„Pierścionek z orłem w koronie” powstał na podstawie powieści Aleksandra Ścibora-Rylskiego „Pierścionek z końskiego włosia”. Pisarz był również współautorem scenariusza „Popiołu i diamentu”, dlatego związki między obiema produkcjami wykraczają poza podobną tematykę. Wajda ponownie przyjrzał się losom żołnierzy podziemia, którzy po zakończeniu niemieckiej okupacji znaleźli się w rzeczywistości wymagającej zupełnie nowych wyborów. Film trafił do kin już po upadku komunizmu, kiedy o działalności Armii Krajowej i powojennych represjach można było opowiadać bez ograniczeń narzucanych wcześniej przez cenzurę. Reżyser wykorzystał tę możliwość, przedstawiając historię człowieka rozdartego między lojalnością wobec dawnych towarzyszy a pragnieniem zakończenia walki.
WIDEO…
„Pierścionek z orłem w koronie”. O czym opowiada film Andrzeja Wajdy?
Akcja rozpoczyna się podczas powstania warszawskiego w 1944 roku. Marcin, młody żołnierz Armii Krajowej, uczestniczy w walkach przeciwko Niemcom i jest świadkiem klęski powstańczego zrywu. Po zakończeniu walk nie odzyskuje jednak spokoju. Polska znalazła się pod kontrolą nowej władzy, a członkowie niepodległościowego podziemia muszą zdecydować, czy kontynuować działalność konspiracyjną. Marcin coraz wyraźniej dostrzega bezsens dalszego przelewania krwi. Zaczyna rozważać możliwość porozumienia z komunistami, choć zdaje sobie sprawę, że dla części dawnych towarzyszy taka decyzja będzie oznaczała zdradę. Próby znalezienia wyjścia z sytuacji prowadzą go do kontaktów z przedstawicielami nowego aparatu bezpieczeństwa. Bohater musi ocenić, komu może zaufać i jak daleko wolno mu się posunąć, aby ocalić siebie oraz innych żołnierzy.
Rafał Królikowski jako Marcin. Rola, która otworzyła mu drogę do kina
Rafał Królikowski wcielił się w Marcina, młodego akowca próbującego odnaleźć się w Polsce po zakończeniu niemieckiej okupacji. Była to jedna z jego pierwszych ról filmowych, a zarazem ważny moment w początkach kariery aktora. Wajda powierzył mu postać, której najważniejszy konflikt rozgrywa się pomiędzy obowiązkiem wobec podziemnej organizacji a własnym przekonaniem, że dalsza walka nie przyniesie oczekiwanych rezultatów. Marcin nie chce zaprzeczać temu, o co walczył podczas powstania, ale nie potrafi również zaakceptować perspektywy kolejnych ofiar. Jego decyzje budzą nieufność zarówno wśród dawnych współtowarzyszy, jak i przedstawicieli komunistycznej władzy. Królikowski pokazuje bohatera, który stopniowo traci pewność, czy istnieje rozwiązanie pozwalające zachować wierność własnym zasadom. W późniejszych latach aktor występował w filmach i serialach o znacznie lżejszym charakterze, dlatego jego udział w historycznym dramacie Wajdy pozostaje interesującym przypomnieniem początków kariery.
Cezary Pazura jako oficer UB. Zupełnie inne oblicze popularnego aktora
Jedną z istotnych ról w filmie zagrał Cezary Pazura, który wcielił się w porucznika Kosiora, funkcjonariusza komunistycznego aparatu bezpieczeństwa. Jego bohater reprezentuje nową władzę, próbującą podporządkować sobie żołnierzy podziemia i rozbić struktury organizacji niepodległościowych. Dla Marcina kontakty z takimi ludźmi są szczególnie ryzykowne. Każda rozmowa może zostać potraktowana przez dawnych towarzyszy jako dowód nielojalności, a obietnice składane przez funkcjonariuszy nie dają gwarancji bezpieczeństwa. Pazura, którego publiczność kojarzy przede wszystkim z „Kilerem”, „13 posterunkiem” i „Chłopaki nie płaczą”, wystąpił u Wajdy w roli pozbawionej typowo komediowego charakteru. Co ciekawe, w tym samym 1992 roku aktor pojawił się również w „Psach” Władysława Pasikowskiego, kolejnym filmie opowiadającym o ludziach uwikłanych w polityczne i społeczne przemiany.
Adrianna Biedrzyńska i Mirosław Baka. Miłość i lojalność w cieniu historii
W obsadzie „Pierścionka z orłem w koronie” znaleźli się także Adrianna Biedrzyńska i Mirosław Baka. Biedrzyńska wcieliła się w Wiśkę, ukochaną Marcina, której obecność przypomina bohaterowi o życiu poza konspiracją i politycznymi konfliktami. Relacja z kobietą staje się jednym z powodów, dla których młody żołnierz pragnie zakończenia walki. Mirosław Baka zagrał natomiast Tatarę, jednego z ludzi związanych z niepodległościowym podziemiem. Jego postawa pozwala spojrzeć na sytuację z perspektywy żołnierzy, którzy nie zamierzają pogodzić się z nowym porządkiem politycznym. Wajda zestawia w ten sposób odmienne odpowiedzi na pytanie, co należy zrobić po przegranej walce o wolność. Dla jednych najważniejsza pozostaje wierność przysiędze, dla innych ratowanie ludzi i próba powrotu do normalnego życia.
Dlaczego „Pierścionek z orłem w koronie” nawiązuje do „Popiołu i diamentu”?
Związek obu filmów jest świadomym zamysłem Andrzeja Wajdy. „Popiół i diament” z 1958 roku, z niezapomnianą rolą Zbigniewa Cybulskiego jako Maćka Chełmickiego, również przedstawiał dramat żołnierza podziemia stojącego przed wyborem między dalszą walką a pragnieniem osobistego szczęścia. W „Pierścionku z orłem w koronie” reżyser powrócił do podobnego konfliktu, ale opowiedział go z perspektywy twórcy pracującego już w wolnej Polsce. Jednym z najbardziej czytelnych nawiązań jest scena z płonącymi kieliszkami, przypominająca słynną sekwencję z „Popiołu i diamentu”. Oba obrazy łączy także postać młodego akowca, którego osobiste plany zostają podporządkowane politycznym wydarzeniom. Różnica polega na sposobie przedstawienia powojennych wyborów i możliwości otwartego mówienia o represjach wobec członków niepodległościowego podziemia.
Film powstał po upadku komunizmu. Wajda wrócił do bolesnej historii Polski
Premiera „Pierścionka z orłem w koronie” odbyła się w 1992 roku, kiedy polskie kino zaczynało mierzyć się z tematami wcześniej przedstawianymi w sposób ograniczony przez cenzurę. Historia Marcina pozwoliła Wajdzie powrócić do wydarzeń z lat 1944–1945, szczególnie trudnych dla żołnierzy Armii Krajowej. Po zakończeniu okupacji niemieckiej wielu z nich stanęło przed perspektywą aresztowania, ujawnienia swojej działalności lub kontynuowania konspiracji. Film pokazuje nieufność między dawnymi żołnierzami podziemia a przedstawicielami nowej władzy oraz dramat ludzi, którzy nie potrafili odnaleźć się w narzuconym porządku politycznym. Wajda nie ograniczył jednak opowieści do rekonstrukcji historycznych wydarzeń. Najważniejsze pozostają decyzje Marcina i ich konsekwencje dla jego relacji z najbliższymi oraz dawnymi towarzyszami broni.
Gdzie obejrzeć „Pierścionek z orłem w koronie”?
„Pierścionek z orłem w koronie” to dramat historyczny Andrzeja Wajdy z 1992 roku, którego dostępność w polskich serwisach streamingowych może się zmieniać. Aktualne możliwości obejrzenia filmu, w tym ewentualne wypożyczenie, zakup cyfrowy lub dostęp w abonamencie, można sprawdzić w serwisie JustWatch. Bez potwierdzenia aktualnej oferty nie należy przypisywać produkcji do konkretnej platformy VOD.
