„Pomiędzy słowami” miało światową premierę w 2017 roku podczas Międzynarodowego Festiwalu Filmowego w Toronto. Film zwraca uwagę konsekwentną czarno-białą estetyką, ale wizualna elegancja nie jest tutaj wyłącznie ozdobą. Chłodny Berlin dobrze współgra z Michaelem – człowiekiem świetnie funkcjonującym w swoim otoczeniu, a jednocześnie zmuszonym do skonfrontowania się z pytaniem o własne korzenie. Najważniejsza pozostaje jednak relacja bohatera z ojcem, którego pojawienie się wystarcza, by to, co do tej pory wydawało się uporządkowane, przestało być oczywiste.
WIDEO…
O czym jest „Pomiędzy słowami”?
Michael jest młodym prawnikiem polskiego pochodzenia mieszkającym i pracującym w Berlinie. Posługuje się niemieckim, odnosi zawodowe sukcesy i funkcjonuje w świecie, w którym jego polskie korzenie zdają się pozostawać gdzieś na dalszym planie. Sytuacja zmienia się, gdy pojawia się Stanisław, jego ojciec, którego Michael wcześniej nie znał. Obaj spędzają razem weekend, podczas którego próbują nawiązać relację mimo dzielących ich lat, doświadczeń i sposobu patrzenia na świat. Dla Michaela spotkanie staje się jednocześnie konfrontacją z własną tożsamością i pytaniem o to, czy można całkowicie odciąć się od miejsca, języka i historii, z których się pochodzi. Antoniak nie zamienia tej sytuacji w serię dramatycznych wyznań – znaczna część relacji ojca i syna rzeczywiście rozgrywa się tytułowo „pomiędzy słowami”.
Jakub Gierszał jako Michael
Michael w wykonaniu Jakuba Gierszała jest człowiekiem bardzo świadomie budującym swój wizerunek. Ma pracę w kancelarii, mówi po niemiecku i na co dzień niewiele łączy go z Polską. Wszystko zmienia pojawienie się Stanisława. Spotkanie z ojcem, którego wcześniej nie znał, sprawia, że Michael zaczyna inaczej patrzeć na własne pochodzenie i życie, które zbudował w Niemczech. Gierszał nie szarżuje w tej roli – Michael jest raczej zdystansowany, momentami chłodny i wyraźnie nie wie, co zrobić z człowiekiem, który nagle pojawił się w jego życiu. I właśnie ta niezręczność między bohaterami wypada w filmie najciekawiej.
Andrzej Chyra pojawia się jako nieobecny przez lata ojciec
Andrzej Chyra wciela się w Stanisława, ojca Michaela, który nagle pojawia się w jego życiu i próbuje nawiązać kontakt z dorosłym synem. Film nie robi z tego spotkania prostego pojednania ani nie zamienia Stanisława w postać, której wszystkie wcześniejsze decyzje zostają szybko wyjaśnione i wybaczone. Ojciec i syn są sobie biologicznie bliscy, ale w praktyce pozostają obcymi mężczyznami próbującymi znaleźć wspólny język w ciągu zaledwie kilku dni. Różni ich również sposób funkcjonowania: przy dopracowanym, kontrolującym swoje otoczenie Michaelu Stanisław wydaje się reprezentować rzeczywistość, od której syn przez lata się oddalał. Właśnie to napięcie między nimi staje się jednym z najważniejszych elementów filmu.
Berlin w czerni i bieli
„Pomiędzy słowami” zostało zrealizowane w czerni i bieli, a Berlin jest czymś więcej niż miejscem akcji. Nowoczesne wnętrza, ulice, biura i mieszkania tworzą uporządkowaną przestrzeń odpowiadającą życiu Michaela. Urszula Antoniak wykorzystuje miasto do podkreślenia jego dystansu i poczucia kontroli, dlatego pojawienie się Stanisława staje się również wizualnym zakłóceniem tego świata. Czarno-białe zdjęcia nadają historii surowości i pozwalają skupić uwagę na bohaterach, ich twarzach, gestach oraz przestrzeni między nimi. Film nie próbuje przy tym zamieniać Berlina w pocztówkę – interesuje go przede wszystkim jako miejsce, w którym można zbudować nowe życie, ale znacznie trudniej całkowicie pozbyć się poprzedniego.
Urszula Antoniak opowiada o życiu między Polską a Niemcami
Temat tożsamości jest w „Pomiędzy słowami” równie ważny jak spotkanie ojca i syna. Urszula Antoniak sama od lat tworzy poza Polską i w swoich filmach wielokrotnie przyglądała się bohaterom funkcjonującym poza miejscem pochodzenia. Michael jest interesującym przykładem takiej postaci, ponieważ nie zostaje pokazany jako emigrant, który nie może odnaleźć się w nowym kraju. Przeciwnie – świetnie sobie radzi, ma zawód, język i środowisko, do którego należy. Dopiero przyjazd ojca uruchamia pytania, których zawodowy sukces nie jest w stanie rozwiązać: co właściwie oznacza przynależność do danego kraju, jak wiele tożsamości zapisane jest w języku i czy można samodzielnie zdecydować, którą część własnego pochodzenia zostawia się za sobą.
„Pomiędzy słowami” miało premierę na festiwalu w Toronto
Film Urszuli Antoniak trafił do międzynarodowego obiegu festiwalowego jeszcze przed polską premierą. „Pomiędzy słowami” zostało pokazane w 2017 roku na Międzynarodowym Festiwalu Filmowym w Toronto w sekcji Contemporary World Cinema. Później produkcja znalazła się również w konkursie Festiwalu Polskich Filmów Fabularnych w Gdyni. Festiwalowa droga dobrze pasuje do charakteru filmu Antoniak: to kameralne, formalnie zdyscyplinowane kino, które zamiast szybkiej fabuły opiera się na obserwowaniu bohaterów i stopniowym odsłanianiu napięcia między nimi. Dzięki temu spotkanie Michaela i Stanisława jest jednocześnie rodzinną historią i punktem wyjścia do rozmowy o emigracji oraz przynależności.
Gdzie obejrzeć „Pomiędzy słowami”?
Obecnie „Pomiędzy słowami” nie jest dostępne online w Polsce w ramach popularnych serwisów streamingowych ani legalnej oferty VOD. Nie oznacza to jednak, że film Urszuli Antoniak nie wróci do streamingu. Produkcja była już wcześniej dostępna online, dlatego warto śledzić zmiany w katalogach platform oraz oferty telewizyjne. Jeśli chcesz zobaczyć Jakuba Gierszała i Andrzeja Chyrę w tym kameralnym, czarno-białym dramacie, na razie pozostaje poczekać na jego ponowne udostępnienie.
