą się, jak radzić sobie samemu. Nawet sport może stać się pułapką, jeśli używamy go jako ucieczki od uczuć. Każdy kij ma dwa końce. <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/60/2025/01/2025-01-13-144828-Dowiedz-sie-kim-jestem--Przystanek-mindfulness-d8d3619.png" width="303" height="381" alt="Milena Wojnarowska — psycholożka, certyfikowana nauczycielka mindfulness (MBCT-L) i psychoterapeutka poznawczo-behawioralna w trakcie specjalizacji (przystanekmindfulness.pl, @przystanekmindfulness)" title="2025-01-13 14_48_28-Dowiedz się kim jestem _) - Przystanek mindfulness" />
Ta nowa psychoterapia przypomina, że jesteśmy częścią większej całości. Jej popularność wystrzeliła w kosmos
Choć w nazwie ma coś z ekologii, nie chodzi w niej o leczenie ziołami czy beztroskie pląsanie boso po trawie. Chodzi o zmianę perspektywy – uświadomienie sobie, że natura, klimat i otaczający nas świat mają i będą miały ogromny wpływ na nasze samopoczucie.
W tym artykule: Świat płonie, a my mamy czuć się dobrze? Czym jest ekopsychoterapia? Potrzeba wspólnoty, by odnaleźć szczęście Wśród nowoczesnych metod troski o zdrowie psychiczne coraz większe uznanie zyskuje… ekopsychoterapia. O tej koncepcji opowiedział mi Matthew Henson, irlandzki psychoterapeuta egzystencjalny, który był gościem 5. Kongresu Medycyny Integralnej. Od razu znaleźliśmy wspólny język – od dawna wierzę, że natura ma ogromny potencjał uzdrawiający, a my niepotrzebnie go ignorujemy. Matthew podkreśla, że tradycyjna psychoterapia, choć popularna, tworzy pewną bańkę. Spotkania w gabinecie to często izolacja od realnego świata, podczas których skupiamy się wyłącznie na swoich troskach. Celem jest poprawa samopoczucia osoby, która dzieli się swoimi problemami. – To podejście zbyt antropocentryczne i często dostępne tylko dla ludzi zamożniejszych – mówi Henson. – No i co, jeśli „czucie się lepiej” to za mało? Świat płonie, a my mamy czuć się dobrze? Nie jesteśmy wyłącznie sumą myśli i emocji. Jesteśmy również ciałem, somatyką, a nawet holobiomem – tworem naszych komórek i mikrobiomu. Nasze życie to sieć zależności od pogody, klimatu, czy sytuacji społeczno-ekonomicznej. W obliczu chaosu – wojen, inflacji, pożarów lasów i ekstremalnych zjawisk pogodowych – trudno oczekiwać, byśmy czuli się dobrze. Atakuje nas hałas, światło, bezsenność. Czasem nasze problemy wewnętrzne tracą na znaczeniu, bo cierpimy w zgodzie z otaczającym nas światem. Czym jest ekopsychoterapia? Ekopsychoterapia, podobnie jak ekopsychologia (Wild Therapy), stawia sobie za cel obalenie antropocentrycznego spojrzenia na nasze problemy. Chodzi o to, by nie tylko analizować swoje wnętrze, ale także poczuć głębokie połączenie z przyrodą. Terapia oparta na doświadczeniach w naturze, takich jak spacer po lesie, praca w ogrodzie czy obserwacja ptaków, pomaga dostrzec nową perspektywę. – Czasem wystarczy stanąć wśród drzew, by zdać sobie sprawę ze skali naszych problemów (że tak naprawdę nie znaczą wiele) – podkreśla Henson. Potrzeba wspólnoty, by odnaleźć szczęście Dr Julia E. Wahl, polska psycholożka, zwraca uwagę na terapię skoncentrowaną na współczuciu i łączeniu się z innymi. W dzisiejszym zdehumanizowanym świecie taka forma terapii ma wyjątkowy sens. Wahl zachęca do budowania więzi z sąsiadami, patrzenia ludziom w oczy, a nie w ekrany, i okazywania empatii nawet w przelotnych relacjach. – Skrajny indywidualizm jest wielką pułapką – ostrzega. – Dziś nie chodzi o to, by być kimś, ale o to, by być częścią czegoś większego – dodaje dr Wahl.
Ujawniono ostatnie słowa didżeja Avicii. Dzień przed śmiercią zapisał w swoim pamiętniku jedno zdanie
Avicii odebrał sobie życie w kwietniu 2018 roku. W 2021 roku wyszły na jaw informacje dotyczące jego problemów ze zdrowiem psychicznym. Światło dzienne ujrzały także ostatnie, poruszające zapiski gwiazdora. 31 grudnia 2024 roku Netflix wypuścił mocny dokument na ten temat. Poznajcie szczegóły.
W tym artykule: Avicii – nieznane fakty o didżeju z oficjalnej biografii Ostatnie słowa didżeja Avicii Filmy dokumentalne o didżeju Avicii: „Avicii: Mój ostatni koncert”, „Avicii: Jestem Tim” Przedwczesna śmierć didżeja Avicii to tragedia, która wiosną 2018 roku wstrząsnęła nie tylko fanami muzyki elektronicznej. Gdy bliscy autora hitów „The Nights”, „Wake Me Up” i „Hey Brother” potwierdzili, że 28-latek sam odebrał sobie życie, w mediach rozgorzała gorąco dyskusja wokół problemów natury psychicznej u młodych ludzi. Rok później rodzina gwiazdora utworzyła nazwaną od jego imienia i nazwiska fundację Tim Bergling Foundation. Jej celem jest m.in. zapobieganie samobójstwom oraz wspieranie ludzi i organizacji na płaszczyźnie chorób psychicznych. Avicii – nieznane fakty o didżeju z oficjalnej biografii Nieznane fakty na temat muzyka ujrzały światło dzienne w 2021 roku za sprawą książki „Tim - The Official Biography of Avicii”. Autor biografii, nagradzany szwedzki dziennikarz śledczy Måns Mosesson, przeprowadził wywiady z członkami rodziny twórcy, a także z jego najbliższymi przyjaciółmi oraz kolegami z branży muzycznej. Otrzymał także dostęp do prywatnych zapisków artysty, powstałych podczas jego pobytów w szpitalu czy na odwyku. Niektóre z nich są wstrząsające. Wynika z nich jasno, że Avicii kompletnie od dawna nie radził sobie ze stresem związanym z ciągłym życiem w trasie i ciągłymi występami przed wielotysięczną widownią. Tamte dni w szpitalu były najbardziej spokojnymi i bezstresowymi dniami, jakie pamiętam w ciągu ostatnich sześciu lat. To były moje prawdziwe wakacje, jakkolwiek przygnębiająco mogłoby to zabrzmieć – pisał. Okazuje się też, że nadużywający substancji psychoaktywnych Tim Bergling miał też problem ze stosowaniem się do zaleceń lekarzy. Ciężko mi było zaakceptować to, że nigdy więcej się nie napiję, chociaż wszyscy lekarze stanowczo zalecali mi, abym odczekał co najmniej rok, zanim wypiję chociaż jedno piwo – wspominał. Avicii stał się więc entuzjastą tzw. „trzeźwości kalifornijskiej” (z ang. California sober), która zakłada, że osoba uzależniona może od czasu do czasu napić się alkoholu i okazyjnie zapalić marihuanę. Oczywiście nie słuchałem większości lekarzy, słuchałem tych kilku, którzy powiedzieli, że jeśli będę ostrożny, wszystko będzie w porządku. Byłem ignorantem, byłem naiwny i wciąż podróżowałem po świecie, byłem w niekończącej się trasie... – wyznał. Ostatnie słowa didżeja Avicii Dzięki książce Mosessona poznaliśmy także ostatnie słowa, jakie Avicii napisał w swoim pamiętniku na dzień przed samobójstwem. Zapisał tylko jedno, wymowne zdanie. Filmy dokumentalne o didżeju Avicii: „Avicii: Mój ostatni koncert”, „Avicii: Jestem Tim” 31 grudnia 2024 roku na Netflixie pojawił się film dokumentalny „Avicii: Mój ostatni koncert” i to właśnie za jego sprawą o postaci didżeja znów jest głośno. Wcześniej, w czerwcu 2024 roku na festiwalu Tribece swoją premierę miał dokument „Avicii: Jestem Tim”, który również niedawno trafił na Netflixa i aktualnie jest jedną z najpopularniejszych tego typu produkcji na platformie. Jest mocny i naprawdę poruszający. Zobaczcie zwiastun:
Mikołaj Roznerski wyznał, że spędził rok w szpitalu psychiatrycznym. Dawno nie był tak szczery
Mikołaj Roznerski szczery, jak nigdy. W programie „halo tu Polsat” otworzył się na temat swojej choroby. Wspomniał też o męskości i wyrażaniu emocji. To naprawdę ważne słowa.
W tym artykule: Mikołaj Roznerski szczerze o chorobie: „Nigdy do końca nie jest się w stanie człowiek wyleczyć” Mikołaj Roznerski o tym, czym jest dla niego męskość Mikołaj Roznerski nieczęsto pojawia się w programach telewizyjnych, gdzie udziela wywiadów. Teraz jednak postanowił zrobić wyjątek. Aktor przyszedł do „halo tu Polsat”, aby porozmawiać o nowej książce Beaty Biały – „Męskie gadanie”. Jest to zbiór rozmów z mężczyznami, a jednym z rozmówców był właśnie Roznerski. Wizyta w telewizji była idealną okazją, aby podzielić się z widzami swoimi przemyśleniami na temat mężczyzn i męskości. Gwiazdor postanowił również otworzyć się na temat swojej poważnej choroby. Ogrom czasu spędził w szpitalu. Poznajcie szczegóły. Mikołaj Roznerski szczerze o chorobie: „Nigdy do końca nie jest się w stanie człowiek wyleczyć” Nie jest tajemnicą, że popularny aktor w przeszłości zmagał się z anoreksją. Wyznał to już jakiś czas temu. Teraz, jednak powrócił do tematu zaburzeń odżywiania. Wszystko rozpoczęło się, gdy był jeszcze nastolatkiem. Przeżywał wtedy trudne chwile, co odbiło się na jego relacji z jedzeniem. W weekendowym wydaniu „halo tu Polsat” Mikołaj znowu nawiązał do trudnej przeszłości. Dodał jednak, że teraz jest już zdrowy i czuje się dobrze. Mikołaj Roznerski o tym, czym jest dla niego męskość Z racji tego, że Roznerski rozmawiał z Beatą Biały o męskości, otworzył się też na ten temat w telewizji. Jego podejście zdecydowanie nie jest stereotypowe. Wręcz przeciwnie, aktor chce uświadamiać, że mężczyźni również mają prawo do emocji i słabości. Zobaczcie, co powiedział.
Jeśli robisz te 6 rzeczy, po cichu poświęcasz siebie, aby zadowolić innych. Tak zachowuje się people pleasure
Ludzie mili, empatyczni, zawsze gotowi do pomocy to skarb, jednak czasami przekraczają swoje granice. Choć ich zachowanie może nieść wiele korzyści dla innych, to dla nich samych już niekoniecznie. Sprawdź, czy masz tendencję do bycia osobą typu people pleasure.
W tym artykule: Tylko ty idziesz na kompromisy w swoim związku Pozwalasz rodzicom na ingerowanie w twoje życie Poświęcasz się opiece nad dziećmi, mimo że tego nie chcesz Myślisz, że musisz prosić partnera o pozwolenie Pomagasz wszystkim, choć o to nie proszą Ukrywasz swoje opinie ze strachu Choć zjawisko to nie ma płci, to w świecie ukształtowanym przez patriarchat częściej dotyczy kobiet. Bycie grzeczną, miłą, usłużną to wartości, które przekazywane są wielu dziewczynkom i w gruncie rzeczy są dobre, jednak często w praktyce oznaczają przekroczenie zdrowych granic. People pleasure zadowala wszystkich kosztem siebie, ale nawet o tym nie wie. Te sygnały świadczą o tym, że nim jesteś. 3 ukryte sposoby, w jakie kobiety sabotują intymność w związku. Nawet nie zdają sobie z tego sprawy Intymność to nie tylko życie seksualne. To wyjątkowa więź, na którą składa się bliskość, bezpieczeństwo, pociąg fizyczny, poczucie akceptacji, ale i pewna niezależność. Intymność w związku jest bardzo ważna i wymaga pewnego balansu. Niestety czasami zupełnie nieświadomie ją rujnujemy. Oto trzy najczęstsze sposoby. Tylko ty idziesz na kompromisy w swoim związku Wiele kobiet, szczególnie tych o lękowym stylu przywiązania, wprost zatraca się w swoich związkach, wierząc, że tak właśnie trzeba. To efekt zaniedbań w dzieciństwie, ale i popkulturowego przekazu o tym, że dopiero znalezienie partnera daje pełnię szczęścia i kobiety muszą zrobić wszystko, co w ich mocy, ażeby zatrzymać faceta. Alarmującym sygnałem, świadczącym o tym, że możesz być kobietą people pleasure jest sytuacja, kiedy to tylko ty idziesz na kompromisy i nie otrzymujesz niczego w zamian. Godzisz się na to i tłumisz emocje, jednak nawet głęboko ukryte wciąż są i wciąż bolą. Pozwalasz rodzicom na ingerowanie w twoje życie Jeśli rodzice są despotyczni i warunkują swoją miłość do dziecka w zależności od osiąganych celów, to w dorosłości wyznaczanie granic sprawi mu problem. I jest to pułapka, w którą często wpadają kobiety. Dają pozwolenie na to, by rodzice wciąż ingerowali w ich życie, albo uzależniają swoje wybory od ich zdania. Jest to spowodowane lękiem, zabieganiem o akceptację i miłość i brakiem świadomości tego, co czego się chce. Pępowinę trzeba odciąć, co nie znaczy, że odcinamy się od samych rodziców. Jeśli masz z tym problem i czujesz, że idziesz rodzicom na rękę, kosztem swoich potrzeb, to być może poświęcasz się za bardzo. Bickering zabije każdy związek. Natychmiast przestań to robić, jeśli nie chcesz stracić faceta Można powiedzieć, że nie doceniamy mocy bickeringu. Jest jak powolne, systematyczne zabijanie miłości, którego nawet nie zauważamy. O co w nim chodzi? Esther Perel, słynna psychoterapeutka badająca dynamikę związków, wyjaśnia, dlaczego warto z tym skończyć. Poświęcasz się opiece nad dziećmi, mimo że tego nie chcesz Rezygnacja z pracy na rzecz wychowywania dzieci sama w sobie jest kwestią indywidualną i nie ma sensu jej oceniać. Ma walety i zalety, dlatego jeśli kobieta świadomie decyduje się na taki układ, zdając sobie sprawę z potencjalnych konsekwencji, to wszystko w porządku. Jeśli jednak rezygnuje z kariery, bo wymaga tego partner, rodzina, lub wewnętrzna presja to prędzej czy później poczuje się nieszczęśliwa i sfrustrowana. Taka decyzja nigdy nie powinna być efektem nacisków z zewnątrz. Jeśli się tak dzieje, to przekraczamy własne granice. Dobry związek to taki, w którym dwie osoby współpracują na rzecz rodziny. Nie powinnaś poświęcać swojego szczęścia, tylko dlatego, że tak będzie lepiej dla kogoś, Jeśli nie jesteś szczęśliwa, to nie jest „dobrze”. Zrób tę jedną rzecz, a każda kłótnia w twoim związku zbliży was do siebie. Technika 5K to prawdziwa rewolucja w miłości Kłótnie w związku to normalna sprawa. Niewiele par jest w stanie ich uniknąć, ale tak naprawdę są one potrzebne. Wszystko jednak zależy od tego, czy potrafimy się kłócić w sposób konstruktywny. Jeśli za każdym razem ranicie się nawzajem, a problem powraca, warto rozważyć wprowadzenie pewnej techniki. Myślisz, że musisz prosić partnera o pozwolenie To straszne, ale dosyć powszechne podejście. Konsultowanie planów to coś zupełnie innego niż proszenie o zgodę np. na wyjazd z koleżanką czy wyjście na miasto. Dobry partner to zrozumie i nie będzie wymagał, abyś prosiła o pozwoleni. W rzeczywistości powinien zachęcać cię do spędzania czasu na robieniu tego, co chcesz, w granicach rozsądku, poza związkiem. Jeśli spotykasz się z gwałtowną reakcją, to czas przemyśleć kondycję swojego związku, a jeśli czujesz, że musisz prosić o pozwolenie, to być może zaliczasz się do people pleasure. Pomagasz wszystkim, choć o to nie proszą Jesteś zmęczona, ale i tak to ignorujesz, bo musisz komuś pomóc? Uszczęśliwianie kogoś na siłę, to również oznaka nadmiernego poświęcania siebie, ale wcale nie oznacza, ze ktoś nas wykorzystuje. Narzucanie się z pomocą i załatwianie za kogoś spraw, które jak najbardziej może wykonać samodzielnie, mogą wpisywać się w typ people pleasure, który w ten sposób przejmuje kontrolę nad sytuacją i czuje się z tego powodu lepiej. Nie jest to zdrowy odruch. Pomagajmy wtedy, gdy ktoś nas potrzebuje. TMM to niezwykle skuteczna metoda na długotrwałe szczęście w związku Jednym z najważniejszych warunków szczęścia w związku jest wzajemna ciekawość. Na początku jest to oczywiste, ale z czasem często podświadomie uznajemy, że znamy partnera tak dobrze, że już niczym nas nie zaskoczy. To bardzo destrukcyjna ścieżka. Metoda TMM to skuteczne narzędzie, które pomaga uniknąć takiego problemu. Ukrywasz swoje opinie ze strachu Boisz się wyrazić swoje zdanie, żeby komuś nie podpaść? Być może ma to sens w pracy, kiedy to nasze prywatne opinie, nie są aż tak istotne, ale w życiu codziennym taki strach jest niezdrowy. Może oznaczać usilną potrzebę wtopienia się w towarzystwo i tłumienie prawdy w sobie. Nie bój się mówić, co myślisz, tylko dlatego, że boisz się odstawać od grupy. Własne wartości i swoje zdanie są bardzo ważne.
J.K. Rowling po raz kolejny szokuje. Tym razem uderza w uczestniczki Igrzysk Olimpijskich w Paryżu
Dla wielu fanów uniwersum Harry’ego Pottera wpisy J.K. Rowling, dotyczące osób transpłciowych, mogą być przyczyną dużego rozczarowania. Uwielbiana na całym świecie autorka oprócz transfobii, zaczęła wręcz wykazywać się transmanią. Dowód? Tym razem na jej celowniku znalazły się uczestniczki trwających w Paryżu Igrzysk Olimpijskich, Imane Khelif i Lin Yu-ting.
W tym artykule: Upadek J. K. Rowling J.K. Rowling wielkim rozczarowaniem J.K. Rowling uderza w zawodniczki Igrzysk Olimpijskich Upadek J. K. Rowling J. K. Rowling dokonała czegoś niewątpliwie fantastycznego. Wykreowany przez nią magiczny świat, stał się ostoją dla wielu dzieci. Od czarodziejów mogliśmy nauczyć się, że relacje są najważniejsze, a dobro powraca i procentuje na przyszłość. Z czasem Rowling jeszcze bardziej umocniła uwielbienie wśród fanów, dzięki swojej działalności charytatywnej, obrony praw kobiet, ale i środowiska LGBT. Po ogłoszeniu, że Albus Dumbledore, jeden z kluczowych bohaterów uniwersum, był gejem, wielu fanów się obruszyło i nazwało ją kolejną lewaczką, wykorzystująca książki dla dzieci do szerzenia prywatnych poglądów. Dlatego też jej otwarta niechęć do osób transpłciowych wprost zszokowała opinię publiczną. Kilka dni temu znowu pozwoliła sobie na krzywdzące komentarze, tym razem uderzyła w Imane Khelif i Lin Yu-ting. Iga Świątek odebrała medal i ogłosiła wielką zmianę. Powiedziała to otwarcie Iga Świątek wygrała brązowy medal na Igrzyskach Olimpijskich w Paryżu. Polka wyznała, że kolor krążka nie ma dla niej znaczenia, bo wie, że dała z siebie wszystko. W sobotę stanęła na podium i odebrała nagrodę. Po ceremonii udzieliła wywiadu, w którym ujawniła, jakie ma plany na najbliższe tygodnie. J.K. Rowling wielkim rozczarowaniem Rowling wprost daje do zrozumienia, że nie postrzega osób transpłciowych na równi z kobietami. Wyśmiewa neutralny płciowo język np. osoby menstruujące, a także kpi z niebinarności. Pisarka wdawała się w wiele dyskusji i wielokrotnie otwarcie sprzeciwiała się postrzeganiu osób transpłciowych na równi z kobietami. Szybko zaczęto określać ją, jako TERF-a, czyli radykalną feministkę (Trans-Exclusionary Radical Feminist), która odmawia transkobietom praw i nie traktuje ich na równi. Z uwielbianej pisarki stała się wielkim rozczarowaniem. Oprócz serii transfobicznych wpisów na Twitterze, w końcu opublikowała bardzo krytyczny esej na temat terapii hormonalnej i reformy przepisów dot. osób transpłciowych w Szkocji. Specjaliści wypunktowali później wiele manipulacji i niezgodnych z nauką twierdzeń, czym autorka niezbyt się przejęła. Od jej poglądów odcięli się: Emma Watson, Daniel Radcliffe, Rubert Grint i Eddie Redmayne. A trzeba zaznaczyć, że wcześniej ich relacje były bardzo bliskie. Posypały się gromy, co tylko wzmogło apetyt J.K. na walkę z osobami transpłciowymi. Biorąc pod uwagę całokształt sytuacji, jestem tym bardziej pewna, że aktywiści i ruch na rzecz osób transpłciowych stanowią prawdziwe zagrożenie dla kobiet – napisała. Zrobiło się na tyle poważnie, że Rowling nie została zaproszona przez HBO do występu w programie „Powrót do Hogwartu”, realizowanym z okazji 20. rocznicy premiery pierwszego filmu o Harrym Potterze. Niestety, nikt nie jest w stanie wpłynąć na jej postawę, a z biegiem lat jest coraz gorzej, czego dowodem są jej ostatnie wpisy na platformie X. Crush alert! Okrzyknięto go najprzystojniejszym sportowcem Igrzysk Olimpijskich w Paryżu. Kim jest Thomas Ceccon? Thomas Ceccon zwrócił na siebie uwagę nie tylko swoimi dokonaniami na Igrzyskach Olimpijskich w Paryżu. Został bowiem okrzyknięty najprzystojniejszym sportowcem całej imprezy. Kim jest nowy crush TikToka? J.K. Rowling uderza w zawodniczki Igrzysk Olimpijskich Kariera bokserka Imane Khelif od początku była drogą pod górkę. Konserwatywna muzułmańska Algieria zdecydowanie nie pochwalała uprawiania boksu przez kobiety. Imane nie miała wsparcia ze strony rodziców i społeczeństwa. Jednak trwała konsekwentnie w realizacji swojego marzenia. Teraz jest już dumą dla kraju i rodziny, ale jak się okazuje, pomimo sukcesów, kłody pod nogi rzuca jej środowisko bokserskie. Dyskusja wokół Imane rozgorzała po jej zwycięskiej walce z włoską bokserką, podczas trwających Igrzysk Olimpijskich w Paryżu. Trwało to krótko, a rozgoryczona Włoszka przeciwniczce nawet nie chciała podać ręki. Iga Świątek gorzko o swojej grze i przegranym meczu. Wyznała, co się z nią teraz dzieje: „Nie powinnam była tego robić” Iga Świątek zaskoczyła wszystkich swoim poruszającym wyznaniem, tuż po tym, jak musiała pożegnać się z Wimbledonem. Nasza mistrzyni ma za sobą pasmo niezwykłych zwycięstw, które zakończyło się wygraną turnieju Roland Garros. Niestety nie zobaczymy jej w kolejnych rozgrywkach, tym razem na londyńskich kortach. Polka zmierzyła się w sobotę z Julią Putnicewą, która nieoczekiwanie ją pokonała i tym samym wyeliminowała z dalszej gry. Odtąd jest na ustach całego świata. Niestety, ponownie powtórzyła się przykra sytuacja z ubiegłego roku, kiedy to została wykluczona z mistrzostw świata, przez podwyższony poziom testosteronu. Z miejsca pojawiły się komentarze, że Imane w takim razie jest transkobietą i dlatego ma przewagę nad innymi uczestniczkami. Przypomnijmy, że w Algierii tranzycja jest zakazana. Mark Adams, rzecznik Międzynarodowego Komitetu Olimpijskiego szybko odniósł się do krzywdzących spekulacji: Imane Khelif urodziła się jako kobieta, została zarejestrowana jako kobieta, przeżyła swoje życie jako kobieta, boksowała się jako kobieta i ma żeński paszport. Głos zabrała również sama Imane, a jej ojciec pokazał akt urodzenia córki. Chcę powiedzieć całemu światu, że jestem kobietą i nią pozostanę. Jestem wdzięczna Międzynarodowemu Komitetowi Olimpijskiemu (MKOI), który powiedział prawdę. Jestem bardzo dumna, że reprezentuję Algierię. Dzięki Bogu jest to pierwszy kobiecy medal w boksie dla Algierii. Khelif miała zmagać się z zaburzeniami rozwoju płci, ale podwyższony poziom testosteronu kompletnie nie świadczy o tym, że urodziła się chłopcem. Mimo tego na scenę znowu wkroczyła J.K. Rowling, kompletnie nie przejmując się tymi komunikatami. Wyjaśnijcie, dlaczego nie przeszkadza wam, gdy mężczyzna bije kobietę w miejscu publicznym dla rozrywki. To nie jest sport. Czy jakiś obrazek może lepiej podsumować nowy ruch na rzecz praw mężczyzn? Uśmiechnięty mężczyzna, który wie, że jest chroniony przez mizoginistyczny establishment sportowy, cieszący się cierpieniem kobiety, którą właśnie uderzył w głowę – napisała na platformie X. View oEmbed on the source website Szybko posypały się na nią słuszne gromy, choć zdaje się, że pisarka nie zmieniła zdania. Co więcej, pokusiła się o wpisy o tym samym charakterze, ale o innej zawodniczce, Lin Yu-ting reprezentującą Tajwan. Branie ciskobiet za osoby trans nie jest niczym nowym, zwłaszcza jeśli chodzi o kobiety innego koloru skóry niż biały. Kiedy Caster Semenya sprintowała po złoto na Mistrzostwach Świata w 2009 roku, zmuszono ją do poddania się testowi. (...) Serena i Venus Williams były wyśmiewane za swoje umięśnione ciała. W filmie opublikowanym na początku tego roku użytkownik TikToka oskarżył natomiast gwiazdę koszykówki Teairę McCowan o bycie trans – napisała Marie-Adélina de la Ferrière dla The Advocate. J.K. Rowling wcale nie chodzi o prawa kobiet. To konserwatyzm i mizoginia przebrane za feminizm. Postawa J.K. Rowling jasno pokazuje, jak bardzo transfobia wpływa na różne środowiska, a stereotypy na temat wyglądu krzywdzą wszystkie kobiety.
Szczodry związek to najlepsze, co może nas spotkać (I nie chodzi o pieniądze!). Odpowiedz na te 4 pytania, a dowiesz się czy twój taki jest
W Polsce hojność czy szczodrość kojarzą się na ogół z pieniędzmi, jednak podarunkiem mogą być też rzeczy zupełnie niematerialne. „The New York Times” opublikował quiz składający się z czterech pytań, które naukowcy z University of Virginia's National Marriage Project wykorzystali do zmierzenia szczodrości w związku. Im wyższy poziom, tym silniejszy i szczęśliwszy związek. Ale co to tak naprawdę znaczy?
W tym artykule: Szczodry związek – meandry braku obiektywizmu Jak często wyrażasz uczucia swojemu partnerowi? Jak często wyrażasz szacunek lub podziw swojemu partnerowi? Jak często okazujesz drobne czułe gesty dla swojego partnera? Jak często wybaczasz swojemu partnerowi jego błędy? Niedawne badanie przeprowadzone przez „The Ascent” pokazuje, że ludzie o wysokiej hojności są o 23% bardziej zadowoleni ze swojego życia, w tym ze swoich związków, pracy, majątku i nie tylko. Naukowcy zaczęli zatem zastanawiać się, jak dokładnie działa hojność w relacjach miłosnych. „Generous relationship” nie tak łatwo przetłumaczyć na polski, ale można powiedzieć, że chodzi o rodzaj wielowymiarowej szczodrości/hojności emocjonalnej w związku, ale zdecydowanie szczodry związek nie sprowadza się do kupowania prezentów. Wszystko wskazuje na to, że emocjonalna hojność czy szczodrość to przepis na szczęśliwy związek. „The New York Times” opublikował quiz opracowany przez naukowców z University of Virginia's National Marriage Project, składający się z czterech pytań do samodzielnego określenia poziomu szczodrości. Chcesz prawdziwie, głęboko się zakochać? Lowkey movement to trend randkowy, który pozwoli ci w pełni otworzyć się na miłość Lowkey movement to nowy trend związkowy, który promuje autentyczność, intymność i prywatność w relacjach romantycznych. Jeśli chcesz naprawdę się zakochać, musisz po niego sięgnąć. Szczodry związek – meandry braku obiektywizmu Wiele osób ma problem z oceną tej cechy osobowości i przejawia tendencję do przeceniania swojej szczodrości, z kolei inni są nadmiernymi "dawcami", pozwalającymi swojej drugiej połówce na wykorzystywanie. Nie jest łatwo obiektywnie określić, jak zachowujemy się w danej relacji, ale poniższe pytania mogą rozwiać wiele wątpliwości. Dzięki odpowiedziom dowiesz się, czy twój związek jest szczodry, ale ponadto, czy twoja szczodrość nie jest zbyt duża, lub tylko wydaje ci się, że nią obdarzasz. Odpowiadaj w pięciostopniowej skali: nigdy, rzadko, czasami, często i zawsze. Bardzo ważną częścią testu jest rozwiązanie go również przez partnera i skonfrontowanie waszych odpowiedzi. Tak zachowuje się mężczyzna, który jest o ciebie zazdrosny. Jeśli to zauważasz, on nie czuje się bezpiecznie Mężczyźni starają się raczej nie okazywać tego, że są zazdrośni. Jeśli jednak już się to stanie są to najczęściej nieświadome gesty czy zachowania. Zobacz, na co zwrócić uwagę. Te 4 zachowania twojego partnera oznaczają, że jest o ciebie zazdrosny. Jak często wyrażasz uczucia swojemu partnerowi? Wyznawanie uczuć jest naprawdę ważne, ponieważ podtrzymuje więź, ale o ile na początku relacji przychodzi nam to dosyć gładko, to później staje się to coraz trudniejsze. Wiele też zależy od kultury, w jakiej się wychowaliśmy. W USA: „love you” przez wiele osób wypowiadane jest automatycznie, na koniec rozmowy z bliską osobą i jest nieco mniej refleksyjne. W Polsce wciąż mamy problem z okazywaniem uczuć, borykamy się z konsekwencjami zimnego chowu. Warto jednak się przełamać, wyrażanie uczuć, nie tylko w słowach: „kocham cię” może podziałać na relację wręcz magicznie. Jak często wyrażasz szacunek lub podziw swojemu partnerowi? Szanowanie partnera to jeden z filarów w szczęśliwym związku, jeśli zamiera, to relacja raczej zmierza ku końcowi. O tym, że szanujemy naszego partnera, możemy też zwyczajnie zapomnieć, ponieważ przyzwyczajamy się do jego charakteru, stylu życia czy pracy i umyka nam, jak wyjątkowym jest człowiekiem. Pochwały, komplementy, podziw, docenianie to gesty, które działają dobrze na obie strony. Ta druga otrzymuje bardzo pozytywny sygnał, który wyzwala falę ciepłych uczuć, natomiast ty raz po raz przypominasz sobie, z jak wyjątkową osobą jesteś w związku. Nawet jeśli ma wady (a na pewno jakieś ma), pamiętasz o jej zaletach. 4 genialne zwroty, których warto użyć zamiast udzielania komuś szybkich porad. Mogą zupełnie odmienić twoje relacje Uważne słuchanie to pewna umiejętność, z którą mało kto się rodzi. Na ogół trzeba nad tym popracować, ale najpierw dostrzec, że słyszenie to nie to samo, co słuchanie. Wraz z brakiem umiejętności słuchania w parze idzie nadmierna skłonność do udzielania rad. W większości nic nie wnoszą. Warto zatem zmienić rady na empatyczne komunikaty. Jak często okazujesz drobne czułe gesty dla swojego partnera? Miłe gesty mogą być prezentami, ale najczęściej chodzi o coś innego. Czułość to dotyk, przytulenie, buziak, trzymanie za rękę. Dobrze o tym pamiętać! Ale w szczodrym związku czułe gesty to również drobiazgi takie jak zrobienie kawy czy śniadania do łóżka, wykonanie czegoś za partnera, gdy jest zmęczony, pomóc, uważne wysłuchanie i empatia. Drobne gesty mają ogromne długofalowe znaczenie. Jak często wybaczasz swojemu partnerowi jego błędy? Wybaczanie to bardzo ważny aspekt w byciu razem. Jest wręcz niezbędne, ponieważ każdy z nas popełnia błędy, choć wszystko zależy od kalibru problemu. Wybaczanie to wyraz miłości, akceptacji i docierania się jako para. Chowanie urazy jest destrukcyjne dla związku, ponieważ może powracać niczym niszcząca fala i zalewać nas niespodziewanie. Dodatkowo wybaczanie jest uwalniające dla obu stron, ponieważ umożliwia dalszą pracę nad związkiem. 4 pozornie miłe zdania, które w rzeczywistości są osądzające. Jeśli twój partner je stosuje to może być toksykiem Pozornie nie macie większych problemów. Nie kłócicie się, nie krytykujecie, wspieracie, ale czujesz bliżej nieokreślony dyskomfort w codziennym funkcjonowaniu. Być może wynika to z komentarzy partnera, których intencje trudno rozpoznać. Im więcej odpowiedzi „Często” i „Zawsze” u obu stron, tym bardziej prawdopodobne, że jesteście w szczodrym związku. Jeśli nie jest aż tak pozytywnie, to już wiecie, nad czym warto popracować. Pamiętaj, że ideałów nie ma i pewnie mało kto odpowie na każde pytanie: Zawsze. Warto potraktować test jako krok w kierunku ulepszenia waszej relacji. Źródło: www.yourtango.com i „The New York Times”
4 genialne zwroty, których warto użyć zamiast udzielania komuś szybkich porad. Mogą zupełnie odmienić twoje relacje
Uważne słuchanie to pewna umiejętność, z którą mało kto się rodzi. Na ogół trzeba nad tym popracować, ale najpierw dostrzec, że słyszenie to nie to samo, co słuchanie. Wraz z brakiem umiejętności słuchania w parze idzie nadmierna skłonność do udzielania rad. W większości nic nie wnoszą. Warto zatem zmienić rady na empatyczne komunikaty.
W tym artykule: Mów śmiało, chętnie cię wysłucham Rozumiem, to musi być naprawdę trudne Jak mogę ci pomóc? Czy potrzebujesz mojej rady? Prawda jest taka, że ludzie w większości potrzebują wygadania i zwierzenia się, a nie udzielania rad. Warto o tym pamiętać, ponieważ w kryzysowych sytuacjach fundowanie drugiej osobie oceniających, mało obiektywnych komunikatów działa odwrotnie niż byśmy chcieli. Niestety u wielu osób udzielanie szybkich rad i płytkie komentarze to pewien odruch, który mamy niejako zakodowany. I często też jest to zachowanie toksyczne, które pogarsza drugiej osobie i tak zły już nastrój. Zdarzyło ci się powiedzieć komuś, kto zwierza ci się z problemów: „Nie przesadzaj”, „To nic takiego”, „Przesadzasz”, „A nie mówiłam?”, „No, nie płacz już”, „Na twoim miejscu...”, „Dam ci radę”, „Zapomnij o tym”? To bardzo nieempatyczne komunikaty, które nie pomogą nikomu, a wręcz zawstydzają i prowadza do zablokowania uczuć. W ten sposób dajemy do zrozumienia, że uczucia drugiej osoby nie są ważne, adekwatne, czy mile widziane. Oto 5 genialnych zwrotów, których warto użyć zamiast udzielania komuś szybkich porad. 4 pozornie miłe zdania, które w rzeczywistości są osądzające. Jeśli twój partner je stosuje to może być toksykiem Pozornie nie macie większych problemów. Nie kłócicie się, nie krytykujecie, wspieracie, ale czujesz bliżej nieokreślony dyskomfort w codziennym funkcjonowaniu. Być może wynika to z komentarzy partnera, których intencje trudno rozpoznać. Mów śmiało, chętnie cię wysłucham To prosty, ale jakże empatyczny komunikat, który mówi, że ktoś może czuć się przy nas bezpiecznie i może liczyć na wysłuchanie bez oceniania. Taki sposób komunikacji daje jasny sygnał, że jesteśmy otwarci na zrozumienie drugiej osoby, akceptujemy jej uczucia i doświadczenia i oferujemy przestrzeń, gdzie może wyrażać swoje emocje bez obawy przed krytyką. Dzięki temu budujemy zaufanie i wzmacniamy więź, pokazując, że naprawdę zależy nam na jej dobrostanie. Empatia w naszych słowach i gestach sprawia, że druga osoba czuje się ważna i szanowana, co jest fundamentem zdrowych i wspierających relacji. 3 sposoby na stworzenie szczęśliwej relacji z kimś, kto jest niepewny siebie. To może się udać! Wiele osób ma problemy z pewnością siebie, a mają one różne podłoże. Bardzo często wpływa to negatywnie na związek, a nawet doprowadza do rozstania. Czy da się stworzyć udaną relację z osobą z niskim poczuciem wartości? Jest to możliwe, ale pod pewnym warunkiem. Rozumiem, to musi być naprawdę trudne W wysłuchaniu osoby w kryzysie bardzo ważne jest danie akceptacji dla jej trudnych emocji. To odwrotność jakże przykrej frazy „Przesadzasz”. Nie negujemy jej uczuć i nie musimy też w pełni ich rozumieć, ponieważ każdy ma swoją własną skalę cierpienia. Jednak możemy zapewnić kogoś, że w naszym towarzystwie wszystkie te emocje mogą wybrzmieć. W ten sposób dajemy do zrozumienia, że jesteśmy gotowi wspierać ją bez oceniania i krytyki, tworząc bezpieczną przestrzeń, gdzie może otwarcie mówić o swoich doświadczeniach. Akceptacja i empatia, które okazujemy, pomagają drugiej osobie poczuć się zrozumianą, co jest kluczowe w procesie radzenia sobie z trudnościami. Jak mogę ci pomóc? Czasami wsparcie może być czymś całkiem prostym. Być może ktoś potrzebuje jedynie, aby go wysłuchać, przytulić lub potrzymać za rękę, i właśnie to okaże się najlepszą pomocą. Zanim cokolwiek zrobisz, po prostu zapytaj, czego ta osoba potrzebuje. Często najważniejsze jest, aby bycie obecnym, bo oferujemy gotowość do wsparcia w taki sposób, który będzie dla niej najbardziej komfortowy. Takie proste gesty mogą mieć ogromne znaczenie, dając drugiej osobie poczucie bezpieczeństwa, zrozumienia i akceptacji. Dzięki temu budujemy silniejsze, bardziej empatyczne relacje, oparte na wzajemnym szacunku i wsparciu. Dlaczego związek wystarczająco dobry jest lepszy od idealnego? Odpowiedź zupełnie zmienia spojrzenie na miłość Popkultura i rozwój psychologii zrewolucjonizowały spojrzenie na miłość. Chcemy związku idealnego i takiego na całe życie, co często bywa przyczyną rozczarowań. Prawda jest taka, że warto zmienić optykę i zrozumieć, że związek wystarczająco dobry ma więcej zalet. Czy potrzebujesz mojej rady? Gdy ktoś opowie nam o swoim problemie, możemy udzielić mu rady, ale tylko wtedy, gdy wcześniej zapytamy, czy jest na to otwarty. Nieproszone rady są naprawdę irytujące i deprymujące, zwłaszcza gdy przekazujemy je z wyższością, zakładając, że wiemy lepiej, czego ktoś potrzebuje, a nasze doświadczenia są ważniejsze. Zamiast tego, powinniśmy najpierw wysłuchać drugiej osoby z empatią i zrozumieniem, a dopiero potem, jeśli uzyska się zgodę, podzielić się swoimi przemyśleniami lub sugestiami. W ten sposób okazujemy szacunek dla jej uczuć i sytuacji, nie narzucając swojego punktu widzenia. Taka postawa buduje zaufanie i sprawia, że nasza pomoc jest bardziej wartościowa i skuteczna.
Zespół Quasimodo rujnuje im życie. Szczególnie często dotyczy kobiet, które śledzą media społecznościowe
Choć zaburzenie to zauważono dekady temu, to dopiero teraz dotyczy ono coraz więcej osób. Zespół Quasimodo rujnuje radość z życia i popycha do niebezpiecznych zachowań. W dobie mediów społecznościowych szczególnie często dopada on kobiety.
W tym artykule: Zespół Quasimodo – czym jest? Zespół Quasimodo a social media Obsesja piękna to nic nowego. Dotyczyła ona już wieki temu zarówno władczyń, jak i zwykłych kobiet. Od płci pięknej wymagano właśnie piękna, które było wręcz walutą i przepustką do lepszego życia, zatem nic dziwnego, że kobiety tak bardzo bały się jego utraty. Współcześnie obsesja piękna wygląda już inaczej, gdyż mamy do dyspozycji szereg metod, opóźniających starzenie i tych upiększających. Mimo tego wiele osób cierpi na zespół Quasimodo. Gwiazda „Bridgertonów” opowiedziała o problemie FOBI. Przez to trudno cieszyć się z wakacyjnych spotkań Wakacje to czas spotkań na świeżym powietrzu. Dla wielu osób są one bardzo przyjemne, dlatego chętnie wykorzystują każdą okazję do wyjścia. Jednak dla pewnej grupy są one wyzwaniem, często niezrozumiałym dla innych. Tak właśnie przejawia się FOBI. Zespół Quasimodo – czym jest? Zespół Quasimodo, znany również jako dysmorfofobia lub zaburzenie dysmorficzne ciała to psychiczne zaburzenie, w którym osoba ma negatywne i zniekształcone przekonanie o defektach swojego wyglądu. Te wady mogą być wyimaginowane lub, jeśli istnieją, są zazwyczaj drobne i nieproporcjonalnie wyolbrzymiane przez cierpiącego. Osoby z zespołem Quasimodo patrząc w lustro, nie dostrzegają prawdy, ponieważ wewnętrzny krytyk podpowiada im, że są brzydkie i gorsze od innych. Często przeżywają ogromny stres związany ze swoim wyglądem, co może prowadzić do unikania społecznych sytuacji i obsesyjnego sprawdzania swojego wyglądu w lustrze. Nazwa pochodzi oczywiście od sympatycznego bohatera bajkowego. Jakie są najbardziej charakterystyczne zachowania dla zespołu Quasimoda? dostrzeganie u siebie wad fizycznych, których nie ma, wyolbrzymianie minimalnych mankamentów, spędzanie dużej ilości czasu przed lustrem, analizując swój wygląd, część osób może zachowywać się odwrotnie i obsesyjnie unikać luster, lęk przed oceną może prowadzić do unikania ludzi, sięganie po kolejne zabiegi z zakresu medycyny estetycznej w nadmiarze, porównywanie się z innymi, co pogłębia ich niezadowolenie. I to właśnie ostatni punkt obecnie nastręcza więcej problemów. Syndrom złamanego serca istnieje naprawdę. Czym się objawia złamane serce i jak sobie z nim radzić? Złamane serce to nie metafora i nie tylko skutek rozstania czy zdrady. To stan, który naprawdę istnieje i rozmawiają o nim nawet naukowcy. Zespół Quasimodo a social media Media społecznościowe teoretycznie miały służyć do powstrzymywania kontaktów, jednak w praktyce stały się miejscem, przez które wiele osób nabawiło się ogromnych kompleksów. Porównujemy się, a szczególnie swój wygląd i najczęściej robią to kobiety. Influencerzy starannie kreują swój nienaganny wizerunek, często wykorzystując aplikacje, które poprawiają ich wygląd, a my wierzymy w ich naturalność. Wydaje się nam, że na tym tle wypadamy brzydko i lepiej się nie pokazywać. To z kolei popycha w kierunku zabiegów z zakresu medycyny estetycznej, które dają nadzieje na ulgę i samozadowolenie. Dr David B. Sarwer w swoich badaniach wykazał, że pacjenci z zespołem Quasimodo często są niezadowoleni z efektów zabiegów, co może prowadzić do pogorszenia objawów BDD, depresji, a nawet myśli samobójczych. Co więcej, jedna poprawka skłania do wynajdywania kolejnych mankamentów i przyczyn niezadowolenia. Z zaburzeniem tym trudno uporać się samodzielnie, zalecana jest wizyta u psychiatry a dalej terapia. Leczenie może przynieść świetne rezultaty.
Gwiazda „Bridgertonów” opowiedziała o problemie FOBI. Przez to trudno cieszyć się z wakacyjnych spotkań
Wakacje to czas spotkań na świeżym powietrzu. Dla wielu osób są one bardzo przyjemne, dlatego chętnie wykorzystują każdą okazję do wyjścia. Jednak dla pewnej grupy są one wyzwaniem, często niezrozumiałym dla innych. Tak właśnie przejawia się FOBI.
W tym artykule: Różnica między FOMO a FOBI Czym jest FOBI? Jak wyjść z FOBI? Grille, pikniki, spotkania przy restauracyjnych ogródkach, imprezy w ogrodzie czy na tarasie. Wakacje dają nam możliwość organizacji przyjemnych spotkań na świeżym powietrzu, co sprawia, że towarzysko jest to nader intensywny czas. Dzięki temu możemy zacieśnić więzy, ale i cieszyć się letnim klimatem, sprzyjającym rozmowom. Niestety nie każdy tak to odbiera, w nasilonej formie może to mieć postać FOBI, którą może przywodzić na myśl znane już doskonale FOMO, ale jest czymś zupełnie innym. Syndrom złamanego serca istnieje naprawdę. Czym się objawia złamane serce i jak sobie z nim radzić? Złamane serce to nie metafora i nie tylko skutek rozstania czy zdrady. To stan, który naprawdę istnieje i rozmawiają o nim nawet naukowcy. Różnica między FOMO a FOBI FOMO to strach przed przegapieniem czegoś, co może przejawiać się kompulsywnym sięganiem po telefon i scrollowaniem portali społecznościowych. Powoduje to duży dyskomfort, a przy tym traci się sporo cennego czasu na rzeczy, które jedynie zaśmiecają naszą głowę. Przez FOMO jesteśmy rozdrażnieni, występują problemy z koncentracją, a przez sięganie po telefon wieczorem, mogą pojawiać się problemy z zasypianiem. FOMO lepiej nie bagatelizować, ponieważ długofalowo ma bardzo negatywny wpływ na nasze zdrowie. Podobnie brzmiące FOBI ma podobne lękowe podłoże, ale objawia się zupełnie inaczej. Nie tak dawno gwiazda „Bridgertonów” Claudia Jessie, grające Eloisse, powiedziała, że gdyby rzeczywiście żyła w okresie regencji, która wymuszała chodzenie na bale, to na pewno zaczęłaby ich unikać. Tak naprawdę nie mamy FOMO, czyli strachu przed przegapieniem. Chyba boimy się być w coś zaangażowani. Czym jest FOBI? FOMO może dosięgnąć każdego, niezależnie od charakteru i wieku. Jesteśmy bombardowani różnymi treściami, dlatego łatwo o poczucie, że musimy być na bieżąco. Poza tym media społecznościowe to szybkie strzały dopaminy, od których można się uzależnić i chcieć ich coraz więcej. Z FOBI jest zupełnie inaczej. Częściej dotyka ono introwertyków, którzy niekoniecznie dobrze czują się grupie ludzi. Czym jest FOBI ((Fear of Being Included)? To lęk przed bycie uwzględnionym w jakimś spotkaniu czy wydarzeniu, których w wakacje mamy pod dostatkiem. Jeśli na zaproszenie reagujesz gonitwą myśli typu: czy tam się odnajdę, czy nie powiem czegoś głupiego, nie poradzę sobie, zbłaźnię się, to mogą to być symptomy FOBI. FOBI może obejmować takie uczucia jak: lęk przed oceną grupy, pojawia się strach przed tym, że inni oceniają negatywnie, poczucie niedopasowania, pojawia się lęk przed nieadekwatnością, nieufność wobec swojego zachowania w towarzyskiej sytuacji, dyskomfort związany z koniecznością nawiązywania kontaktów i utrzymywania relacji. U części osób do pojawienia się FOBI mocno przyczyniła się pandemia. Po prawie dwóch latach dystansu nawet najbardziej towarzyskie osoby mogą być zaskoczone, gdy odkryją, że ich umiejętności interpersonalne nieco „zardzewiały”. W tym przypadku na ogół z czasem to mijało, natomiast u introwertyków potrzebę alienacji mogła znacząco pogorszyć. Lato i wakacje cię nie cieszą? To może być summertime sadness. 3 sposoby na uporanie się z nim O summertime sadness wciąż mówi się zbyt mało. To ważne, ponieważ społecznie wakacjom przypisujemy wręcz magiczne właściwości, a ten, kto się z tego wyłamuje, może być zupełnie zdezorientowany. Sprawdź, czy cię to dotyczy. Jak wyjść z FOBI? Jak się okazuje remedium na FOBI wcale nie musi być zmuszanie się do wyjść, w miarę pokonywania lęków społecznych. Świetną pomocą jest aktywność fizyczna. Chociaż aktywność fizyczna i lęk społeczny mogą początkowo wydawać się zupełnie niepowiązane, to w metaanalizie 13 badań obejmujących ponad 16 000 uczestników naukowcy odkryli, że ruch potrafi naprawdę pomóc w leczeniu lęku. W podsumowaniu dr Maya A. Ziker i Linda Becker piszą: Szybki spacer, przejażdżka rowerowa, gra w tenisa lub koszykówkę, lub wykonywanie dowolnego rodzaju ruchu, który sprawia przyjemność, a także podnosi tętno, zmniejszy napięcie, odwróci uwagę i spowoduje zmianę w chemii mózgu. Ćwiczenia zwiększają przepływ pozytywnych, kontrolujących nastrój neurochemikaliów, w tym serotoniny, dopaminy i endorfin. A także buduje odporność, która wzmacnia zdolność do przeciwdziałania negatywnym emocjom i reakcjom. Jak jeszcze można sobie pomóc? Warto przed wyjściem darować sobie kawę, która może nasilić nerwowość, a na samej imprezie alkohol. Doskonałym rozwiązaniem jest bliska osoba towarzysząca, która rozumie nasz stan i nie będzie go oceniać. Poza tym lęki dobrze jest przepracować na terapii.
Sprawdź, czy jesteś toksyczną osobą. Oto 3 rzeczy, które uważasz za normalne, a działają odwrotnie
O toksyczności w związku mówi się coraz więcej. To bardzo dobry kierunek, ponieważ często na relacje miłosne przenosimy nasze schematy z dzieciństwa, które bywają bardzo niezdrowe. Bywa też tak, że nie jesteśmy zupełnie świadomi tego, że nasze zwyczajowe zachowania działają destrukcyjnie. Oto 3 przykłady.
W tym artykule: Wymaganie ciągłego kontaktu Negowanie odczuć Ciche dni Toksyczność w związku to dosyć rozległy temat, który ma wiele odcieni. Niektóre toksyczne zachowania są bezapelacyjnie powodem do rozstania np. przemoc fizyczna i psychiczna, ale nad niektórymi da się pracować. Dzięki temu, że o psychologii związków wiemy coraz więcej, możemy ustalić, czy nasze zachowanie w związku nosi znamiona toksyczności, a wtedy szukać pomocy. Przyznanie się do niezdrowych zachowań przed samym sobą jest niezwykle trudne, czasami są na tyle głęboko zakorzenione, że odkrycie tego jest wielkim zaskoczeniem. Jak sprawdzić, czy jesteś toksyczną osobą? Oto 3 przykłady nieoczywistych sytuacji. Najbardziej pociągające cechy mężczyzny, które sprawiają, że nie możesz przestać o nim myśleć (dosłownie omamiają) Zapomnijcie o wyglądzie. On też się liczy, ale w ostatecznym rozrachunku przegrywa z osobowością. Oto najbardziej pociągające cechy mężczyzny, które sprawiają, że wydaje nam się bardziej atrakcyjny i interesujący. Wymaganie ciągłego kontaktu O ile na początku relacji chęć bycia w kontakcie non stop wynika niejako z hormonalnego koktajlu, który przejmuje kontrolę, to z czasem przejście w nieco spokojniejszą fazę, jest jak najbardziej naturalne i pożądane. To etap, w którym poznajemy partnera bez klapek na oczach, takim, jakim jest i wtedy dopiero budujemy bliskość. Gdy potrzeba ciągłego kontaktu utrzymuje się, a brak szybkiej odpowiedzi doprowadza do zdenerwowania, to warto się temu przyjrzeć. Takie zachowanie może wydawać się troskliwe lub opiekuńcze, ale w rzeczywistości jest przejawem braku zaufania i potrzebą kontroli. Choć mówi się, że w miłości szuka się idealnych dobranych dwóch połówek jabłka, to tak naprawdę wciąż pozostajemy odrębnymi bytami, które mają kawałek swojego życia. To zdrowe i potrzebne, dlatego oczekiwanie intensywnego i ciągłego kontaktu może być toksycznym zachowaniem, jeśli partner artykułuje, że go to męczy. Należy wziąć pod uwagę jego potrzeby i szczerze porozmawiać. Ujawniono wyniki badań na temat trwałości związków. Naukowcy nie mają wątpliwości, co do przyczyny rozstań i nie jest to zdrada Wciąż szukamy recepty na stały udany związek, bo niestety sama miłość często nie wystarcza. Temat zainteresował również naukowców, a wieloletnie badania przyniosły zaskakujące wnioski. Ustalono, jakie są najczęstsze przyczyny rozstań. Jak się okazuje, nie jest to zdrada. Negowanie odczuć „Przesadzasz”. Za tym krótkim i niepozornym komunikatem kryje się więcej, niż myślisz. Oznacza on brak zrozumienia i empatii dla partnera, a także negowanie jego uczuć. Możesz myśleć, że w ten sposób chcesz pomóc lub okazać zdrowy rozsądek, jednak w praktyce wcale tak nie jest. Takie zachowanie jest toksyczne, ponieważ nosi znamiona gaslightingu. W ten sposób podważa się autentyczność uczuć drugiej osoby. Finalnie może to prowadzić do niskiej samooceny i poczucia, że jej emocje są nieważne. Nie musisz wszystkiego rozumieć, ani się zgadzać, ale możesz wysłuchać bolączek i nie oceniać i nie umniejszać czyimś odczuciom. Coś, co dla ciebie wydaje się błahostką, dla drugiej osoby może być realnym problemem. Każdy ma swoją miarę. Zamiast „Przesadzasz” możesz przytulić, zapytać, czy możesz, coś zrobić i dodać otuchy. Moja mama dała mi najlepszą radę dotyczącą związków. To właśnie dzięki niej uwolniłam się od toksycznego partnera Kończąc toksyczny związek, podjęłam walkę o siebie i swoje nowe – lepsze życie. Było to możliwe m.in. dzięki mojej mamie, a właściwie dzięki jednej radzie, którą dała mi, gdy byłam jeszcze nastolatką. Ciche dni Potrzeba ochłonięcia w czasie kłótni jest jak najbardziej normalna, a nawet zdrowa, ponieważ można w ten sposób uniknąć eskalacji konfliktu. Słowa wypowiedziane w emocjach mogą boleśnie zranić. Jednak chwilowy dystans, a długotrwałe milczenie to zupełnie inna sprawa. Jeśli w twoim związku często zdarzają się ciche dni i to z twojej strony, to wiedz, że nosi to znamiona przemocy psychicznej. Ciche dni to inaczej karanie milczeniem. Odcinając się od partnera, blokujesz rozwiązywanie problemów i powodujesz, że czuje się on bezradny. To najprostszy test na sprawdzenie, czy jesteś toksyczną osobą.
Toksyczna matka – jak wpływa na związki dorosłej córki?
Pierwsze lata naszego życia to okres, kiedy nabywamy wzorce, które będą nam towarzyszyć w dorosłości. Są niczym oprogramowanie, którym będziemy się kierować w budowaniu relacji. Wszelkie deficyty prędzej czy później objawią się, szczególnie gdy dzieckiem dyrygowała toksyczna matka.
W tym artykule: Toksyczna matka – jak się zachowuje? Toksyczna matka – jak wpływa na związki dorosłej córki? Współcześni rodzice mają do dyspozycji mnóstwo wiedzy na temat wychowania, zatem mogą uniknąć pewnych błędów. Wiele lat temu niestety rodzicielstwo było dużo mniej świadome, a wzorce były przekazywane z pokolenia na pokolenie, bez większej refleksji. Straumatyzowani wojną rodzice często mieli problem z okazywaniem emocji, zatem dzieci dorastały w trudnych warunkach, stąd też zjawisko nazywane zimnym chowem. Ale nie tylko emocjonalny chłód był problemem. Ogromnym brzemieniem dla dziecka jest toksyczna matka. 5 oznak, które świadczą o tym, że on się odkochuje. Te sygnały mogą zwiastować koniec związku Podejrzewasz, że on się odkochuje? Te sygnały mogą to potwierdzać. Jeśli je zauważasz, prawdopodobnie twój partner już nic do ciebie nie czuje, co z kolei może prowadzić do rozstania. Toksyczna matka – jak się zachowuje? Choć toksyczna matka wykazuje szereg patologicznych zachowań, to w skrócie możemy ją opisać jako matkę, która wpływa negatywnie na rozwój dziecka. Często można spotkać się z mitem, że toksyczna matka nie kocha swoich dzieci. To nieprawda, toksyczna matka może kochać, ale w sposób dysfunkcyjny, co będzie miało pokłosie w dorosłości. Toksyczna matka to termin, pod którym kryje się szereg podtypów: narcystyczna matka, która traktuje dziecko jako swoje przedłużenie, a nie odrębną istotę. Nie znosi przeciwstawiania się, krytyki, stawia swoje potrzeby na pierwszym miejscu, matka nadopiekuńcza, która uniemożliwia dziecku rozwijanie samodzielności. Przekazuje nieufność i lęk wobec świata, perfekcjonistka, która stawia nierealne wymagania i wpędza w kompleksy, matka z dużą potrzebą kontroli, która jest despotyczna i nie znosi sprzeciwu, matka przemocowiec, stosująca przemoc fizyczną i psychiczną, matka pasywno-agresywna, która stosuje karanie milczeniem i wpędza celowo w poczucie winy, matkę uzależnioną od używek. Jak widać, przejawów toksyczności wśród matek jest sporo, ale mianownik jest wspólny: wpływają one destrukcyjnie na podejście dzieci do relacji w przyszłości. Często to dotyczy przede wszystkim córek. Toksyczny związek mnie zniszczył. Tę jedną rzecz wspominam najgorzej [felieton] Toksyczny związek wspominam jako prawdziwy koszmar. Oto, co było najgorsze i co musiałam przepracować podczas terapii. Teraz jestem silniejsza. Toksyczna matka – jak wpływa na związki dorosłej córki? Relacja matka–córka potrafi być naprawdę skomplikowana. To matka przekazuje pewien wzorzec kobiecości i kształtuje jej wartości od dziecka. Dziecko przez długi czas jest lustrzanym odbiciem rodziców, a także wizytówką wszystkich ich zaniedbań. Toksyczna matka ma ogromny wpływ na przyszłość córki. Jeśli warunkowała swoje uczucia od sukcesów córki, nie obdarzała bezwarunkową miłością, to dziewczynka może myśleć, że nie zasługuje na bezwarunkową miłość. Może wiązać się z toksycznymi mężczyznami, którzy tak jak matka są niedostępni emocjonalnie. Pokłosiem relacji z toksyczną matką jest niskie poczucie własnej wartości i szereg kompleksów, brak asertywności, a także przesadny krytycyzm wobec siebie. Jeśli córka była ciągle kontrolowana i niesamodzielna, to bardzo trudno będzie jej odnaleźć się w samodzielnym życiu. Być może pozwoli matce ingerować w swój związek i zbytnio sugerować się jej opiniami. W przypadku matek uzależnionych może zaistnieć zjawisko parentyfikacji, czyli zmiany ról, w którym to dziecko opiekuje się rodzicem. W życiu dorosłym może to zaowocować syndromem zbawicielki, która niesie wszystkim i wszędzie pomoc, kosztem swoich potrzeb. Jeśli matka karała nas milczeniem, to ten sam schemat córka może stosować w swoim związku, a jest to forma przemocy psychicznej. Dobrą wiadomością jest to, że od toksycznej matki można się uniezależnić i pozbawić się bagażu, który nam przekazała. Terapia, coaching, samorozwój mogą nam pomóc w zbudowaniu swojej niezależnej tożsamości na nowo.
Czym jest emocjonalne zatrucie? Oto 5 charakterystycznych zachowań dla tego stanu. Konieczna jest szybka reakcja
Każdy z nas przynajmniej raz w życiu natknął się na osobę aż kipiącą od złości, drażliwą i sfrustrowaną. Przebywanie z nią bywa wysiłkiem i często chce się wręcz uciec. Jednak jeśli osoba ta wykazuje też kilka innych charakterystycznych zachowań, to być może znajduje się ona w bardzo trudnym okresie, jakim jest emocjonalne zatrucie.
W tym artykule: Czym jest emocjonalne zatrucie? Przejawy emocjonalnego zatrucia – interpretowanie wszystkiego jako atak Ogromna drażliwość i wybuchowość Nadmierny krytycyzm Zrzucanie winy na innych Marazm i bierność Zatrucie to stan, kiedy nasz organizm cierpi w wyniku walki z substancją toksyczną, która zagraża zdrowiu. Czasami proces zatrucia przebiega gwałtownie, a czasami dłużej, kiedy to nie wiemy, że dostarczamy sobie truciznę w mniejszych ilościach. Choć na co dzień w miarę funkcjonujemy, to długofalowo organizm w pewnym momencie zostaje doprowadzony do skraju. Podobny schemat działa w przypadku psychiki. Czym jest emocjonalne zatrucie? Jeśli twój parter zrobił którąś z tych rzeczy choć raz, od razu uciekaj. One nie mają prawa się zdarzyć Czerwone flagi w związku to poważna kwestia, której nie można ignorować. I tak, jak nad niektórymi z nich można pracować, istnieją również takie, których absolutnie nie można akceptować. Przedstawiamy kilka z nich. Jeśli zauważysz je w swoim związku – uciekaj. Czym jest emocjonalne zatrucie? Emocjonalne zatrucie to stan, kiedy różne negatywne emocje niszczą nas od środka, a my nie robimy nic w kierunku wyjścia z sytuacji. Wpadamy niejako w pewien nawyk pielęgnowania w sobie tych złych emocji, które zaczynają przejmować kontrolę nad naszym życiem. Nasz mózg rejestruje taki sposób funkcjonowania jako domyślny, dlatego trudno doświadczać pozytywnych emocji, takich jak radość czy duma, ponieważ przede wszystkim pierwszą reakcją jest odruch myślenia negatywnego. Emocjonalne zatrucie niszczy psychikę cierpiącej na nie osoby, ale i wszystko wokół. Ma to ogromny wpływ na relacje, a wręcz potrafi je skutecznie zniszczyć, ponieważ taki ładunek złej energii zwyczajnie odpycha. Emocjonalne zatrucie przez pewne zachowania wpływa na to, jak zachowujemy się w pracy, co może nastręczać wielu problemów. Oto 5 charakterystycznych przejawów emocjonalnego zatrucia. Jak narzekanie wpływa na związek? Inaczej niż myślisz. Naukowcy wysnuli zaskakujące wnioski Podobno nasze myśli potrafią działać niczym samospełniająca się przepowiednia. To, jak postrzegasz rzeczywistość, wpływa na to, co przyciągasz. Czy narzekanie i czarnowidztwo rzeczywiście ma taką moc? Trudno to ustalić, ale z pewnością wpływa na nasze samopoczucie, a wtedy i na związek. Okazuje się, że nie do końca tak, jak byśmy przewidywali. Przejawy emocjonalnego zatrucia – interpretowanie wszystkiego jako atak Odbieranie wielu rzeczy za atak to charakterystyczny symptom emocjonalnego zatrucia. Taka osoba ma ograniczony kontakt z rzeczywistością, dlatego mylnie interpretuje komunikaty np. prośbę, uwagę, sugestie, czy krytykę. Przepuszcza je przez swój własny pryzmat i odbiera jako atak na siebie i atak ten odpiera, wkładając w to ogromną energię, nieproporcjonalną do sytuacji. Stawia się w defensywie. Rozmówcy są zdezorientowani i zaczynają się obawiać kontaktów z taką osobą, schodzą im z drogi, tym samym dystansując się. Ogromna drażliwość i wybuchowość Osoby doświadczające zatrucia emocjonalnego są bardzo drażliwe i mają tak zwany krótki lont. Do furii mogą doprowadzić je źle ułożone przedmioty czy odpowiedź nie taka, jakby sobie życzyły. Wybuchowość jest na porządku dziennym, są jak tykające bomby, wokół których trzeba chodzić na paluszkach. Drażliwość oznacza również tendencję do kłótliwości, co zamęcza otoczenie. Co więcej, taka osoba winę przerzuca na innych, nie widząc tego kto tak naprawdę jest prowodyrem kłótni. 5 sygnałów świadczących o tym, że on prowadzi podwójne życie. Nie można ich bagatelizować To jedna z najtrudniejszych sytuacji w miłości. Rujnuje poczucie bezpieczeństwa i sprawia, że dopada nas zupełne zwątpienie w związki. Często nie chcemy poznać prawdy, jednak jest to konieczne. Coś podpowiada ci, że on prowadzi podwójne życie? Sprawdź, jakie są tego sygnały. Nadmierny krytycyzm Emocjonalne zatrucie przejawia się również ogromnym krytycyzmem wobec wszystkich. Osoby z tym problemem stawiają innym zbyt wysokie wymagania, umniejszają ich sukcesom i doszukują się wad. Nie są życzliwe i wspierające. Chyba najbardziej odbija się to na dzieciach. Wysokie wymagania dotyczą też samych siebie, ponieważ takie osoby nigdy nie są zadowolone z siebie. Zrzucanie winy na innych Obwinianie innych to standard u osób zatrutych emocjonalnie. Nie widzą w sobie przyczyn niepowodzeń, takich jak brak awansu w pracy. Wtedy wolą powiedzieć, że ktoś inny osiągnął to dzięki znajomościom, a nie kompetencjom. Za swoje nastroje obwiniają innych i nie dostrzegają, że sami zaczynają kłótnię. Marazm i bierność Choć nikomu ten stan nie służy, to jednak rzadko osoby trawione emocjonalnym zatruciem szukają wyjścia z tego stanu. Odrzucają chęć pomocy i szukanie rozwiązań np. pójście do psychologa. Mogą bagatelizować swój stan, ale prędzej czy później dojdzie do wypalenia, które zakończy się np. depresją, nerwicą czy stanami lękowymi. A przy wszelkie relacje mogą zostać nadwyrężone. Osobie, która nie chce pomocy, oczywiście trudno pomóc, jednak warto spróbować. Jeśli nie chce rozmawiać, to może zgodzi się na przeczytanie tekstów na temat zatrucia emocjonalnego i swoim tempie dojrzeje do zmian, a nawet wybierze się do specjalisty.
„Jaskinie przyjemności” to relaks przyszłości. Zacznij budować swoją już dzisiaj po południu
Jaskinie przyjemności i jednodniowe wagary. Oraz inne pomysły na relaks przyszłości, które zdradziła nam futurolożka (nie ma nic wspólnego z wróżką).
W tym artykule: Cyfryzacja zmysłów, a relaks przyszłości Jak będziemy odpoczywać w niedługiej przyszłości Nowy relaks Jak sztuczna inteligencja wpłynie na nasze samopoczucie i jaki będzie relaks przyszłości. Pytam tych, którzy już wiedzą. A konkretnie Monikę Borycką, futurolożkę i analityczką trendów (@trendradarpl). Bo może wystarczy zjeść pomarańczową pigułkę, zanurzyć się w kąpieli dźwięków i nastroić mózg na fale theta? No… jeszcze nie. Chociaż świat zmienia się turbodynamicznie, a technologizacja naszego życia jest imponująca/przerażająca (wybierz dowolne). Główne pytanie brzmi: co jeszcze da się scyfryzować? Pojawienie się internetu scyfryzowało świat wiadomości. Szybciej, globalnie, bez cenzury. Kiedy pojawiły się media społecznościowe, scyfryzowane zostały nasze relacje. To dobrze czy źle – to pytanie do was. Setki znajomych i obserwujących, ale też paraliżujący lęk przed oceną i ogromną samotność. Cyfryzacja zmysłów, a relaks przyszłości Teraz kiedy na scenę wkracza AI, mówi się o cyfryzowaniu zmysłów. Możliwe? Monika opowiada mi o swoich doświadczeniach z festiwalu SXSW w Austin. Jak miała okazję „poczuć” obraz dłońmi. Miała okazję włożyć dłonie do urządzenia, które było rodzajem otwartego telewizora z obrazem pływających meduz. Dzięki wykorzystaniu specjalnej technologii z udziałem ultradźwięków jej dłonie mogły „dotykać” meduz, a te reagowały na jej dotyk. Magia? Raczej technologia. Rzeczywiście przyszedł czas, kiedy „bierzemy się” za zmysły. Przeciążony wzrok, słuch i niedoceniany zmysł propriocepcji (wewnętrznej równowagi i odczuwania ciała). Jak będziemy odpoczywać w niedługiej przyszłości W przyszłości będziemy odpoczywać w prawdziwych „jaskiniach zmysłów”, przestrzeniach wypełnionych pluszem i kojącym zapachem, które odetną nas od otoczenia (to nasz numer 1). I coraz chętniej oddawać swoje smartfony przymusowemu internowaniu, aby poczuć ascetyczną wolność od bodźców (numer 2). Zdaniem Moniki zmieniają się też priorytety. To, co w ostatnich dekadach było wartością – perfekcjonizm, samodoskonalenie, nadmierna ambicja – ma złą prasę. Teraz chcemy pracować, aby żyć, a nie odwrotnie. Po trzecie mamy fioła na punkcie zdrowia psychicznego. Być może także w wyniku polikryzysu i trwania przez ostatnie lata w stanie zbyt wielkiej niepewności. Mózg tego nie lubi. Dlatego więcej będziemy myśleć o swoim zdrowiu w kontekście długowieczności, biohackingu, funkcjonalnego żywienia – tak wynika z raportu „Sztuka dobrego jutra” marki Maczfit. Zyskuje kultura odpuszczania – żegnamy (bez żalu) diety, detoksy i katorżnicze ćwiczenia. Radość i satysfakcję odnajdujemy w prostych i podstawowych dla nas rzeczach, np. odżywianiu, które według 35 proc. zapytanych jest kluczowym aspektem osiągania szczęścia. Coraz częściej zdajemy sobie sprawę, że rygorystyczna i zmuszająca do wyrzeczeń dieta może odbić się negatywnie na naszym samopoczuciu, tym samym chętniej decydujemy się postępować w myśl hasła „jeść dobrze, czyli jeść to, na co ma się ochotę”. To czwarty punkt naszej listy relaksu przyszłości. Zobaczmy, co mówi ekspertka. Nowy relaks Joanna Winiarska: Co myślisz o ciele w kontekście przyszłości? Monika Borycka: Że będziemy dla siebie lepsi. Nie chcemy się już dyscyplinować. Pilnować, odmawiać, ograniczać. To w pewnym sensie koniec kultury diety i perfekcjonizmu, którego symbolem może być „bogini w bikini”, czyli trenowanie ciała przed wakacjami, aby pokazać się na plaży z płaskim brzuchem. Czym zastąpimy perfekcjonizm? Godny uwagi jest, chociażby jeden z ciekawszych trendów ostatnich lat w obszarze jedzenia, czyli „nostalgia food”. W momentach kryzysowych zwracamy się do rzeczy, które znamy. Np. do smaków, które dają poczucie bezpieczeństwa i budzą wspomnienia. Szarlotka mamy czy kanapka z działkowym pomidorem to symboliczny zwrot ku dzieciństwu. Kończy się era liczenia kalorii, zaczyna era prostoty i emocji przy stole – pokazuje raport, który zrobiliśmy z marką Maczfit. Jedzenie przestaje być paliwem, a zaczyna być częścią filozofii dobrego samopoczucia? Wiele na to wskazuje. W młodszych generacjach widać skupienie na wpływie jedzenia na dobre samopoczucie, które analizowane jest nie tylko, jako zdrowie fizyczne, ale też psychiczne. Rośnie zainteresowanie żywnością funkcjonalną, która może mieć pozytywny wpływ na nasz organizm i ogólne poczucie komfortu. Młodzi tropią, co jeść, aby czuć się lepiej, stąd np. popularność nurtów non-alco i jedzenia dla mózgu (brain food). Wspomniałaś o śnie. Jak wygląda jego przyszłość? Zaczynamy przywiązywać do niego coraz większą wagę. Bo zdążyliśmy już zapomnieć, że jako dorośli też musimy dobrze spać. Za mało interesujemy się wciąż snem nastolatków, którzy narażeni są na najwięcej dystraktorów, szczególnie cyfrowych. A sami już dostrzegamy, że życie w rozedrganiu i oddziaływanie dużej ilości bodźców sprawia, że śpimy gorzej, a myślimy o tym więcej. Stąd ogromny rynek, wręcz przemysł „dobrego snu” – gadżety, akcesoria, aplikacje, obciążeniowe kołdry, techniki relaksacji i aromaterapii, a nawet ostatnio turystyka snu! Wyjeżdżamy do hotelu, gdzie wreszcie możemy się po prostu… wyspać! A co z trendem na tzw. nieśmiertelność? Nazwa może trochę na wyrost. Ale już wydłużenie życia w dobrej formie – jak najbardziej. Oczywiście nie każdy z nas ma możliwość, aby testować na sobie wszystkie nowości z dziedziny biotechnologii wydłużające życie jak milioner Bryan Johnson (@bryanjohnson). Ale jednak zachwalane przez niego rutyny takie jak dobry sen, prawidłowe odżywianie się czy aktywność fizyczna są już bardzo demokratyczne. Robi on niezłą robotę, bo pokazuje, że dbaniem o siebie możemy efektywnie przesunąć granice bycia w dobrej formie. A to zaczyna być szalenie istotne wobec kryzysu demograficznego. Za dekadę, dwie 70-latkowie będą musieli funkcjonować w większej sprawności. Być może nadal pracować i radzić sobie w sytuacji pogłębienia się epidemii samotności. Dbanie o formę jest w naszym interesie. Jak będziemy odpoczywać, czyli relaks przyszłości w praktyce? Oczywiście trend na leczniczą moc natury (ptakoterapia, kąpiele leśne, aromaterapia) nadal rośnie i ma się świetnie. Ciekawy wydaje się też pomysł jednodniowych resetów. Będziemy chodzić ze sobą na jednodniowe wagary, podczas których będziemy łączyć różne zabiegi, dbać o swoją przyjemność fizyczną i psychiczną. Mamy już pierwsze koncepty miejsc łączących wiele funkcji. W których nie tylko poleżymy na masażu, ale tez zjemy coś dobrego i nauczymy się czegoś. Przy okazji wypijemy pyszną kawę, obejrzymy kolekcję sztuki. A jak zadbać o zdrowie psychiczne? Duże wyzwanie. Żyjemy w czasach zbyt dużego wyboru, tzw. kulturze zbyt wielu opcji. Problemem zaczyna być: co wybrać. Będziemy potrzebować coraz więcej kuratorów treści w internecie, ale też autorytetów, kogoś, kto pomoże nam tych wyborów dokonać. Pytanie, kto tym mentorem zostanie, bo widzimy też rosnącą popularność asystentów sztucznej inteligencji, gotowych w spersonalizowany sposób odpowiedzieć na każde nasze wyzwanie. Ta potrzeba rozlewa się na wiele obszarów, odwołując się np. do żywienia. Dobrym przykładem może być AI-owy asystent komponujący posiłki czy catering pudełkowy — jeśli chcemy konkretnej funkcjonalnej diety, nie musimy umieć gotować, możemy zamówić ją u eksperta. Jesteśmy, jako społeczeństwo w wiecznej terapii, a i tak nie czujemy się dobrze? To przez przymus koncentracji na poszukiwaniu komfortu. Presja, żeby się zrelaksować, pracować nad sobą, czuć się dobrze, daje przeciwny efekt. Istnieje nawet taki termin jak „syndrom wellness”, który ukuł Carl Cederstrom, profesor z Uniwersytetu Sztokholmskiego, wskazując, że ideologia dobrego samopoczucia w rezultacie może to samopoczucie pogarszać. A jaka jest przyszłość zmysłów? Są one w totalnej nierównowadze. Większość świata odbieramy wzrokiem, przeciążając ten kanał odbioru. Do tego przebywamy w przestrzeni zaśmieconej dźwiękiem i światłem – już wiemy, że trzeba to zmienić. Jest też wielki boom na terapie sensoryczne, które mają nam uzmysłowić zmysł propriocepcji, czucia głębokiego, dzięki któremu jesteśmy bardziej w swoim ciele. Powoli wracamy do holistycznego spojrzenia na swoje zmysły. Monika Borycka, analityczka trendów, CEO Trend Radar. Na swoim Instagramie @trendradar.pl tropi i wyjaśnia kierunki myślenia o przyszłości. Współpracowała z marką Maczfit przy opracowaniu raportu „Sztuka lepszego jutra”.
Lato i wakacje cię nie cieszą? To może być summertime sadness. 3 sposoby na uporanie się z nim
O summertime sadness wciąż mówi się zbyt mało. To ważne, ponieważ społecznie wakacjom przypisujemy wręcz magiczne właściwości, a ten, kto się z tego wyłamuje, może być zupełnie zdezorientowany. Sprawdź, czy cię to dotyczy.
W tym artykule: Summertime sadness – co to? Summer time sadness – przyczyny Jak radzić sobie z summertime sadness? Jest już potwierdzone, że wiele osób boryka się z SAD, czyli sezonową depresją, co oznacza występowanie jej w zimnych miesiącach, kiedy to dni słonecznych jest znacznie mniej. Spada nam energia, pojawia się apatia i niezrozumiały smutek, niektórzy zaczynają się objadać i zamykają się w domu. Witamina D wpływa na nastrój, zatem nic dziwnego, że bez promieni słonecznych i ciepła czujemy się gorzej. Dlatego też przyjęło się, że lato to czas, kiedy wracamy do życia, mamy więcej energii i dużo lepszy nastrój. Jednak nie zawsze tak jest, a wtedy możemy mówić o summertime sadness. Dating Zen to najlepszy trend randkowy, jaki mógł nam się przytrafić. Znacząco minimalizuje ryzyko rozczarowania Aplikacje randkowe zupełnie odmieniły kwestię poznawania nowych osób. Jeszcze nigdy nie było to tak łatwe i szybkie, jednak z czasem okazało się, że ma też duże wady. Dating Zen to odpowiedź na wszelkie rozczarowania osobami poznanymi w ten sposób. Summertime sadness – co to? Określenie to padło już kilka lat temu w piosence Lany del Ray, o tym samym tytule. Letnia melancholia dotyka wielu osób, ale zważywszy na pewną gloryfikację zalet wakacji, nie mówią o tym zbyt głośno. Summertime sadness może wręcz skutkować pewnymi wyrzutami sumienia, wynikającymi z tego, że wydaje się, że wszyscy wokół ekscytują się tym okresem, a my mamy wprost odwrotny nastrój. Częste objawy tego stanu to obniżony poziom energii, smutek, którego powodu nie jesteśmy w stanie ustalić, brak chęci do życia, apatia, brak chęci do działania, osłabienie, senność, a nawet brak apetytu. Tracimy zapał do pracy, codziennych obowiązków czy pasji. Charakterystyczna jest też pewna drażliwość i szybkie wpadanie w złość, prokrastynacja, bezsenność, a także unikanie kontaktów towarzyskich. Wpływa to na związek, rodzinę i różne relacje, ale i na zdrowie. Nie rozumieją nas inni, ale i my sami. To bardzo niebezpieczny stan, nad którym wręcz trzeba się pochylić. 4 książki, które każda kobieta powinna przeczytać. Idealne pozycje na (anty)wakacje Masz kasę, wolny czas i z kim pojechać? Szczęściara. Ale mam dla ciebie scenariusze na każdą okoliczność (także tę bez forsy i bez przyjaciół). Plus najlepsze książki na wakacje! Summer time sadness – przyczyny Niektórzy zwyczajnie źle znoszą upały, odczuwają osłabienie i obniżony nastrój, tak samo jak osoby podupadające na duchu zimą. Noce są gorące, zatem mogą pojawić się problemy ze snem, co na dłuższą metę zaburza naturalny rytm dobowy. Mamy mniej energii w ciągu dnia. Inni odczuwają presję na zaplanowanie wakacji, a media społecznościowe podsycają poczucie, że to właśnie daje szczęście. W sytuacji gdy po prostu nas na to nie stać, to bardzo frustrujące i powoduje niezadowolenia z życia. Dla innych wakacje oznaczają konieczność zorganizowania czasu swoim dzieciom, co bywa męczące, szczególnie gdy większość dnia spędza się w pracy. Codzienna rutyna zostaje zburzona. Bardzo ważnym czynnikiem mogą być złe wspomnienia z wakacji czy po prostu lata, które co roku powracają i uniemożliwiają radość z ciepłych dni. Bed rotting ma coraz więcej zwolenników. Psychologowie odpowiadają, czy to naprawdę dobry sposób na relaks Po długim czasie przekonywania, że sukces można osiągnąć, jedynie poświęcając się pracy, od dłuższego czasu wiemy, że to work-life-balance jest najzdrowszą opcją dla ciała i psychiki. Odpoczynek jest bardzo ważny, ale teraz idziemy krok dalej. Furorę robi bed rotting. Jak radzić sobie z summertime sadness? Warto zacząć od analizy, czy obniżenie nastroju pojawia się cyklicznie i czy dobry nastrój mamy przede wszystkim zimą i jesienią. Jeśli tak to jest to podpowiedź, że możemy cierpieć na summertime sadness. Jeśli trwa to dłużej, to może coś więcej niż sezonowa depresja. Zawsze warto skonsultować się z psychiatrą lub psychoterapeutą i zastanowić się nad możliwościami wsparcia w tym trudnym czasie. Na własną rękę wstępnie możemy zadbać o takie kwestie jak: przygotowanie pokoju do spania, to znaczy zaciemnienie go roletami lub wyposażenie się w maskę do spania. Zadbanie o temperaturę z pomocą wentylatora, klimatyzatora lub pościeli z chłodnej tkaniny, odpowiednie nawodnienie, ponieważ to również wpływa na poziom energii, zminimalizowanie czasu spędzanego w mediach społecznościowych lub odobserwowanie profili, które źle na nas wpływają, urlop w chłodniejszym miejscu, zadbanie o czynności, które wprawiają nas w dobry nastrój np. oglądanie filmów rozgrywających się zimą i powrót do ulubionych książek. medytacja. I na koniec nie wstydźmy się rozmowy o emocjach i proszenia o pomoc.
Dating Zen to najlepszy trend randkowy, jaki mógł nam się przytrafić. Znacząco minimalizuje ryzyko rozczarowania
Aplikacje randkowe zupełnie odmieniły kwestię poznawania nowych osób. Jeszcze nigdy nie było to tak łatwe i szybkie, jednak z czasem okazało się, że ma też duże wady. Dating Zen to odpowiedź na wszelkie rozczarowania osobami poznanymi w ten sposób.
W tym artykule: Zetki mają dosyć Czym jest dating Zen? Dzięki aplikacjom na randkę z nową osobą możemy umówić się nawet w godzinę. Mogłoby się wydawać zatem, że poszukiwanie miłości jeszcze nigdy nie było tak proste, jednak doświadczenia wielu osób wskazują na to, że jest nawet trudniej. Ryzyko rozczarowania sukcesywnie wzrasta razem z poziomem frustracji. Na tym gruncie wyrosły takie zjawiska jak ghosting, czy zombieing, które kończyły się bolesnym zawodem, a nawet złamanym sercem. Rok 2024 przynosi zmiany w trendach randkowych. I z całą pewnością są to zmiany korzystne dla psychiki. Przykładem jest dating Zen. Jak randkować? Oto 9 zasad, którymi warto się kierować. Będziesz się świetnie bawić i przyciągniesz miłość Jeśli odczuwasz stres lub niepokój podczas randek, dobrze trafiłaś. Przedstawiamy 9 złotych zasad dotyczących tego, jak randkować. Stosując je, staniesz się prawdziwą ekspertką od spraw miłosnych. Co więcej, zwiększysz swoje szanse na dobrą zabawę, a także przyciągnięcie prawdziwego uczucia. Zetki mają dosyć Intensywne poszukiwanie miłości dla Zetek stało się przyczyną pogorszenia nastroju i psychicznego zmęczenia. Skupianie się na tym celu eksploatowało zasoby emocjonalne, dlatego odbywało się to kosztem własnego dobrostanu. Kiedy po kilku udanych randkach ktoś przestaje się bez powodu i wytłumaczenia odzywać, pozostajemy z setką pytań w głowie. Brak odpowiedzi prowadzi to obwiniania się, kompleksów, no i nieufności wobec zamiarów nowej osoby. Wiara w miłość zostaje zachwiana. Nawet jeśli próbujemy się nie przejmować, to, tak czy siak, poświęciliśmy komuś czas i emocje, zatem smutek i rozczarowanie są zupełnie naturalną tego konsekwencją. W takiej sytuacji łatwo o zaniedbanie własnych potrzeb. Według raportu ankiety użytkowników aplikacji randkowej Bumble, pokolenie Zet ma tego dosyć i zamierza wyjść ze świata online do offline. Z innego raportu wynika, że dla 90% przedstawicieli pokolenia Zet aplikacje randkowe są źródłem frustracji, dlatego zamierzają z nich zrezygnować z ich używania. Jednak to nie oznacza intensywnego poszukiwania w realu, a randkowanie w stylu Zen. Jak dzieciństwo wpływa na poczucie samotności w związku? Ekspert wyjaśnia pewną zależność Samotność w związku to bardzo trudna kwestia. Często wynika z narastających problemów i braku zrozumienia, ale przyczyny mogą być też zupełnie niezależne. Niestety pewne czynniki siegają czasów dużo wcześniejszych, przed poznaniem partnera. Czym jest dating Zen? Dating Zen to odpuszczenie intensywnych poszukiwań miłości, a postawienie na własny rozwój. Można to określić prostymi słowami: „Nic na siłę i będzie, co ma być”. To bardzo miła odmiana, zbawienna dla zdrowia psychicznego, która przy okazji minimalizuje ryzyko rozczarowań. Oznacza skupienie się na swoim dobrostanie, to znaczy pasjach, rozwoju nowych umiejętności, relaksowaniu się, pielęgnowaniu relacji rodzinnych i przyjacielskich. Przy okazji dbania o psychikę, uczymy się w ten sposób radości z bycia singielką/ singlem i postrzeganiu siebie jako całości, bez konieczności dopełniania przez rzekomą drugą połową. Dating Zen to naprawdę wspaniały zwrot w randkowaniu, który przynosi szereg korzyści. Jako osoba spełniona, mająca swój atrakcyjny świat, jesteśmy w stanie zbudować w przyszłości znacznie zdrowsze i dojrzałe związki, niewynikające z desperacji. O korzyściach z randkowania w stylu Zen opowiedziała Jovana Reisinge. Zacytowała ją Rzeczpospolita: Bez obaw przyjmuję nowe zlecenia na przygotowanie artykułów, mogłam dokończyć pisanie książki, a nawet rozpocząć pracę nad własną sztuką teatralną, co dotychczas nie było możliwe. Jako osoba twórcza mogę realizować się w wielu dziedzinach, co sprawia mi ogromną radość. W obecnym stanie czuję się szczęśliwsza niż kiedykolwiek. Zachęcam też, by dostrzec zalety życia jako singiel czy singielka i czerpać z tej sytuacji jak najwięcej korzyści, bo nie wiadomo, kiedy znowu będziemy musieli zrobić miejsce w życiu dla kogoś innego. Mniej kłótni, mniej nerwów, mniej obaw o tę drugą osobę to większa wolność i lepszy komfort psychiczny.
4 najczęstsze problemy w związkach, które wynikają z deficytów w dzieciństwie. Ty też możesz je mieć
Współcześni młodzi rodzice wiedzą, jak ogromną rolę w rozwoju dziecka odgrywa okazywanie uczuć i komunikacja. Dekady temu świadomość była dużo mniejsza, dlatego też wiele dzieci doświadczyło różnych zaniedbań, mających pokłosie w relacjach w dorosłości. Szczególnie widać to w związkach.
W tym artykule: Problemy w związkach a dzieciństwo Lękowy styl przywiązania Unikowy styl przywiązania Chorobliwy perfekcjonizm Poświęcanie się Choć mogłoby się wydawać, że malutkie dziecko w dużej mierze jest nieświadome, to od początku rejestruje ono wzorce przekazywane przez rodziców. Już na najmłodszym etapie rozwoju rozpoczyna się kształtowanie stylu przywiązania, który przełoży się na budowanie związków w przyszłości. Pierwsze 3 lata są wręcz strategiczne! To pewne wgrane oprogramowanie, które mimowolnie steruje naszymi zachowaniami i wyborami. Jeśli notorycznie przeżywasz podobne do siebie sytuacje w związkach, to warto przeanalizować, jak wyglądało dzieciństwo i relacje rodziców/opiekunów. Oto 4 najczęstsze rodzaje problemów, które są konsekwencjami deficytów w dzieciństwie. Małżeństwo z ponad 70-letnim stażem ujawniło, jaka jest ich recepta na szczęśliwy związek, który przetrwa wszystko. Macie ją w zasięgu ręki Recepta na szczęśliwy związek wynika z wielu zachowań i czynników, które wzajemnie się uzupełniają? Tak, ale według małżeństwa z kilkudziesięcioletnim stażem jest coś jeszcze... Odpowiedź jest dużo prostsza, niż myślicie i macie ją (właściwie) w zasięgu ręki. Problemy w związkach a dzieciństwo Postawa rodziców wpływa na styl przywiązania, który wykształca dziecko. Doktor Bruce Perry, pracownik Akademii Traum Dziecięcych podkreśla, że silne doświadczenia wpływają na funkcjonowanie mózgu dorosłego człowieka. Co więcej, trudne emocjonalnie zdarzenia w dzieciństwie zmieniają całą strukturę mózgu, który jest nieco jak mięsień, poddawany treningowi. Traumy wpływają na ścieżki neuronowe, które będą zarządzać w przyszłości już dorosłym człowiekiem. Chodzi o zarówno o przemoc fizyczną, jak i psychiczną i na ogół tego typu sytuacje są dosyć jasne w interpretacji, Dużo trudniej rozpoznać konsekwencje zaniedbań, które kiedyś uznawane były za zwyczajne metody wychowawcze. Należą do nich na przykład wyśrubowane wymagania wobec dziecka i warunkowanie uczuć w zależności od osiąganych wyników np. w nauce, sporcie, muzyce. Dziecko wówczas uczy się, że na uczucia może liczyć jedynie wtedy, jeśli zapracuje na nie wyjątkowo ciężko. Nie wie, że zasługuje na miłość bezwarunkową. Co więcej, bardzo wpływa to na podejście do pracy i pasji, bo granice i przyjemność rozmywają się, może pojawić się niezdrowa fiksacja. Ogromnym problemem jest zjawisko parentyfikacji. Czym jest? To zjawisko psychosocjologiczne polegające na odwróceniu ról w rodzinie, w wyniku czego dziecko pełni rolę opiekuna, partnera i powiernika w stosunku do swych rodziców, bądź rodzeństwa, przy czym zadania oraz obciążenia przypadające na dziecko są z reguły nieadekwatne do jego poziomu rozwoju i możliwości emocjonalnych. W praktyce może to mieć postać wciągania dziecka w kłótnie rodziców, obciążanie go problemami dorosłych, wymaganie opieki, zwierzanie się, obgadywanie drugiego rodzica. To tylko niektóre przykłady, ale wszystko sprowadza się do pomieszania ról i zakłócenia normalnego rozwoju emocjonalnego dziecka. I z takim bagażem wkracza w dorosłość, w tym związki romantyczne, w których wszystko objawia się w pełnej krasie. Powrót do ex to decyzja, na którą nie decydują się wszyscy. Po jakim czasie najlepiej jest wrócić do byłego partnera i czy ma to w ogóle sens? Powrót do ex to kontrowersyjny temat. W końcu mówi się, że nie wchodzi się dwa razy do tej samej rzeki, więc czy warto w ogóle wracać do byłego partnera? A jeśli tak, to po jakim czasie? Czytaj dalej, aby dowiedzieć się, czy powrót do ex ma jakikolwiek sens. Lękowy styl przywiązania Pierwszym problemem wynikającym z zaniedbań w dzieciństwie jest lęk przed odrzuceniem. Rodzic, który miał bardzo zmienne nastroje, raz odpychał, raz uwielbiał dziecko, powoduje poczucie braku jakże ważnej stabilności. Za mała ilość poświęcanego czasu, częsta nieobecność lub brak uważności, a nawet brak czułych gestów sprawiają, że dorosły boi się, że ukochana osoba go porzuci, pomimo że nic na to nie wskazuje. Ta pierwsza relacja uczuciowa kojarzy mu się z niepewnością, co przekłada się na związek miłosny. Taka osoba wątpi w czyjeś uczucia, spodziewa się zdrady, lub rozpadu związku. Czasami nawet sabotuje go, ponieważ nie odnajduje się w relacji stabilnej i spokojnej. Jest zazdrosna, zaborcza i ma ogromny problem z zaufaniem. Unikowy styl przywiązania Zaniedbania rodziców mogą też spowodować wykształceniem się unikowego stylu przywiązania. Przejawia się on ogromnym problemem z bliskością, unikaniem relacji albo zachowywaniem dystansu w nich i niepełnym zaangażowaniem. To również przejaw lęku przed odrzuceniem. Dziecko w pewien sposób nauczyło się zamrażania swoich potrzeb i emocji, ażeby uodpornić się nad odrzucenie przez rodzica. Dzieje się tak również w przypadku osób, których rodzice piętnowali okazywanie uczuć, uznawanych jako słabość. Wyśmiewanie płaczu, blokowanie smutku, wypieranie złości, utrwajalają mechanizm blokowania uczuć. Z jednej strony dorosły z unikowym stylem przywiązania bezwarunkowej miłości pragnie, z drugiej boi się, że jeśli już wyzna je, to zostanie odrzucony, dlatego nie umie się otworzyć. Wycofuje się ze związków, albo jest oziębły emocjonalnie. Nie umie się komunikować, ucieka w samotność i chowa się za swojego rodzaju maską. Co ciekawe, częstym zjawiskiem jest to, że osoby z unikowym stylem przywiązania wiążą się z tymi o lękowym stylu przywiązania. Owe deficyty niejako się przyciągają, ale nikt nie jest szczęśliwy. 3 zachowania świadczące o tym, że mężczyzna czuje się niezrozumiany w związku, ale o tym nie mówi Komunikacja w związku jest bardzo ważna, jednak nie zawsze jest łatwa. Osoby, które mają z nią problem duszą w sobie różne trudne emocje i możemy być zupełnie nieświadomi ich cierpienia. Mężczyzna może to okazywać na te 3 sposoby. Chorobliwy perfekcjonizm Na świadectwie widniała 6, a rodzic pytał: dlaczego nie 6? Zamiast radości z gry w piłkę rodzic punktował rzekome błędy w technice i słaby wynik? A może wiecznie porównywał z innym dzieckiem? Takie sytuacje mają ogromne konsekwencje w przyszłości. Wiecznie niezadowolenie, stawianie wyśrubowanych wymagań, krytyka i uczynienie z pasji kolejnego pola do bicia rekordów, wpływa na postrzeganie pracy i pasji w przyszłości. Może pojawić się chorobliwy perfekcjonizm i presja na wynik. Nigdy nie jest się zadowolonym z pracy, bo zawsze przecież można było zrobić coś lepiej, a wszelkie hobby są jedynie po to, ażeby odnotowywać wyniki, a nie robić coś przyjemnego dla siebie. Nie ma mowy o work-life-balance czy czystej radości z pasji. Osoba, która jest chorobliwym perfekcjonistą, rzadko kiedy jest zadowolona z siebie i staje się niewolnikiem własnych oczekiwań, co też przekłada się na związki. Perfekcjonista ma nierealne oczekiwania wobec drugiej osoby, potrafi dotkliwie skrytykować i warunkować swoje uczucia do kogoś w zależności od wyników. Przez brak świadomości, że nie ma ideałów, można w ten sposób skreślić wiele wartościowych osób, z którymi ma się szansę na zbudowanie szczęśliwego związku. Zamanifestuj związek swoich marzeń! Oto 6 sposobów, jak kreować swoje życie za pomocą umysłu (mają ogromną moc) Manifestacja to nie magia, chociaż jej praktykowanie może mieć magiczny wpływ na nasze życie. Proces, który zakłada wpływ myśli i intencji na rzeczywistość, ma źródło w wielu tradycjach duchowych. Czy rzeczywiście jesteś w stanie kreować swoje życie za pomocą umysłu? Może, zamiast gdybać, lepiej spróbować? Zwłaszcza że manifestowanie pomaga też głębiej poznać siebie, a tym samym dotrzeć do źródeł naszych lęków i niepowodzeń. Wystarczy kilka minut dziennie. Poświęcanie się Parentyfikacja może spowodować, że w życiu dorosłym osoba taka bierze na siebie zbyt dużo i przeistacza się w opiekuna wszystkich i wszystkiego. Nie umie strzec swoich granic, poświęca się, nadwyręża, nie jest nawet świadoma swoich potrzeb. W związku brakuje równowagi, ponieważ jedna strona wyręcza drugą, zaniedbując siebie. Komunikacja kuleje, ponieważ w dzieciństwie nikogo te potrzeby nie interesowały. To bardzo destrukcyjna ścieżka, która nazywa się też syndromem wybawiciela. Na szczęście nad wszystkimi tymi konsekwencjami da się pracować. Skoro mózg można kształtować niczym mięsień, to możemy pracę tę wykonać również jako dorosłe osoby. Wszystko zaczyna się od zauważenia mechanizmów, które nami kierują. Być może dostrzeżesz je wtedy, kiedy kolejny związek ma taki sam scenariusz i znowu cierpisz. Terapia może być wspaniałym narzędziem, dzięki któremu uda się wykształcić zdrowy styl przywiązania w związku.
Bed rotting ma coraz więcej zwolenników. Psychologowie odpowiadają, czy to naprawdę dobry sposób na relaks
Po długim czasie przekonywania, że sukces można osiągnąć, jedynie poświęcając się pracy, od dłuższego czasu wiemy, że to work-life-balance jest najzdrowszą opcją dla ciała i psychiki. Odpoczynek jest bardzo ważny, ale teraz idziemy krok dalej. Furorę robi bed rotting.
W tym artykule: Bed rotting – co to znaczy? Bed rotting okiem specjalistów Ciemne strony bed rotting Jeszcze kilka lat temu bed rotting prawdopodobnie byłby bardzo skrytykowany i uznany za czas zupełnie bezproduktywny. Wierzyliśmy, że sukces można osiągnąć jedynie dzięki ciężkiej pracy, a odpoczynek powinien być aktywny, najlepiej zorganizowany w formie zagranicznych wakacji. Teraz wiemy, że praca ponad siły wiele osób doprowadziła do wypalenia zawodowego, a luksusowe wakacje bywają przereklamowane. Dążenie do work-life-balance to duża zmiana w podejściu do życia i niewątpliwie pozytywna. A jak jest z tym odpoczynkiem? Każdy interpretuje go po swojemu. Przejawem nowego podejścia jest zjawisko bed rotting. Budzisz się o 3 nad ranem? „No i ekstra” – mówi ekspert, który „uczył spać” Cristiano Ronaldo. Budzenie się o 3 nad ranem owiane jest jakimś mitem. Jedni mówią – to stres, inni – wątroba, jeszcze inni – magia, smartfony, synchroniczność. Nick Littlehales mówi „to normalne”. I to ja rozumiem. Bed rotting – co to znaczy? Bed rotting w Polsce doczekało się dwóch tłumaczeń o zupełnie odmiennych konotacjach. Pierwsza to wylegiwanie się w łóżku, druga to gnicie w łóżku. I już tu widać jak skrajnie można to zjawisko interpretować. Może to być pokłosie różnic pokoleniowych, na TikToku robi furorę wśród generacji Z. Poza nim reakcje są różne. Jak można się domyślić bed rotting oznacza spędzenie całego dnia w łóżku, ale nie chodzi tylko o sen. Drzemki są istotne, ale chodzi bardziej spędzanie czasu mało produktywnie, ale za to bardzo przyjemnie. Można oglądać seriale, filmy (niekoniecznie ambitne), grać w gry, jeść ulubione dania i scrollować bez wyrzutów sumienia media społecznościowe. Zapomina się o obowiązkach, odcina od pracy zawodowej, ale i tych w domu (np. sprzątania). Liczy się beztroskie wylegiwanie w łóżku przez cały dzień, regeneracja i zwolnienie tempa. Zwolennicy bed rottingu przekonują, że w ten sposób można wypocząć lepiej niż na wakacjach, ponieważ organizm potrzebuje takiego spokojnego czasu, w bezpiecznym miejscu, jakim jest dom, no i łóżko. Dla wielu osób takie odpoczywanie może być całkiem sporym wyzwaniem, ale warto spróbować. Jako trend jest odpowiedzią na potrzeby współczesnego życia, które często bywa stresujące i wymagające. Pokolenie Sephora podbija internet. Gen Z i Millenialsi przecierają oczy ze zdumienia Choć media społecznościowe funkcjonują w naszym życiu od niemal kilkunastu lat, to jednak TikTok dokonał największej rewolucji, szczególnie u młodszych użytkowników. Ta jakże angażująca platforma powoli stała się miejscem dyktującym różnej maści trendy. Na tym gruncie wyrosło pokolenie Sephora. Bed rotting okiem specjalistów Całodzienne wylegiwanie w łóżku stało się na tyle popularne, że przyjrzeli mu się psychologowie. Courtney DeAngelis, psycholożka z NewYork-Presbyterian/Columbia University Irving Medical Center mówi, że: Bed rotting ma swoje zalety. W małych dawkach może dać odpoczynek ciału i pomóc złagodzić stres czy zmęczenie, szczególnie osobom, które spędzają długie godziny w wyczerpującej psychicznie lub fizycznie pracy. To może pomóc im naładować baterie. Podobnego zdania jest dr Nicole Hollingshead, psycholożka z Ohio State University Wexner Medical Center zauważa, że: Społeczeństwa zachodnie tradycyjnie kładą zbyt duży nacisk na bycie zajętym i produktywne spędzanie czasu. A to prowadzi do poczucia wypalenia, nie daje czasu na odpoczynek lub naładowanie akumulatorów bez posądzania o „bycie leniwym”. Jak rzucić słodycze w jeden weekend? 10 zasad ekspertki, po których powiesz cukrowi „bye bye” Uzależnienie od słodyczy to słodka tajemnica wielu kobiet. Słodka i nieopłacalna. Miałaś już nieraz pokusę, aby je rzucić? To proces. Zacznij go tutaj, dzisiaj, w tej chwili. Ciemne strony bed rotting Bed rotting ma jednak i negatywną stronę. Jeśli pozwalamy sobie na nie często może przyczynić się do izolacji od społeczeństwa i problemów zawodowych. W ten sposób na dłuższą metę można zaniedbać relacje i zdrowie, przez brak ruchu. Specjaliści podkreślają, że za takim relaksem może stać głębszy problem. Dr Ryan Sultan z Columbia University Irving Medical Center/New York State Psychiatric Institute ostrzega: Jeśli gnicie w łóżku staje się nawykowym zachowaniem, potencjalnie może to być oznaką depresji lub innych problemów ze zdrowiem psychicznym. Ważne jest, aby mieć to na uwadze i nie pozwolić, aby bed rotting stał się rutyną.
Gdy byliśmy dziećmi, nieustannie je słyszeliśmy. Dziś to toksyczny bagaż rujnujący nasze związki
Choć rozwijamy i zmieniamy się przez całe życie, to wzorce z dzieciństwa są w nas bardzo silnie ugruntowane. Czasami są świetnym startem w dorosłość, ale jeszcze częściej ciężkim bagażem utrudniającym relacje. Dotyczy to szczególnie tych kilku komunikatów. To toksyczne wzorce z dzieciństwa.
W tym artykule: Brak zdrowej komunikacji w dzieciństwie Toksyczne komunikaty kierowane do dziecka Wzorce z dzieciństwa da się zmienić Zakochanie nie wymaga od nas większego wysiłku. Hormony robią swoje, ponieważ ten etap wiąże się ze zwiększonym wydzielaniem m.in. serotoniny i dopaminy. Na partnera patrzymy przez różowe okulary, nie dostrzegając jego wad. Szukamy przede wszystkim podobieństw, dlatego idealizacja sięga zenitu. Ten stan trwa od kilku miesięcy nawet do 2-3 lat, później następuje czas budowania prawdziwej miłości. Widzimy partnera wraz z jego wadami, docieramy się i sprawdzamy kompatybilność. I tutaj strategiczne znaczenie mogą mieć nasze wzorce z dzieciństwa. Poniższe komunikaty, które słyszeliśmy jako dzieci, to ogromnie toksyczny bagaż rujnujący związki. Brak wsparcia to tylko czubek góry lodowej. Oto 5 wyraźnych oznak, że jesteś samotna w związku Oddalacie się od siebie i masz wrażenie, że tak naprawdę nie jesteście razem? Tak wygląda samotność w związku. Oto pięć oznak, że jesteś samotna w związku i możliwe rozwiązania, które możesz podjąć, aby uratować relację. Brak zdrowej komunikacji w dzieciństwie Współcześni rodzice mają do dyspozycji poradniki, podcasty, artykuły psychologów, no i cudowne narzędzie, jakim jest terapia. Wiele lat temu raczej powielano wzorce i wychowywano dzieci intuicyjnie, często w tak zwanym zimnym chowie. Jesteśmy produktem swoich czasów, zatem wielu rodziców nawet nie wiedziało, że popełnia poważne błędy, rzutujące na całe życie ich dzieci. Przemoc fizyczna jest oczywistym złem, ale ta psychiczna ma więcej odcieni szarości. Ogromnym zaniedbaniem o długofalowych skutkach jest brak odpowiedniej komunikacji i nieokazywanie uczuć. Kończyło się to tłumieniem emocji, z którymi nikt nie wiedział, jak się obchodzić. Co to znaczy w praktyce? Okazywanie ich było odbierane jako słabość czy też coś zupełnie zbytecznego. Tak w związku zachowują się osoby niekochane w dzieciństwie. To zakodowane schematy, które krzywdzą partnera Schematy, którymi kierujemy się w budowaniu związków, nie są do końca od nas zależne. Możemy je wynieść z domu rodzinnego i często są one bardzo toksyczne, dla obu stron. Oto 4 charakterystyczne zachowania osoby, niekochanej w dzieciństwie. Toksyczne komunikaty kierowane do dziecka „Nie płacz”, „Nie histeryzuj”, „Nie bądź mazgajem”, „Weź się w garść”, „Nie mogę już słuchać tego płaczu”, „Przecież nic się nie stało”, „Uspokój się”, „Nie udawaj”, „Może ja też się popłaczę?”. Mnóstwo współczesnych dorosłych po 30. słyszało takie komunikaty i odcisnęło to piętno na ich podejściu do wyrażania emocji, a raczej ich tłumienia. Jako dzieci słyszeli, że nie mają prawo do smutku, złości i płaczu, ponieważ kazano im szybko zrezygnować z ich wyrażania. To rodzi blokadę i strach przed uczuciami. Kolejnym aspektem takiej komunikacji są stereotypy dotyczące płci. Chłopcy często słyszeli zawstydzanie wyrażane słowami: „Nie bądź jak baba”, tym samym sugerując, że płacz jest domeną kobiet, a prawdziwy mężczyzna nie powinien sobie na niego pozwolić. Pokłosiem tego jest fala depresji wśród mężczyzn, którzy są o wiele mniej chętni do podjęcia terapii. Nie potrafią się komunikować i mówić emocjach, tłumią je w sobie, co utrudnia budowanie zdrowego związku, a także relację z dziećmi. Z kolei dziewczynki były od małego maglowane do roli kobiety posłusznej i zdominowanej. „Grzeczne dziewczynki tak się nie zachowują”, „Dziewczynkom to nie przystoi”, „To dobre dla chłopaków, a nie dziewczynek”, „To nie są zabawy dla dziewczynek”. W życiu dorosłym kobiety przez takie słowa mogą bać się wyrażania swojego zdania, wybierać toksycznych dominujących partnerów i nie umieć bronić swoich granic. To również droga do bardzo niezdrowych relacji i ryzyko powielania w kółko tych samych schematów. Wspólny mianownik większości rozstań i cichy zabójca relacji. Jak nierozwiązany problem w związku wpływa na relacje? Nierozwiązany problem w związku to wróg nawet najszczęśliwszych par. Narastając, może powoli, ale skutecznie niszczyć więź. Czym może być i co zrobić, żeby się przez niego nie rozstać? Wzorce z dzieciństwa da się zmienić Wzorce z dzieciństwa odgrywają ogromną rolę w dorosłym życiu, ale na szczęście da się pracować nad ich zmianą. Przede wszystkim warto pozwolić sobie na płacz, niezależnie od płci i wieku. Płacz daje ujście emocjom, nie jest żadnym powodem do wstydu, pozwalamy emocjom dojść do głosu, przeżyć je. Płacz wręcz oczyszcza i daje ulgę. Po drugie w związkach kluczowa jest komunikacja, choć wiele osób musi uczyć się jej od podstaw. Warto! Dzięki temu nawet trudne relacje można uzdrowić, oczywiście o ile nie dochodzi do przemocy. Praca nad sobą możliwa jest przez całe życie i jest warta wysiłku.
Nieświadomie je stosujemy, gdy czujemy zagrożenie. 9 wyuczonych reakcji z dzieciństwa, które sterują nami w dorosłym życiu
W obliczu problemów wiele z nas stosuje powtarzalne mechanizmy, których być może nie jesteśmy nawet świadomi. Skąd ten nawyk? Prosto z dzieciństwa, ponieważ jako dzieci chłoniemy wzorce niczym gąbka. Oto najczęstsze mechanizmy obronne, jakie stosujemy w doroslym życiu.
W tym artykule: Mechanizmy obronne – co to? Zaprzeczenie i wyparcie Sublimacja Formowanie reakcji Racjonalizacja Izolacja Identyfikacja Fiksacja i regresja Projekcja Tłumienie Różnego rodzaju problemy są naturalnym elementem życia. Bywają mniej lub bardziej przykre, niekiedy traumatyczne, ale można powiedzieć, że owo zróżnicowanie górek i dołków, umożliwia nam docenienie tego, co dobre. Każdy też próbuje radzić sobie z problemami na swój sposób, chociaż swój to nie do końca dobre określenie, ponieważ wstępnie stosujemy te, których zostaliśmy wyuczeni na bardzo wczesnym etapie rozwoju. To rodzice lub opiekunowie byli źródłem czy inspiracją dla dziecka, które kodowało ich zachowanie, przyjmując za odpowiedni wzorzec. Jakie są tego konsekwencje w dorosłym życiu? Powstają pewne mechanizmy obronne. Zaglądasz w telefon partnera? To wiele mówi o twoim związku. Spoiler alert: nic dobrego Chciałabyś wiedzieć o swoim partnerze wszystko, więc zdarza ci się zajrzeć w jego telefon bez jego wiedzy? Psychologowie są zgodni, takie zachowanie bardzo źle świadczy twojej relacji, a nawet może tę relację zniszczyć. Dowiedz się, jak przestać kontrolować drugą połówkę i wypracować zaufanie w związku. Mechanizmy obronne – co to? Mechanizmy obronne są ważną częścią osobowości, ponieważ umożliwiają radzenie sobie ze stresem, traumatycznymi przeżyciami, kłótniami i lękiem. To sposób na zmniejszenie napięcia, a także obrona przed nieprzyjemnymi myślami i uczuciami. Psychika broni się na swój wyuczony sposób, niekoniecznie zdrowy, świadomy i konstruktywny. Mechanizmy obronne często ranią i uniemożliwiają rozwiązanie problemu, utrudniają relacje i ograniczają rozwój emocjonalny. Rujnują relacje miłosne, przyjacielskie, rodzinne czy zawodowe. Jak się z tym uporać? Pierwszym krokiem jest już sama świadomość posiadanych mechanizmów obronnych i ich rodzaju. Wyróżniono 9 typów. Zaprzeczenie i wyparcie To jeden z częstszych mechanizmów obronnych, który niejako jest oznaką chęci przejęcia kontroli nad sytuacją. Osoba stosująca zaprzeczenie i wyparcie nie chce się skonfrontować z problemem, woli mu zaprzeczyć lub w ogóle nie zauważyć. Zrzuca winę na drugą osobę, ale może też przeinaczać fakty, stosować gaslighting. Nie ma mowy o braniu odpowiedzialności za czyny. Wyparcie jest obroną przed przykrością i smutkiem, które zdecydowanie nie są przyjemnymi emocjami. Ich doświadczanie ma jednak głęboki sens, dlatego warto się z nimi skonfrontować i po prostu przeżyć. Wyparcie jest też sposobem na radzenie sobie z traumą, po to, ażeby usunąć dramatyczne wspomnienia. Jest to krótkofalowa strategia, której konsekwencje mogą być bardzo trudne. Wspólny mianownik większości rozstań i cichy zabójca relacji. Jak nierozwiązany problem w związku wpływa na relacje? Nierozwiązany problem w związku to wróg nawet najszczęśliwszych par. Narastając, może powoli, ale skutecznie niszczyć więź. Czym może być i co zrobić, żeby się przez niego nie rozstać? Sublimacja Sublimacja w swoim podstawowym znaczeniu może być reakcją jak najbardziej zdrową. Polega na przekierowaniu swojej uwagi z problemu na coś pozytywnego i przekuwaniu negatywnych emocji w pozytywne. Przykładem jest uprawianie sportu po stresującej sytuacji. Takie wyładowanie złej energii może korzystnie podziałać na ciało i psychikę. Wszelkie pasje i hobby są tego typu strategią. Sublimacja może być wspaniałym sposobem na konstruktywne zarządzanie emocjami pod jednym warunkiem: nie ma to postaci wyparcia i ucieczki w inną czynność. Jeśli skonfrontujemy się z problemem, a później przekierujemy negatywne emocje w czyny, które dodają nam energii, to mamy do czynienia z dojrzałym mechanizmem obronnym. Formowanie reakcji Jest to mechanizm polegający na dostosowaniu się do otoczenia, co ma zarówno negatywne, jak i pozytywne strony. Całkowite rezygnowanie ze swoich wartości, cech, poglądów na rzecz zaskarbienia sobie czyjejś akceptacji, może doprowadzić do zatracenia siebie. Może wynikać to z niekochania przez rodziców w dzieciństwie, albo konieczności zasługiwania na ich uczucie. Brak pewności siebie, kompleksy prowadzą do tego, że nie wierzymy w to, że zasługujemy na uczucie czy sympatię, bez poświęcania i dostosowania się. Osoba, która stosuje mechanizm formowania reakcji, nie wie, kim jest, czego pragnie i co lubi. Staje się zależna od innych, może wykształcić lękowy styl przywiązania. To życie w ciągłej niepewności, konflikcie wewnętrznym, choć pozornie mogłoby się wydawać, że gwarantuje brak tych konfliktów. Dostosowywanie się za wszelką cenę do innych, jako mechanizm obronny to droga do wypalenia. Dodajesz zdjęcia z partnerem na media społecznościowe? Ekspertka wyjaśnia, co to tak naprawdę oznacza Choć początkowo media społecznościowe miały służyć głównie do kontaktu, to z czasem stały się pamiętnikami, w których skrupulatnie pokazujemy swoje życie. W wielu przypadkach ma to jednak głębsze, nieuświadomione znaczenie, o które nawet się nie podejrzewamy. Racjonalizacja Racjonalizacja to nic innego niż szukanie usprawiedliwienia dla przykrych sytuacji. Z jednej strony może to oznaczać logiczne myślenie na chłodno, szalenie przydatne w nerwowych sytuacjach, ale z drugiej usprawiedliwienie toksycznych zachowań. Racjonalizacja to jeden z bardziej mylących mechanizmów obronnych, bo pozornie daje wrażenie umiejętności trzymania nerwów na wodzy. Usprawiedliwiamy swoje działania, ale działa to również w kierunku innych. Tkwiąc w niezdrowym związku, można szukać logicznych wyjaśnień dla toksycznych zachowań. Przez racjonalizację ucieka się od rzeczywistości i nie stawia czoła problemom, co prędzej czy później przyniesie więcej problemów. Izolacja Izolacja jest niemal dosłownie ucieczką przed tym, co trudne. Unika się ludzi, sytuacji, miejsc, które wiążą się z nieprzyjemnymi emocjami. Dochodzi do wycofania społecznego, ucina się kontakty, ogranicza wychodzenie, a nawet jeśli już przebywa się wśród ludzi, to rozmowy są ograniczone i płytkie. Osoby stosujące izolację jako mechanizm obronny nie nawiązują głębokich relacji, bo się ich boją. Choć wydaje się, że w ten sposób unika się rozczarowania i odrzucenia, to w rzeczywistości prowadzi to do samotności. Identyfikacja Identyfikacja pozornie ułatwia określenie swojej tożsamości. Silne osobowości, grupy, środowiska pociągają i dodają pewności siebie. To swojego rodzaju tarcza obronna, ochrona przed tym, co trudne. Cechy autorytetów niejako spływają na osobę stosującą ten mechanizm obronny, co działa wzmacniająco. Sęk w tym, jakiego rodzaju wzorce przyjmuje się jako te ważne. Te toksyczne ciągną nas w kierunku destrukcji. Fiksacja i regresja Regresja to mechanizm obronny, w którym ktoś cofa się do wcześniejszego etapu rozwoju w odpowiedzi na stres lub wewnętrzny konflikt. Oznacza to, że w obliczu trudności osoba może zacząć zachowywać się w sposób bardziej dziecinny lub mniej dojrzały niż zwykle. Dorosła osoba może w obliczu poważnego stresu, lub traumy zacząć się zachowywać w sposób niedojrzały, np. wpadać w płacz, kaprysić lub szukać nadmiernej opieki i wsparcia od innych. Projekcja Projekcja to psychologiczny mechanizm obronny, w którym jednostka przypisuje swoje własne nieakceptowane myśli, uczucia, motywy czy cechy innym osobom. Działa to jako sposób na ochronę ego przed lękiem i dyskomfortem związanym z rozpoznaniem tych niepożądanych aspektów u siebie. Projekcja pozwala na zewnętrzne ulokowanie tych nieprzyjemnych elementów, co umożliwia osobie na utrzymanie pozytywnego obrazu samej siebie. Poprzez przypisywanie negatywnych cech innym, osoba może utrzymać pozytywny obraz siebie. Tłumienie Tłumienie emocji to również sposób na odcięcie się od nich. W ten sposób łagodzi się napięcie i stres. Negatywne uczucia nie mają ujścia, zatem w prędzej czy później, skumulowane najpewniej wybuchną. Tłumienie działa poprzez usuwanie tych nieakceptowanych treści z poziomu świadomego umysłu do nieświadomości, co sprawia, że stają się one niedostępne dla bieżącej świadomości.
Na cyklotymię nieświadomie może cierpieć wiele kobiet. Wpływa destrukcyjnie na ciało i psychikę
Łatwo ją zbagatelizować, ponieważ jej objawy przypominają szereg innych zaburzeń. Niestety ma ogromny wpływ na codzienne funkcjonowanie, a niedostrzeżona może mieć tragiczne konsekwencje. Czym jest cyklotymia?
W tym artykule: Cyklotymia – co to jest? Przyczyny cyklotymii Leczenie cyklotymii O depresji wiemy już dużo i w końcu nie jest powodem do wstydu. Podobnie jest z chorobami psychicznymi takimi jak choroba afektywno-dwubiegunowa czy nerwica. Są jednak pewne szare strefy, które nie wpisują się w powszechnie znane diagnozy. Równie niebezpieczne, ponieważ objawy są nieco bardziej nieoczywiste. Przykładem jest cyklotymia, bardzo często występująca u kobiet. Tak dotyka mężczyzna, dla którego jesteś miłością życia. W ten sposób pokazuje ci uczucie Dotyk zakochanego mężczyzny może powiedzieć więcej, niż ci się wydaje. Sposób, w jaki dotyka cię twój partner, świadczy o jego uczuciu do ciebie. Oto kilka znaków, które on wysyła ci, gdy jesteś miłością jego życia. Cyklotymia – co to jest? Cyklotymia oznacza przewlekłe zaburzenie nastroju charakteryzujące się naprzemiennymi okresami hipomanii i łagodnej depresji. Pozornie przypomina tak zwaną dwubiegunówkę ze względu na swoją zmienność, jednak nie jest tym samym. Mimo tego równie mocno utrudnia normalnie funkcjonowanie. Statystycznie dużo częściej występuje u kobiet, być może jest to związane z cyklem hormonalnym. Cyklotymia ma dwa przeplatające się ze sobą objawy, występujące okresowo i naprzemiennie. hipomania – okresy hipomanii są mniej intensywne niż pełnoobjawowa mania. Wówczas osoby dotknięte cyklotymią mogą odczuwać podwyższony nastrój, większą energię, a także nadmierną pewność siebie. Czują, że mogą zrobić wiele i stają się bardziej towarzyskie. W tym okresie skłonne są do nieprzemyślanych decyzji, choć nie tak skrajnych jak w przypadku CHAD. łagodna depresja – epizody łagodnej depresji mogą obejmować uczucie smutku, niską energię, problemy ze snem, trudności z koncentracją i brak zainteresowania codziennymi aktywnościami. Objawy te są jednak mniej intensywne niż w przypadku ciężkiej depresji, ponieważ mimo osłabienia psychicznego, chory stara się jakoś funkcjonować. Owa zmienność jest bardzo męcząca, odbiera poczucie stabilizacji, panowania nad swoim życiem, utrudnia kontakty, pracę, wprowadza dużo niepewności. W czasie hipomanii można nabrać nadziei, że wyszło się już z tego czarnego okresu. Kolejny epizod łagodnej depresji tę nadzieję odbiera. Zmienność wpływa także na zdrowie fizyczne, ponieważ pojawia się problem ze snem i apetytem. Single baiting tylko wydaje się być niegroźny. W rzeczywistości może zniszczyć bezpowrotnie związek Znany psychiatra poruszył kwestię dotąd postrzeganą jako nic szczególnego i zagrażającego. W rzeczywistości pozornie niewinny single baiting może skończyć się bardzo źle. Przyczyny cyklotymii Przyczyny cyklotymii są jeszcze nie do końca określone. Prawdopodobnie wynikają z kombinacji czynników genetycznych, biochemicznych i środowiskowych, szczególnie gdy w historii rodziny odnotowano zaburzenia psychiczne. Również stresujące wydarzenia życiowe mogą odgrywać rolę w wyzwalaniu epizodów choroby. Tak jak wspomniałam, u kobiet wpływ mogą mieć na to zaburzenia hormonalne i comiesięczny cykl, dlatego warto prowadzić notes w którym zapisujemy nastrój w poszczególnych dniach. 5 znaków, że twój partner się tobą znudził. Brak komplementów to tylko czubek góry lodowej Czasami dzieje się tak, że (najczęściej) w związkach z długim stażem, partner nudzi się swoją partnerką. I choć nie ma na to usprawiedliwienia, istnieją pewne powody. Zazwyczaj jest to rutyna i brak ekscytacji, nowości. Jeśli zauważasz te 5 znaków ze strony partnera, może oznaczać to, że nie czuje już do ciebie tego samego. Uważaj. Leczenie cyklotymii Cyklotymii nie można bagatelizować, ponieważ pomimo łagodniejszego przebiegu, wciąż stwarza zagrożenie dla zdrowia i życia. Aby ją zdiagnozować, objawy muszą występować przez co najmniej dwa lata i bez okresów stabilnego nastroju trwających dłużej niż dwa miesiące. Muszą być na tyle znaczące, aby wpływać na codzienne funkcjonowanie. To nie oznacza, że z wizytą o specjalisty trzeba czekać aż dwa lata. Jeśli sytuacja powtarza się, to warto zrobić to wcześniej. Cyklotymię leczy się farmakologicznie i terapeutycznie i jak najbardziej można ją opanować, choć wymaga to czasu. Ponadto ważne jest utrzymywanie zdrowego stylu życia, unikanie stresujących sytuacji oraz ścisła współpraca z lekarzem i terapeutą. Dzięki tym wszystkim zabiegom osoby z cyklotymią mogą nauczyć się skutecznie zarządzać swoim stanem i prowadzić zdrowe, satysfakcjonujące życie.
Tak na psychikę wpływają „ciche dni” w związku. Ekspertka o dramatycznych konsekwencjach karania milczeniem
Chyba każdy wie, co kryje się pod określeniem ciche dni, jednak ich znaczenie może mieć kompletnie odmienne podłoże i warto je rozróżniać. Ciche dni mogą być przemocą, albo wprost przeciwnie. Ekspertka wyjaśnia, na czym polega różnica.
W tym artykule: Ciche dni, a potrzeba dystansu Ciche dni według eksperta Konsekwencje stosowania cichych dni Kłótnie w związku są normalną sprawą, jednak to ich rozwiązywanie jest kluczowe. W emocjach możemy powiedzieć wiele przykrych słów, których później żałujemy, dlatego tak istotne jest, ażeby w odpowiednim momencie przerwać. To, co się stanie dalej, jest bardzo ważne, ponieważ może potoczyć się według dwóch pozornie podobnych scenariuszy, których wyznacznikiem są „ciche dni”. Różnice między nimi wyjaśnia ekspertka do spraw relacji. 4 bardzo niepozorne codzienne zachowania, które rujnują dobre związki. Nie pozwól na ich ignorowanie Codzienność i rutyna często działają destrukcyjnie na związek. Co gorsza, dzieje się to bardzo powoli i wręcz niedostrzeżenie, dlatego możemy nie zauważyć pogłębiającego się kryzysu. Oto przykłady tego, co rujnuje związek. Ciche dni, a potrzeba dystansu Konsekwencją kłótni mogą być tak zwane „ciche dni”. Ciche dni można pomylić z potrzebami partnera co do zastopowania kłótni i ochłonięcia. Potrzebują tego szczególnie introwertycy, ale nie tylko. Dr Ewa Zielony-Koryczan, prowadząca instagramowy profil @psychologia_bliskich_zwiazkow, tłumaczy na nim dokładniej, czym różni się potrzeba dystansu od cichych dni i jak ją komunikować. Należy rozróżnić stosowanie techniki cichych dni od potrzeby chwilowego wyciszenia, ochłonięcia i przemyślenia pewnych kwestii, jaka pojawia się podczas sytuacji konfliktowych. Wówczas warto jasno powiedzieć, że potrzebujemy czasu na spokojne przeanalizowanie pewnych kwestii, tak aby podejść do nich bez zbędnych emocji. Partner powinien uszanować tę potrzebę i nie forsować dalszej rozmowy, ponieważ w ten sposób okazuje brak empatii, a nawet szacunku. Nawet jeśli trudno nam opanować nerwy, to warto spróbować. Można być mile zaskoczonym, jak dobrze działa to na ostudzenie emocji, dzięki czemu nabiera się dystansu. Kiedy milczenie nie jest złotem? 3 nieoczywiste sytuacje, kiedy partner tobą manipuluje (a ty o tym nie wiesz) Przemoc kojarzy się nam z zachowaniami agresywnymi fizycznie wobec drugiej osoby. Jednak ma ona również inne, mniej oczywiste formy. Przemoc może być również psychiczna. Bardzo częstym toksycznym zjawiskiem jest karanie milczeniem w związku. Ciche dni według eksperta Typowe ciche dni w związku to okresy celowego przedłużającego milczenia i unikania komunikacji, bez poinformowania o powodach. Uznaje się je za formę przemocy psychicznej, czyli karania milczeniem. Ciche dni to jedna ze strategii wpływu społecznego, stosowana w bliskich relacjach. Polega na celowym milczeniu, lekceważeniu i traktowaniu drugiej osoby jak powietrze. Ta strategia traktowana jest jako taktyka twarda, a więc w dłuższej perspektywie szkodliwa dla jakości, trwałości oraz satysfakcji ze związku. Stosowanie takich działań często jest próbą ukarania drugiej osoby, a także metodą do osiągnięcia tego, na czym nam zależy. Pomimo powszechnego przyzwolenia na takie zachowanie, warto uświadomić sobie, że celowe lekceważenie jest pewnego rodzaju formą biernej agresji, która nie sprzyja budowaniu partnerstwa i zaangażowania – można przeczytać na profilu u dr Ewy Zielony-Koryczan. Konsekwencje stosowania cichych dni Mają one różnorodny, ale raczej negatywny wpływa na psychikę partnera. Oto kilka z konsekwencji: Brak komunikacji może wywoływać stres i niepokój. Niepewność co do przyczyn milczenia i jego konsekwencji, może prowadzić do ciągłego napięcia, co podwyższa kortyzol i adrenalinę. Działa zatem negatywnie zarówno na psychikę, jak i ciało. Ciche dni mogą prowadzić do permanentnego poczucia osamotnienia w związku i izolacji. Partnerzy czują się odcięci emocjonalnie, co może pogłębiać dystans między nimi, konflikty pozostają nierozwiązane. Osoba, która jest ignorowana, wątpi w swoją wartość i znaczenie w związku. Może to prowadzić do obniżenia poczucia własnej wartości i samooceny. Osoba doświadczająca milczenia ze strony partnera zaczyna szukać winy w sobie, przez co cała odpowiedzialność za związek i pracę nad nim spada na nią. Regularne ciche dni mogą prowadzić do długotrwałego pogorszenia relacji. Komunikacja jest kluczowym elementem zdrowego związku, a jej brak może prowadzić do narastania problemów i trudności w porozumiewaniu się. Oprócz tego mogą pojawiać się zaburzenia takie jak problem ze snem, apetytem, stany lękowe, depresja i nerwica. Zatem ciche dni mogą być naprawdę toksyczną sytuacją, na którą nie można się godzić. Jeśli partner nie zmienia postawy, to warto porozmawiać z psychologiem lub terapeutą.