Paryż można zwiedzać śladami impresjonistów, Hemingwaya albo filmów z Audrey Hepburn, ale dla osoby interesującej się modą równie ciekawa trasa prowadzi przez życie Gabrielle Chanel. Tym bardziej że jej najważniejsze paryskie adresy znajdują się w realnej tkance miasta, a nie wyłącznie na archiwalnych fotografiach. Przy Rue Cambon nadal działa Chanel, kilka minut dalej stoi Ritz Paris, a budynek teatru, w którym w 1924 roku pokazano balet z jej kostiumami, wciąż przyjmuje publiczność. Nie jest to jednak trasa wyłącznie po eleganckich miejscach. Żeby zrozumieć, jak powstała Chanel, trzeba cofnąć się do momentu, kiedy nie było jeszcze ani słynnego numeru 5, ani tweedowego kostiumu, ani 2.55. Była młoda Gabrielle, kapelusze i adres przy Boulevard Malesherbes.
WIDEO…
1. 160 Boulevard Malesherbes. Tutaj Chanel zaczęła od kapeluszy
Pierwszy przystanek znajduje się z dala od luksusowego kwartału, z którym później Chanel związała swoje nazwisko. Według osi czasu Palais Galliera w 1909 roku Gabrielle otworzyła atelier kapeluszy przy 160 Boulevard Malesherbes, pracując z doświadczoną modystką Lucienne Rabaté. Ten adres jest ważny właśnie dlatego, że pokazuje Chanel przed Chanel: zanim stworzyła pełną garderobę nowoczesnej kobiety, zaczynała od nakryć głowy. Rok później zrobiła kolejny krok i przeniosła biznes pod adres, który zaprowadził ją już bezpośrednio do świata paryskiej mody.
2. 21 Rue Cambon. Pierwszy butik Chanel Modes
W 1910 roku przy 21 Rue Cambon otworzyła Chanel Modes – butik z kapeluszami sygnowany własnym nazwiskiem. Dom Chanel podaje, że jej projekty zaczęły nosić znane francuskie aktorki, co pomogło młodej modystce budować rozpoznawalność. To tutaj nazwisko Chanel zaczynało funkcjonować jak marka. Lokalizacja też miała znaczenie: Rue Cambon leży między Rue de Rivoli a Rue Saint-Honoré, kilka kroków od Place Vendôme i najbardziej eleganckiej części centrum. Z dzisiejszej perspektywy łatwo patrzeć na Chanel przez pryzmat globalnego imperium, ale przy numerze 21 jej historia miała znacznie mniejszą skalę – zaczynała się od kapelusza.
3. 31 Rue Cambon. Najważniejszy adres w historii Chanel
Jeśli podczas całego spaceru mamy zatrzymać się tylko przy jednym miejscu, powinno to być 31 Rue Cambon. Gabrielle Chanel kupiła budynek w 1918 roku i umieściła tutaj swój dom couture. W jednym miejscu znalazły się butik, salony oraz pracownie – układ, który według samego domu Chanel zachował się do dziś. Z tym adresem związany jest także słynny prywatny apartament projektantki i lustrzane schody, z których miała obserwować reakcje gości podczas prezentacji kolekcji. Ważna rzecz dla planujących wizytę: historycznego apartamentu nie należy traktować jak muzeum dostępnego z biletem. 31 Rue Cambon pozostaje działającym adresem domu mody, więc na trasie po Paryżu zapisujemy go przede wszystkim jako miejsce, w którym historia Chanel nadal styka się z teraźniejszością.
4. Ritz Paris, 15 Place Vendôme. Tutaj Chanel mieszkała do końca życia
Z Rue Cambon do Ritz Paris można przejść w kilka minut i podobnie robiła sama Chanel. Hotel podaje, że projektantka zaczęła bywać w Ritzu już w latach 20. XX wieku, od 1935 roku spędzała w nim coraz więcej czasu, a w 1954 roku zamieszkała tutaj na stałe i pozostała do końca życia. Dzisiaj hotel ma Prestige Suite Coco Chanel inspirowany jej światem: pojawiają się m.in. parawany Coromandel, motyw lwa oraz kłos pszenicy – symbole mocno związane z estetyką projektantki. Nie trzeba jednak rezerwować apartamentu, żeby zrozumieć geografię jej codzienności. Wystarczy stanąć na Place Vendôme, a później przejść w stronę Rue Cambon. Bliskość tych dwóch adresów pokazuje, jak niewielki fragment Paryża stał się centrum jej prywatnego i zawodowego świata.
5. Théâtre des Champs-Élysées. Chanel wychodzi poza modę
Ostatni adres zmienia perspektywę, bo Gabrielle Chanel nie budowała swojej pozycji wyłącznie w świecie ubrań. W latach 20. była blisko paryskiej awangardy, przyjaźniła się z artystami i wspierała Balety Rosyjskie Siergieja Diagilewa. 20 czerwca 1924 roku w Théâtre des Champs Élysées odbyła się premiera „Le Train Bleu”, do którego Chanel zaprojektowała kostiumy. Lista twórców brzmi dziś jak obsada wystawy o międzywojennej awangardzie: scenariusz napisał Jean Cocteau, muzykę skomponował Darius Milhaud, choreografię przygotowała Bronislava Nijinska, scenografię Henri Laurens, a kurtynę zaprojektował Pablo Picasso. Chanel ubrała bohaterów w stroje inspirowane sportem i wypoczynkiem na Riwierze – pojawiały się m.in. kostiumy kąpielowe, tenis i golf. Ten adres dobrze zamyka spacer, bo pokazuje jedną z najciekawszych stron jej kariery: modę jako część większego świata sztuki, ruchu i nowoczesnego stylu życia.
Jak przejść Paryż śladami Coco Chanel?
Nie układałabym tej trasy chronologicznie za wszelką cenę. Boulevard Malesherbes znajduje się dalej od pozostałych punktów, dlatego najwygodniej potraktować go jako osobny początek, a później przejechać w stronę Rue Cambon. Tam warto przejść od numeru 21 do 31, następnie skręcić w kierunku Place Vendôme i Ritz Paris. Théâtre des Champs-Élysées przy Avenue Montaigne zostawiłabym na koniec. Dzięki temu spacer zaczyna się od młodej modystki, przechodzi przez narodziny jednego z najważniejszych domów mody XX wieku, a kończy w świecie paryskiej awangardy. I chyba właśnie tak najlepiej czytać Chanel w Paryżu: nie jako pięć fotogenicznych punktów na mapie, ale pięć kolejnych etapów budowania legendy.
Paryż Chanel nie kończy się na podwójnym C
Na tej trasie najbardziej interesujące okazują się rzeczy, których nie da się kupić. Odległość między Rue Cambon a pokojem w Ritzu, fasada pierwszego atelier przy Boulevard Malesherbes czy teatr, w którym kostiumy Chanel znalazły się obok pracy Picassa i Cocteau, mówią o projektantce więcej niż kolejna witryna z torebką. Pokazują też, że jej estetyka nie powstała z jednego genialnego pomysłu. Składała się z obserwowania kobiet, sportu, podróży, relacji z artystami i życia w bardzo konkretnym fragmencie Paryża. Dlatego jeśli miałabym zaplanować fashion walk po francuskiej stolicy, zaczęłabym właśnie tutaj.
