W nocy z 25 na 26 kwietnia już po raz 93. zostaną wręczone najważniejsze wyróżnienia w przemyśle filmowym, czyli Oscary. Przyznaje je Amerykańska Akademia Sztuki i Wiedzy Filmowej, w skład której wchodzą reżyserzy, scenarzyści, producenci i oczywiście aktorzy. Z powodu aktualnej sytuacji na świecie tegoroczna gala będzie inna niż wszystkie - zostanie zorganizowana równolegle w Dolby Theatre i... na dworcu Union Station, czyli jednej z największych stacji kolejowych w Stanach Zjednoczonych. Zbliżająca się ceremonia będzie wyjątkowa także dla polskiej kinematografii. Szansę na Oscara ma bowiem Dariusz Wolski, nominowany za zdjęcia do filmu „Nowiny ze świata”z Tomem Hanksem w roli głównej. Produkcję z pogranicza dramatu i westernu, przy której pracował nasz rodak, możecie bez problemu obejrzeć na Netflix. 93. gala wręczenia Oscarów nie będzie jednak pierwszą i na pewno nie ostatnią, na której docenieni, choćby poprzez samo wyczytanie nominacji, zostaną Polki i Polacy. Ich sukcesy sięgają bowiem już pierwszej połowy XX wieku.

Oscary dla Polek i Polaków. Kto zdobył statuetki Amerykańskiej Akademii Filmowej?

Pierwszym Polakiem, który otrzymał najważniejsze filmowe wyróżnienie był Leopold Stokowski. W 1942 roku za muzykę do filmu animowanego Walta Disneya „Fantazja” zdobył specjalnego Oscara. Kolejny sukces przyszedł po dwunastu latach i także w muzycznej kategorii. Tym razem za muzykę do filmu „Lili” Charlesa Waltersa statuetkę odebrał Bronisław Kaper. W 1983 roku Akademia dostrzegła krótkometrażową animację „Tango” Zbigniewa Rybczyńskiego. Co ciekawe tego samego dnia Rybczyński trafił do aresztu, bo wdał się w bójkę z ochroniarzami tuż po tym, jak odebrał Oscara.

1994 rok to wielki sukces „Listy Schindlera” w reżyserii Stevena Spielberga, ale przede wszystkim trójki Polaków, czyli scenografów Allana Starskiego i Ewy Braun oraz Janusza Kamińskiego nagrodzonego za najlepsze zdjęcia. Kamiński powtórzył swój sukces pięć lat później, kiedy Akademia nagrodziła go za zdjęcia do „Szeregowca Ryana” także w reżyserii Stevena Spielberga. W 2000 roku w Hollywood zatriumfował jeden z najwybitniejszych polskich reżyserów, Andrzej Wajda. Otrzymał on honorowego Oscara za całokształt twórczości, a statuetkę wręczyła mu Jane Fonda.

Getty Images

Trzy lata później Oscara doczekał się inny wybitny polski reżyser, Roman Polański. Statuetka przypadła mu za jeden z najważniejszych obrazów w jego dorobku, „Pianista”. Werdykt odczytał wówczas Harrison Ford, ale Polański nie mógł odebrać z jego rąk nagrody, ponieważ z związku z niezakończonym postępowaniem sądowym z związku z oskarżeniami o gwałt na nieletniej Polak nie mógł przyjechać do Los Angeles. Oscara odebrał we wrześniu 2003 roku, kiedy na festiwalu w Deauville wręczył mu go ponownie Harrison Ford.

Oscarowa gala w 2005 roku również była dla Polaków wyjątkowa. Nagrodę za najlepszą muzykę do filmu „Marzyciel” Marca Forstera z Johnnym Deppem w roli głównej otrzymał Jan A.P. Kaczmarek. Trzy lata później ponownie mieliśmy powody do radości. Statuetka dla najlepszego krótkometrażowego filmu animowanego powędrowała do twórców animacji „Piotruś i Wilk”. To polsko-brytyjska produkcja, do której zdjęcia powstawały w łódzkim studiu Se-ma-for, scenografię zaprojektowali Marek Skrobecki oraz Jane Morton, autorami zdjęć byli Hugh Gordon i Mikołaj Jaroszewicz, efekty wizualne to praca Kamila Polaka i Artura Znicza, zaś animacja – Adama Wyrwasa i Krzysztofa Brzozowskiego.

Getty Images

Na kolejny sukces w postaci statuetki trzeba było czekać aż dziesięć lat. W 2015 roku za najlepszy film nieanglojęzyczny, czyli „Idę” Oscara otrzymał Paweł Pawlikowski. Na gali pojawił się w towarzystwie odtwórczyń głównych ról, czyli Agaty Trzebuchowskiej, filmowe Idy, a także Agaty Kuleszy, czyli ciotki tytułowej bohaterki. W 2019 roku Pawlikowski miał szansę powtórzyć swój sukces, bo jego obraz „Zimna wojna” był nie tylko nominowany za najlepszą nieanglojęzyczną produkcje, ale i najlepsze zdjęcia Łukasza Żala, jak i reżyserię. Niestety, tym razem Polak wrócił do domu bez statuetki. Ale za to z jaką satysfakcją, że jego dzieło i praca wielu osób, a także polska kinematografia została doceniona w miejscu, które nazywa się fabryką snów.

Oscary 2020: gdzie oglądać, kto poprowadzi i zaśpiewa, co nominowani dostaną w gift bagach i jak będzie wyglądało menu? Wszystko, co powinniście wiedzieć o 92. gali wręczenia Nagród Akademii Filmowej

Oscary 2020: kto oprócz Jana Komasy zdobył wcześniej nominację? 

Ale oprócz złotych statuetek Polacy maja na koncie także sporo nominacji, o których prawdopodobnie nie mieliście pojęcia. W tym roku poza Dariuszem Wolskim warto wspomnieć także o nominowanym do Oscara za najlepszą rolę drugoplanową w „Sound of Metal” Paulu Racim, czyli aktorze, który wychował się w rodzinie polskich emigrantów.

Mam w stu procentach polskie korzenie i jestem z nich dumny. Moja mama była z domu Grabowska, a ojciec miał na nazwisko Racibożyński - powiedział Raci w rozmowie z „Gazetą Wyborczą”.

A jak to wyglądało wcześniej?

1930/31 - Anton Grot, Svengali, scenografia

1936 - Anton Grot, Anthony Adverse, scenografia

1937 - Anton Grot, Życie Emila Zoli, scenografia

1939 - Anton Grot, Prywatne życie Elżbiety i Esseksa, scenografia

1940 - Anton Grot, Sea Hawk, scenografia

1941 - Bronisław Kaper, Czekoladowy żołnierz, muzyka w musicalu

1962 - Bronisław Kaper, Bunt na Bounty, muzyka

1962 - Bronisław Kaper, Bunt na Bounty, piosenka

1964 - Nóż w wodzie" Romana Polańskiego, film nieanglojęzyczny

1966 - Ida Kamińska Sklep przy głównej ulicy Jána Kadára i Elmara Klosa, najlepsza aktorka

1967 - Faraon Jerzego Kawalerowicza, film nieanglojęzyczny

1975 - Potop Jerzego Hoffmana, film nieanglojęzyczny

1976 - Ziemia obiecana Andrzeja Wajdy, film nieanglojęzyczny

1977 - Noce i dnie Jerzego Antczaka, film nieanglojęzyczny

1980 - Panny z Wilka” Andrzeja Wajdy, film nieanglojęzyczny

1982 - Człowiek z żelaza Andrzeja Wajdy, film nieanglojęzyczny

1986 - Gorzkie żniwa” Agnieszki Holland, film nieanglojęzyczny

1992 - Agnieszka Holland, Europa, Europa, scenariusz adaptowany

1993 - Anna Biedrzycka-Sheppard Lista Schindlera Stevena Spielberga, kostiumy

1995 - Trzy kolory: Czerwony, Krzysztof Kieślowski, reżyser

1995 - Trzy kolory: Czerwony, Krzysztof Piesiewicz, Krzysztof Kieślowski, scenariusz oryginalny

1995 - Trzy kolory: Czerwony, Piotr Sobociński, najlepsze zdjęcia

1995 - 89 mm od Europy, Marcel Łoziński, krótkometrażowy film dokumentalny

1998 - Janusz Kamiński, Amistad Stevena Spielberga, najlepsze zdjęcia

2002 - Sławomir Idziak, Helikopter w ogniu” Ridleya Scotta, najlepsze zdjęcia

2002 - Męska sprawa, Sławomir Fabicki (reżyser) i Bogumił Godfrejów (operator)

2003 - Paweł Edelman Pianista Romana Polańskiego, najlepsze zdjęcia

2003 - Anna Sheppard, Pianista” Romana Polańskiego, najlepsze kostiumy

2003 - Tomasza Bagiński, Katedra, krótkometrażowy film animowany

2005 - Dzieci z Leningradzkiego Hanny Polak i Andrzeja Celińskiego, krótkometrażowy film dokumentalny

2008 - Katyń Andrzeja Wajdy, film nieanglojęzyczny

2008 - Janusz Kamiński, Motyl i skafander Juliana Schnabla, najlepsze zdjęcia

2008 - Maciek Szczerbowski i Chris Lavis , Madame Tutli-Putli, krótkometrażowa animacja

2010 - Królik po berlińsku” Bartka Konopki, krótkometrażowy film dokumentalny

2012 - W ciemności Agnieszki Holland, film nieanglojęzyczny

2012 - Janusz Kamiński, Czas wojny Stevena Spielberga, najlepsze zdjęcia

2013 - Janusz Kamiński, Lincoln Stevena Spielberga, najlepsze zdjęcia

2015 - Joanna, Aneta Kopacz, krótkometrażowy film dokumentalny

2015 - Anna Biedrzycka-Sheppard Czarownica Roberta Stromberga, kostiumy

2015 - Ryszard Lenczewski, Łukasz Żal, Ida Pawła Pawlikowskiego, najlepsze zdjęcia

2015 - Nasza klątwa, Tomasz Śliwiński i Maciej Ślesicki, krótkometrażowy film dokumentalny

2018 - „Twój Vincent”, Dorota Kobiela, film animowany 

2020 - „Boże ciało”, Jan Komasa, film nieanglojęzyczny