Nie oceniajmy się nawzajem: każda z nas choć raz kupiła komuś książkę tylko po to, żeby mieć pretekst, by przeczytać ją pierwsza. W tym roku proponuję robić to bez wyrzutów sumienia. Oto pięć tytułów na święta, urodziny i „bo tak”. Jest powieść historyczna, która pachnie pudrem i trucizną. Jest reportaż, po którym inaczej spojrzysz na koszyk w sklepie, i książka kucharska, z którą obiad zjesz szybciej niż przyjedzie dostawa. Jest też bezlitosna diagnoza świata celebrytów i powieść o miłości w czasach Tindera. Każda z nich to dobry prezent, a jeszcze lepszy temat do rozmowy przy każdym, nie tylko wigilijnym stole.
WIDEO…
1. Michał Witkowski, „Substancja” (wyd. Znak Literanova)
Dla kogo: dla tej, która ogląda „Bridgertonów”, ale po cichu marzy o czymś bardziej perwersyjnym.
Rok 1770, pałac Potockich w Krystynopolu. Dwór bardziej przypomina zamtuz niż arystokratyczną rezydencję, a za sznurki pociąga Anna Potocka – dewotka, intrygantka i reżyserka życia całej rodziny. Szuka skradzionego diamentu i dobrej partii dla syna, a Rzeczpospolita tymczasem tonie, jakby ktoś zapomniał wyłączyć orkiestrę na Titanicu. W tle rozgrywa się historia Gertrudy Komorowskiej, dziewczyny zakochanej w dziedzicu Potockich. Romantycy zrobili z niej bladą legendę, a Witkowski (serio, mój ulubiony pisarz) oddaje jej krew, humory i autentyczność. To powieść, która pachnie pudrem, potem i pomadą, szeleści gorsetami i mówi soczystą staropolszczyzną. Bywa w niej zabawnie, kampowo i bardzo okrutnie, więc wrażliwe czytelniczki powinny wiedzieć, że nie brakuje drastycznych scen. Czyta się ją jak operę, którą ktoś zagrał od tyłu: najpierw wystawny bal, potem trupy pod podłogą. Przeczytaj, zanim zapakujesz: żeby przy świątecznym stole mieć argument, że polska historia nigdy nie była nudna!
2. Paulina Górska, „Skonsumowani. Jak rzeczy, które kupujemy, zmieniają świat i kto naprawdę za nie płaci” (wyd. Altenberg)
Dla kogo: dla przyjaciółki, która ma trzy paczki z chińskiej platformy w drodze i wyrzuty sumienia poupychaned w szafie. Ta książka ma cel, który brzmi dobrze: chce sprawić, żeby ekologia znowu była ciekawa. Bo nie jest trudno o niej pisać, gdy temat jest modny. Gorzej gdy zaczyna nudzić. A Paulina Górska (znamy sie i to wspaniała dziewczyna) jest w tym niesamowicie konsekwentna. Rozbiera na części prawdziwe koszty jedzenia, wody, energii, plastiku, mody i chińskich platform zakupowych. Pokazuje, że cena na metce to tylko zaliczka. Resztę rachunku płacą szwaczki w Bangladeszu i w Polsce, publiczna służba zdrowia, rzeki i nasze dzieci. Największa zaleta? Zero moralizowania i straszenia. Paulina nie każe ci płakać nad każdą słomką, za to uczciwie mówi, które wybory naprawdę mają znaczenie, a które są tylko wygodnym alibi. Przyznaje też, gdzie kończą się możliwości recyklingu. Na 224 stronach dostajesz coś (oprócz odnośników do rzetelych badań) czego brakuje w algorytmach: kontekst i odporność na ekologiczne fejki. Przeczytaj, zanim zapakujesz: i przy okazji zastanów się..., w co to zapakujesz.
3. Jamie Oliver, „20 minut. Dobry fast food” (wyd. Insignis)
Dla kogo: dla siostry, która zna wszystkich kurierów z imienia, a w lodówce ma głównie musztardę.
Jamie Oliver ustalił sobie zasadę nienaruszalną: jeśli danie nie było gotowe w 20 minut, nie trafiało do książki. W środku jest ponad 120 przepisów, każdy z najwyżej dziesięcioma składnikami, które kupisz w zwykłym supermarkecie. Mamy aromatyczne gnocchi peperonata, makaron zapiekany jak brytyjski pie rybny i rozgrzewającą jagnięcinę z bakłażanem. Są też azjatyckie makarony, ryż, jajka, strączki i sporo pomysłów na to, jak zjeść mniej mięsa, nie zauważając różnicy. To fast food w najlepszym sensie: szybki, ale nie byle jaki. Jedno ostrzeżenie dla początkujących – 20 minut Jamiego to 20 minut kogoś, kto kroi cebulę szybciej niż my scrollujemy. Za pierwszym razem doliczyłabym kwadrans i kieliszek wina dla kucharki. Przeczytaj, zanim zapakujesz: a jeszcze lepiej ugotuj dwa przepisy i wręcz książkę razem z kolacją. Lepszej recenzji nie ma.
4. Karolina Korwin Piotrowska, „Big fejk. Co internet zrobił z nami” (Znak Horyzont)
Dla kogo: dla tej, która rano najpierw sprawdza telefon, a dopiero potem, czy za oknem pada – czyli dla prawie każdej z nas. Karolina Korwin Piotrowska (z którą też pracowałam i bardzo cenię jej przenikliwy intelekt) od ponad 25 lat komentuje popkulturę i rzeczywistość, nigdy nie owijając w bawełnę. Tym razem bierze na warsztat to, co trzymamy w dłoni 24 godziny na dobę. Rozmawia z siedmiorgiem ekspertów i ekspertek, wśród nich z Karoliną Sulej, Jowitą Michalską i Andrzejem Gryżewskim. Pyta, dlaczego intymność przeniosła się do sieci i tam się rozpada, jak algorytmy wybierają nam polityków, przyjaciół i zakupy, oraz co się dzieje z dziećmi, którym bajki czyta tablet zamiast mamy. Jest też liczba, która zostaje w głowie: w tydzień dostarczamy mózgowi tyle informacji, ile człowiek średniowiecza zbierał przez całe życie. To nie jest kolejny poradnik o cyfrowym detoksie. To 356 stron rozmów, które zamiast pytać, co możemy zrobić w internecie, pytają, co internet zrobił z nami. Odpowiedzi bywają niewygodne, ale cóż.... Przeczytaj, zanim zapakujesz: najlepiej w trybie samolotowym. Sprawdzisz, czy wytrzymasz choć jeden rozdział bez zerkania na powiadomienia.
5. Agnieszka Sztyler-Turovsky, „Miłość i inne obsesje” (wyd. Pascal)
Dla kogo: dla przyjaciółki, która po każdym rozstaniu instaluje Tindera, zanim zdąży odinstalować smutek.
Jamie Oliver przekonuje, że fast food może być dobry. Agnieszka Sztyler-Turovsky udowadnia, że w miłości niekoniecznie. Jej bohaterka Mela ma prawie wszystko: inteligencję, niezależność, przyjaciół i poczucie humoru. Ma też męża, który kończy ich małżeństwo SMS-em. Potem przychodzi awizo, prokurator i szybkie leki na złamane serce: Tinder, poradniki, podcasty guru rozwoju, afirmacje, wino i terapia. Kolejni mężczyźni działają jak tabletki przeciwbólowe – szybki zastrzyk dopaminy, a potem jeszcze większy ból. To tragikomiczna powieść o pokoleniu kobiet, które dostało mnóstwo recept na szukanie szczęścia i żadnej na to, jak je znaleźć. Autorka, dziennikarka, która o miłości i zdrowiu psychicznym pisała dla „Elle”, „Twojego Stylu” i Onetu, wie, o czym pisze. Najlepsze są sceny z pokazów kultowych filmów lat 90., które organizuje Mela. „Dzikość serca” czy „Nagi instynkt” oglądane po #MeToo wyglądają mniej romantycznie, a bardziej jak historie przemocy. Jeśli wychowałaś się na Bridget Jones, ale irytowała cię jej naiwność, Mela jest bohaterką, na którą czekałaś. Przeczytaj, zanim zapakujesz: i zastanów się, czy obdarowana nie poczuje się przy lekturze zbyt rozpoznana.
