Rok 2026 przyniósł aż dwie nowe ekranizacje „Lalki” Bolesława Prusa. Najpierw na Netfliksie zadebiutował serial Pawła Maślony, a dwa tygodnie później do kin trafił film Macieja Kawalskiego. To doskonała okazja, by wrócić do ekranizacji z 1968 i 1977 roku, przypomnieć sobie niezapomniane kreacje Tyszkiewicz i Braunek oraz sprawdzić, jak zmieniło się spojrzenie na Izabelę Łęcką. Bo choć od pierwszej filmowej adaptacji minęło niemal sześćdziesiąt lat, bohaterka Prusa nadal potrafi wzbudzać skrajne emocje.
WIDEO…
Izabela Łęcka. Dlaczego Wokulski stracił dla niej głowę?
Piękna, wyniosła, przyzwyczajona do luksusu i przekonana o własnej wyjątkowości. Izabela Łęcka należy do tych literackich bohaterek, które trudno jednoznacznie polubić, ale jeszcze trudniej o nich zapomnieć. Córka zubożałego arystokraty wychowała się w świecie, w którym nazwisko i pochodzenie znaczą więcej niż pieniądze zarobione własną pracą. Dlatego Stanisław Wokulski, mimo ogromnego majątku i przedsiębiorczości, nie wydaje jej się odpowiednim kandydatem na męża. On idealizuje ją do granic możliwości, ona długo nie dostrzega w nim człowieka, którego warto pokochać. Właśnie ta nierównowaga sprawia, że historia z powieści Bolesława Prusa pozostaje aktualna. Każda kolejna ekranizacja musi jednak odpowiedzieć na pytanie, czy Izabela jest wyłącznie egoistyczną arystokratką, czy także kobietą uwięzioną w oczekiwaniach swojej epoki.
Beata Tyszkiewicz w 1968 roku. Izabela Łęcka o prawdziwie arystokratycznym wdzięku
Dla wielu miłośników klasycznego polskiego kina to właśnie Beata Tyszkiewicz pozostaje najpiękniejszą ekranową Izabelą Łęcką. W filmie Wojciecha Jerzego Hasa z 1968 roku wystąpiła u boku Mariusza Dmochowskiego, który zagrał Stanisława Wokulskiego. Jej uroda, elegancja i naturalna swoboda w kostiumie z epoki sprawiały, że trudno było wyobrazić sobie lepszą kandydatkę do roli arystokratki. Tyszkiewicz nie musiała przesadnie podkreślać wyniosłości bohaterki. Wystarczały spojrzenie, sposób poruszania się i chłodny dystans wobec zakochanego kupca. Jej Izabela przypominała kobietę z XIX-wiecznego portretu: olśniewającą, niedostępną i doskonale świadomą własnego uroku. To kreacja, która szczególnie mocno zapisała się w pamięci starszego pokolenia widzów.
Małgorzata Braunek w 1977 roku. Ta Izabela Łęcka nie wszystkim przypadła do gustu
Dziewięć lat po filmie Hasa powstała telewizyjna „Lalka” Ryszarda Bera. Tym razem Izabelę Łęcką zagrała Małgorzata Braunek, a Stanisława Wokulskiego Jerzy Kamas. Serial pozwalał znacznie szerzej pokazać świat powieści, ale wybór aktorki do głównej roli wzbudzał kontrowersje. Braunek miała urodę i sposób bycia odbiegające od klasycznego wyobrażenia arystokratki, które utrwaliła Beata Tyszkiewicz. Jej Izabela była bardziej zdystansowana, mniej posągowa i nie zawsze budziła sympatię. Niektórzy widzowie mieli również zastrzeżenia do ekranowej relacji Braunek i Kamasa. Z perspektywy czasu właśnie ta odmienność wydaje się interesująca. Serialowa Łęcka nie musi zachwycać wszystkich, by przekonująco pokazywać kobietę wychowaną w świecie klasowych uprzedzeń i społecznych konwenansów.
Kamila Urzędowska w 2026 roku. Nowa Izabela u boku Marcina Dorocińskiego
W kinowej „Lalce” Macieja Kawalskiego rolę Izabeli Łęckiej otrzymała Kamila Urzędowska, którą widzowie znają między innymi z filmu „Chłopi”. Jej ekranowym Wokulskim został Marcin Dorociński, a w Ignacego Rzeckiego wcielił się Marek Kondrat. Nowa produkcja stawia na rozmach, kostiumy i widowiskową rekonstrukcję XIX-wiecznej Warszawy. Urzędowska musiała zmierzyć się nie tylko z wymagającą bohaterką literacką, ale również z pamięcią o swoich słynnych poprzedniczkach. Jej Izabela funkcjonuje w świecie, w którym elegancja i dobre maniery są częścią społecznej gry, a pozycja rodziny zależy od pozorów. W zestawieniu z Tyszkiewicz i Braunek szczególnie ciekawie wypada to, jak współczesne kino próbuje pogodzić klasyczny wizerunek arystokratki z bardziej złożonym portretem kobiety.
Sandra Drzymalska w serialu Netfliksa. Izabela Łęcka, która chce decydować o sobie
Zupełnie inną drogą poszli twórcy serialu „Lalka”, który zadebiutował na Netfliksie 16 września 2026 roku. Reżyser Paweł Maślona przygotował współczesną reinterpretację powieści Prusa, a w głównych rolach obsadził Sandrę Drzymalską i Tomasza Schuchardta. Serial mocniej akcentuje społeczne ograniczenia, z jakimi mierzy się Izabela, oraz jej pragnienie niezależności. Nie chodzi już wyłącznie o to, czy arystokratka odwzajemni uczucia zakochanego kupca. Ważne staje się również pytanie, ile swobody miała kobieta w świecie, w którym o jej przyszłości decydowały pochodzenie, majątek i oczekiwania rodziny. Drzymalska mierzy się więc z innym zadaniem niż jej poprzedniczki: musi pokazać bohaterkę rozpoznawalną dla czytelników Prusa, a zarazem odnaleźć w niej emocje bliskie współczesnej publiczności.
Cztery aktorki, cztery Izabele. Która najlepiej oddaje bohaterkę Prusa?
Porównanie czterech ekranowych Izabel pokazuje, jak bardzo zmieniło się polskie kino i sposób przedstawiania kobiet. Beata Tyszkiewicz uosabia klasyczne piękno i arystokratyczną niedostępność. Małgorzata Braunek proponuje chłodniejszą, mniej idealizowaną interpretację. Kamila Urzędowska mierzy się z ikoną w widowiskowej produkcji kostiumowej, a Sandra Drzymalska występuje w serialu, który świadomie odczytuje powieść na nowo. Każda z tych aktorek wydobywa z Łęckiej coś innego. I być może właśnie dlatego nie da się wskazać jednej zwyciężczyni. Widzowie pamiętający premierę filmu Hasa mogą pozostać wierni Tyszkiewicz, miłośnicy telewizyjnej klasyki docenią Braunek, a młodsza publiczność odnajdzie swoją Izabelę w jednej z ekranizacji z 2026 roku.
Gdzie obejrzeć „Lalkę” z Beatą Tyszkiewicz, Małgorzatą Braunek, Kamilą Urzędowską i Sandrą Drzymalską?
Sześcioodcinkowy serial „Lalka” z Sandrą Drzymalską i Tomaszem Schuchardtem jest dostępny na Netfliksie w ramach subskrypcji. Film „Lalka” z Kamilą Urzędowską i Marcinem Dorocińskim miał polską premierę kinową 30 września 2026 roku i nie ma obecnie potwierdzonej dostępności na VOD. Dostępność filmu Wojciecha Jerzego Hasa z 1968 roku oraz serialu Ryszarda Bera z 1977 roku warto sprawdzić w aktualnych katalogach polskich serwisów.