Jeffrey Dahmer, bracia Menendez i Ed Gein – poprzednie sezony „Potwora” sięgały po nazwiska, które na stałe weszły do historii amerykańskiej kryminalistyki i popkultury. W 4. odsłonie po raz pierwszy w centrum znalazła się kobieta. Lizzie Borden była oskarżona o jedną z najbardziej makabrycznych zbrodni końca XIX wieku, ale w przeciwieństwie do bohaterów wcześniejszych sezonów nigdy nie została za nią skazana. Mimo to jej nazwisko do dziś jest nierozerwalnie związane z podwójnym morderstwem w Fall River. Netflix bierze tę nierozwiązaną zagadkę i przedstawia własną, mocno fabularyzowaną wersję wydarzeń.
WIDEO…
Kim była Lizzie Borden?
Lizzie Andrew Borden urodziła się w 1860 roku i wychowała w Fall River w stanie Massachusetts. Jej ojciec Andrew był zamożnym przedsiębiorcą, a po śmierci pierwszej żony ożenił się z Abby Durfee Gray. Relacje Lizzie i jej starszej siostry Emmy z macochą nie należały do najłatwiejszych. Rodzina miała pieniądze, ale Andrew słynął z oszczędnego trybu życia i w domu narastały konflikty związane m.in. z majątkiem. Wszystko zmieniło się 4 sierpnia 1892 roku. Tego dnia Andrew i Abby zostali znalezieni martwi we własnym domu.
Ojciec i macocha Lizzie Borden zostali brutalnie zamordowani
Najpierw zginęła Abby Borden. Jej ciało znaleziono na piętrze domu. Andrew został zabity później, gdy odpoczywał na kanapie w salonie. Oboje otrzymali liczne ciosy zadane ostrym narzędziem. Podejrzenia szybko zaczęły koncentrować się na Lizzie. Jej zachowanie i niektóre sprzeczności w składanych wyjaśnieniach wzbudzały zainteresowanie śledczych, a kilka dni po zbrodni została aresztowana. Wkrótce rozpoczęła się sprawa, którą amerykańska prasa śledziła z ogromnym zainteresowaniem.
Lizzie Borden stanęła przed sądem, ale została uniewinniona
Proces rozpoczął się w 1893 roku. Prokuratura próbowała przekonać ławę przysięgłych, że to Lizzie odpowiada za śmierć ojca i macochy, ale przeciwko niej brakowało bezpośrednich dowodów. Nie znaleziono jednoznacznie zidentyfikowanego narzędzia zbrodni, a część materiału, który mógł działać na jej niekorzyść, nie została dopuszczona przed sądem. Ostatecznie ława przysięgłych uznała Lizzie Borden za niewinną. Nikt inny nie został później skazany za zabójstwo Andrew i Abby Borden.
Dlaczego sprawa Lizzie Borden do dziś pozostaje zagadką?
Uniewinnienie nie zakończyło spekulacji. Wręcz przeciwnie – Lizzie Borden stopniowo stawała się jedną z najbardziej rozpoznawalnych postaci amerykańskiego true crime. Powstawały kolejne teorie dotyczące tego, co mogło wydarzyć się w domu Bordenów i kto miał motyw, żeby zabić małżeństwo. Sama Lizzie pozostała w Fall River i żyła tam aż do śmierci w 1927 roku. Nigdy nie została ponownie oskarżona o zabójstwo ojca i macochy. Do dziś nie pojawił się też dowód, który pozwoliłby jednoznacznie rozwiązać sprawę.
Zbrodnia Lizzie Borden stała się częścią amerykańskiej popkultury
Sprawa przetrwała znacznie dłużej niż większość kryminalnych historii z końca XIX wieku. Przyczyniła się do tego m.in. makabryczna dziecięca rymowanka, w której Lizzie przypisywano kilkadziesiąt uderzeń siekierą wymierzonych w rodziców. Nie była ona wiernym opisem zbrodni, ale pomogła utrwalić w kulturze wizerunek Borden jako kobiety z siekierą. Jej historia była później wielokrotnie przenoszona do książek, filmów i seriali. Jednocześnie pytanie, od którego wszystko się zaczęło, pozostało bez odpowiedzi: czy Lizzie rzeczywiście zabiła?
Ella Beatty gra Lizzie Borden w 4. sezonie „Potwora”
W serialu Netfliksa Lizzie Borden gra Ella Beatty, córka Annette Bening i Warrena Beatty'ego. To pierwsza główna telewizyjna rola 26-letniej aktorki. W jej ojca Andrew wciela się Charlie Hunnam, który pojawił się już w poprzedniej odsłonie antologii jako Ed Gein. Rebecca Hall gra Abby Borden, Billie Lourd – starszą siostrę Lizzie, Emmę, a Vicky Krieps – służącą Bridget Sullivan. W obsadzie znaleźli się również Jessica Barden i Sarah Paulson.
Serial Netfliksa nie jest wiernym odtworzeniem prawdziwej historii
To szczególnie istotne przy „Historii Lizzie Borden”. Twórcy korzystają z prawdziwej zbrodni i prawdziwych postaci, ale wiele elementów zostało wymyślonych lub mocno zmienionych na potrzeby serialu. Netflix przedstawia własną wersję tego, co mogło dziać się w domu Bordenów, i zdecydowanie mocniej niż zachowane dowody sugeruje odpowiedź na pytanie o sprawcę. Fabularyzowane są również niektóre relacje Lizzie z innymi kobietami. W rzeczywistości wciąż nie wiemy, kto zabił Andrew i Abby Borden, a Lizzie została w procesie uniewinniona.
„Potwór: Historia Lizzie Borden” ma 8 odcinków
4. sezon „Potwora” trafił na Netfliksa 17 września 2026 roku. Wszystkie osiem odcinków jest już dostępnych, więc historię można obejrzeć od początku do końca. Za kolejną odsłonę antologii odpowiadają Ryan Murphy i Ian Brennan. Tym razem twórcy nie tylko wracają do jednej z najsłynniejszych niewyjaśnionych zbrodni w historii Stanów Zjednoczonych, ale też pokazują, jak przez ponad sto lat Lizzie Borden z oskarżonej i uniewinnionej kobiety zmieniła się w popkulturowy symbol, którego legenda często ma niewiele wspólnego z tym, co rzeczywiście udało się udowodnić.
