Obie wersje powstały na podstawie powieści Roalda Dahla, ale dzieli je znacznie więcej niż trzydzieści lat. Film Nicolasa Roega był mroczny, chwilami wręcz niepokojący, a jego efekty specjalne do dziś robią wrażenie. Robert Zemeckis postawił na widowiskową baśń, komputerowe sztuczki i Anne Hathaway, która w roli Wielkiej Wiedźmy nie zna słowa „umiar”. Która interpretacja wygrywa? Po obejrzeniu obu filmów mam zdecydowaną faworytkę.

WIDEO…

player placeholder

O czym są „Wiedźmy”? Ta bajka potrafiła przerazić całe pokolenie

Jeśli nie pamiętasz fabuły, przypomnę ją bez zdradzania najważniejszych zwrotów akcji. Bohaterem „Wiedźm” jest chłopiec, który pod opieką ukochanej babci odkrywa, że czarownice naprawdę istnieją. Nie noszą jednak spiczastych kapeluszy ani nie latają na miotłach. Wyglądają jak zwyczajne kobiety, choć pod eleganckimi ubraniami, rękawiczkami i perukami ukrywają swoją prawdziwą naturę. Co gorsza, nienawidzą dzieci i marzą o tym, by raz na zawsze się ich pozbyć. Chłopiec przypadkiem trafia na tajne zgromadzenie wiedźm, podczas którego ich przywódczyni przedstawia wyjątkowo okrutny plan. W filmie z 1990 roku wydarzenia rozgrywają się w nadmorskim hotelu w Anglii, natomiast wersja z 2020 roku przenosi akcję do Alabamy lat 60. Niezależnie od miejsca bohater musi wykazać się ogromną odwagą, bo dorośli wcale nie są tak bezpieczni, jak mogłoby się wydawać.

„Wiedźmy” z 1990 roku. Anjelica Huston stworzyła koszmar dzieciństwa

Film Nicolasa Roega pamiętam przede wszystkim przez jedną scenę: zgromadzenie wiedźm w hotelowej sali. To tam eleganckie kobiety zdejmują peruki, odsłaniają swoje prawdziwe twarze i przestają udawać zwyczajne uczestniczki konferencji. Anjelica Huston, którą później pokochałam również jako Morticię Addams, jest w tej sekwencji absolutnie fenomenalna. Najpierw zachwyca chłodną elegancją, perfekcyjną fryzurą i wyniosłym spojrzeniem, a chwilę później zmienia się w istotę rodem z najgorszego koszmaru. Co ważne, Huston nie traktuje swojej bohaterki jak żartu. Jej Wielka Wiedźma jest okrutna, niecierpliwa i autentycznie niebezpieczna. Nie musi krzyczeć ani wykonywać przesadnych gestów, żeby wywołać niepokój. Wystarczy sposób, w jaki patrzy na pozostałe czarownice i mówi o dzieciach. To właśnie ta powaga sprawia, że film po latach nadal potrafi przestraszyć.

Zobacz także:

Anne Hathaway jako Wielka Wiedźma. Elegancka, szalona i kompletnie nieprzewidywalna

W ekranizacji Roberta Zemeckisa z 2020 roku Anne Hathaway wybiera zupełnie inną drogę. Jej Wielka Wiedźma jest teatralna, przerysowana i pełna energii. Każdy gest, mina i wypowiedziane słowo mają przyciągać uwagę. Aktorka bawi się akcentem, sposobem poruszania się i groteskowym wyglądem bohaterki. W jednej chwili przypomina elegancką damę, a w następnej postać z komiksu o superzłoczyńcach. Trudno oderwać od niej wzrok, choć niekoniecznie dlatego, że budzi strach. Hathaway wyraźnie czerpie przyjemność z tej roli i nadaje jej charakter widowiskowego występu. Jej interpretacja jest bardziej kampowa, momentami wręcz kreskówkowa, ale właśnie dzięki temu pasuje do kolorowego świata nowej ekranizacji. W porównaniu z Huston wypada mniej złowrogo, za to znacznie bardziej ekstrawagancko.

Przerażające maski czy efekty komputerowe? Tu stary film wygrywa

Jedną z największych zalet „Wiedźm” z 1990 roku są efekty charakteryzatorskie przygotowane przez zespół Jima Hensona. Transformacja Anjeliki Huston w potworną Wielką Wiedźmę do dziś robi ogromne wrażenie. Zdeformowana twarz, wydłużony nos, ostre zęby i nienaturalne dłonie wyglądają niepokojąco właśnie dlatego, że mają fizyczną obecność na ekranie. Można niemal uwierzyć, że ta istota naprawdę stoi przed kamerą. W filmie z 2020 roku za przemiany wiedźm odpowiadają przede wszystkim efekty cyfrowe. Anne Hathaway zyskuje nienaturalnie szeroki uśmiech, niezwykłe dłonie i cechy, których nie dałoby się łatwo osiągnąć tradycyjną charakteryzacją. Wszystko jest bardziej widowiskowe, ale dla mnie mniej przerażające. Komputerowe efekty potrafią zaskoczyć, jednak nie wywołują tego samego dyskomfortu co potworna twarz Huston, którą pamiętałam jeszcze długo po zakończeniu filmu.

Mai Zetterling czy Octavia Spencer? Bez tych babć nie byłoby „Wiedźm”

Choć największą uwagę przyciągają obie Wielkie Wiedźmy, sercem każdej ekranizacji pozostaje relacja chłopca z babcią. W filmie z 1990 roku gra ją Mai Zetterling. Jej bohaterka jest ciepła, mądra i doskonale zna sekrety czarownic. Nie traktuje opowieści wnuka jak dziecięcych fantazji, ponieważ sama wie, jak wielkie niebezpieczeństwo kryje się za pozornie zwyczajnymi twarzami. W nowej wersji babcię gra Octavia Spencer, która wnosi do filmu dużo humoru, energii i emocjonalnej bliskości. Jej postać ma bardziej rozbudowaną historię, a więź z wnukiem staje się jednym z najważniejszych elementów opowieści. Obie aktorki pokazują, że największą siłą w starciu z wiedźmami nie jest magia, lecz miłość i determinacja. Warto też zwrócić uwagę na hotelowych menedżerów: w starszym filmie gra go Rowan Atkinson, a w nowszym Stanley Tucci.

Nicolas Roeg kontra Robert Zemeckis. Dlaczego nowe „Wiedźmy” straszą inaczej?

Nicolas Roeg, reżyser filmu z 1990 roku, miał już na koncie mroczny thriller „Nie oglądaj się teraz”. W „Wiedźmach” wykorzystał swoje doświadczenie, tworząc familijną opowieść, która chwilami przypomina prawdziwy horror. Kamera często przygląda się bohaterom z niepokojącej perspektywy, a napięcie narasta nawet wtedy, gdy na ekranie pozornie nic strasznego się nie dzieje. Robert Zemeckis, twórca „Powrotu do przyszłości” i „Forresta Gumpa”, podszedł do historii inaczej. Jego ekranizacja jest bardziej dynamiczna, kolorowa i nastawiona na widowisko. Zamiast powolnego budowania lęku częściej wykorzystuje spektakularne przemiany, humor i komputerowe efekty. Obie wersje opowiadają o tym samym zagrożeniu, ale wywołują inne emocje. Film Roega przypomina dziecięcy koszmar, a produkcja Zemeckisa – pełną przygód baśń z elementami grozy.

Anjelica Huston czy Anne Hathaway? Która Wielka Wiedźma przeraża bardziej?

Po obejrzeniu obu filmów jeden po drugim nie mam wątpliwości: pod względem grozy wygrywa Anjelica Huston. I nie chodzi wyłącznie o nostalgię. Jej Wielka Wiedźma nadal wydaje się autentycznie niebezpieczna, a sceny z jej udziałem mają w sobie coś, czego nie potrafią zastąpić nawet najbardziej zaawansowane efekty komputerowe. Huston gra potwora ukrytego pod maską eleganckiej kobiety i robi to z absolutną powagą. Anne Hathaway zachwyca natomiast ekranową energią. Jej bohaterka jest szalona, nieprzewidywalna i momentami tak przerysowana, że trudno powstrzymać uśmiech. Oglądałam ją z ogromną przyjemnością, ale nie bałam się jej tak jak poprzedniczki. Dlatego mój werdykt jest prosty: Huston wygrywa jako postać z koszmaru, Hathaway jako widowiskowa czarnoksiężniczka, od której nie sposób oderwać wzroku. Obie warto zobaczyć, najlepiej podczas jednego filmowego wieczoru.

Gdzie obejrzeć „Wiedźmy” z 1990 i 2020 roku?

Dostępność obu ekranizacji w polskich serwisach VOD może się zmieniać. „Wiedźmy” z 1990 roku, z Anjelicą Huston, warto sprawdzić w internetowych wypożyczalniach filmów, takich jak Apple TV czy Rakuten TV. Nowsza wersja z Anne Hathaway była dostępna w ofercie HBO Max oraz w serwisach umożliwiających cyfrowe wypożyczenie filmu. Przed seansem najlepiej zweryfikować aktualną dostępność obu tytułów, ponieważ nie każda platforma oferuje je w ramach abonamentu. Jeśli jednak masz możliwość obejrzenia obu ekranizacji, polecam zacząć od klasyka. Powrót do Wielkiej Wiedźmy z dzieciństwa może okazać się zaskakująco intensywnym przeżyciem.

Wiedźmy
Fot. materiały prasowe