Najciekawsze spa na świecie nie zawsze mają marmurową recepcję, puszysty szlafrok i menu zabiegów na kilkanaście stron. Czasami wystarczy gorąca woda, para, ręcznik i zasady przekazywane od pokoleń. Hammam w Stambule, jjimjilbang w Seulu, japoński onsen, fińska sauna i budapeszteńskie termy pokazują pięć zupełnie różnych podejść do kąpieli, odpoczynku i dbania o ciało. To również pięć doświadczeń, których nie da się w pełni odtworzyć w domowej łazience.
WIDEO…
Wellness tourism nie musi oznaczać wyjazdu do luksusowego resortu, w którym przez trzy dni pije się zielone smoothie i chodzi od masażu do facialu. Znacznie ciekawsze bywa poznanie rytuału, który dla mieszkańców danego kraju jest czymś zupełnie normalnym. Publiczne łaźnie, gorące źródła i sauny przez stulecia pełniły funkcje społeczne, higieniczne i kulturowe, a dopiero z czasem część z nich została opakowana w język współczesnego wellness. Dlatego zamiast szukać identycznego spa w każdym hotelu, warto czasem sprawdzić, jak odpoczywa się w miejscu, do którego właśnie przyjechaliśmy.
Stambuł. Hammam zaczyna się tam, gdzie kończy się zwykły prysznic
Turecki hammam jest jednocześnie kąpielą, peelingiem i rytuałem, a jego najbardziej charakterystycznym elementem jest kese – intensywne złuszczanie skóry specjalną rękawicą. Tradycyjne doświadczenie obejmuje rozgrzanie ciała w ciepłym, wypełnionym parą wnętrzu, peeling wykonywany przez osobę obsługującą hammam, a następnie mycie pianą na podgrzewanym marmurze. W Stambule można wybierać między prostymi lokalnymi łaźniami a spektakularnymi historycznymi wnętrzami, które dziś funkcjonują bardziej jak luksusowe spa. Jednym z najbardziej znanych jest Hürrem Sultan Hamamı, XVI-wieczny hammam położony między Hagią Sophią a Błękitnym Meczetem. Obecnie podstawowy 45-minutowy rytuał obejmujący kese, mycie pianą oraz masaż głowy i szyi kosztuje 110 euro, a bardziej rozbudowane pakiety dochodzą do 300 euro. Nie trzeba jednak wydawać kilkuset euro, żeby poznać hammam – w mieście działają również mniej luksusowe łaźnie. Warto natomiast wcześniej sprawdzić zasady konkretnego miejsca, bo hammamy różnią się podziałem przestrzeni, godzinami dla kobiet i mężczyzn oraz zakresem zabiegów.
Seul. Do jjimjilbang nie przychodzi się tylko na godzinę
Koreański jjimjilbang może być największym zaskoczeniem dla osoby przyzwyczajonej do europejskiego spa. To bardziej kompleks wypoczynkowy niż miejsce jednego zabiegu: są gorące i zimne kąpiele, sauny o różnych temperaturach, przestrzenie do odpoczynku, a w większych obiektach także restauracje, strefy relaksu i dodatkowe zabiegi. Część kąpielowa jest zazwyczaj podzielona według płci i korzysta się z niej bez stroju, natomiast wspólne strefy jjimjilbang odwiedza się w ubraniu otrzymanym na miejscu. Można tu spędzić kilka godzin, odpoczywać między kolejnymi saunami, coś zjeść i wrócić do kąpieli. Właśnie ta swoboda odróżnia jjimjilbang od klasycznego spa, gdzie każda minuta zabiegu jest wpisana w rezerwację. Jeśli w planie podróży jest Seul, warto potraktować takie miejsce nie jako „koreańską saunę”, ale jako osobne doświadczenie kulturowe i zarezerwować na nie przynajmniej kilka godzin.
Japonia. W onsenie najważniejsza jest woda i kilka zasad
Japoński onsen jest prawdopodobnie najbardziej rytualnym doświadczeniem z całej piątki. To kąpiel w naturalnej wodzie termalnej, a dzięki geologii kraju gorące źródła znajdują się w wielu regionach Japonii. Można korzystać z nich w miastach, górskich miejscowościach onsenowych albo podczas pobytu w tradycyjnym ryokanie. Najważniejsza jest jednak etykieta. Przed wejściem do wspólnej kąpieli trzeba dokładnie umyć ciało, do wody wchodzi się zazwyczaj nago, a małego ręcznika nie zanurza się w basenie. Długie włosy należy związać, telefon zostaje poza strefą kąpielową, a przed wizytą warto sprawdzić politykę dotyczącą tatuaży, ponieważ część obiektów nadal ogranicza wstęp osobom, które je mają. Jeśli publiczna kąpiel bez stroju jest zbyt dużym wyjściem ze strefy komfortu, niektóre ryokany i ośrodki oferują prywatne onseny wynajmowane na określony czas.
Helsinki. Najpierw sauna, później zimne morze
W Finlandii sauna nie jest atrakcją stworzoną dla turystów i właśnie to czyni ją tak ciekawą. W Helsinkach można znaleźć publiczne sauny w centrum, historyczne obiekty i nowoczesne kompleksy nad samym Bałtykiem. Najbardziej fotogenicznym przykładem jest Löyly, którego drewniana architektura stała się jednym ze współczesnych symboli miasta. Kompleks ma trzy sauny, w tym tradycyjną saunę dymną, a z tarasu można zejść bezpośrednio do morza. Oficjalny serwis turystyczny Helsinek opisuje połączenie gorącej sauny z zanurzeniem w zimnej wodzie jako jedno z charakterystycznych doświadczeń miasta. Nie chodzi jednak o bicie rekordów w wytrzymywaniu ekstremalnych temperatur. Sauna ma być miejscem odpoczynku, a wejście do zimnego Bałtyku jest opcjonalną częścią doświadczenia. W Helsinkach szybko można zrozumieć, że sauna funkcjonuje bardziej jak element tygodniowego rytmu życia niż okazjonalny luksusowy zabieg.
Budapeszt. Do term przychodzi się na kilka godzin
Budapeszt jest prawdopodobnie najłatwiejszym kierunkiem z tej listy do zrealizowania podczas krótkiego city breaku z Polski. Miasto zbudowało ogromną część swojej wellnessowej tożsamości wokół wód termalnych, a historyczne kąpieliska są jednocześnie zabytkami i miejscami, do których nadal przychodzi się po prostu odpocząć. Najbardziej rozpoznawalne są Széchenyi Thermal Bath z charakterystycznymi zewnętrznymi basenami oraz Rudas Thermal Bath, którego historia sięga okresu osmańskiego. Wizyta w budapeszteńskich termach nie przypomina klasycznego zabiegu spa – zamiast rezerwacji na 60 minut dostaje się dostęp do basenów o różnych temperaturach i przestrzeni, w której można spędzić sporą część dnia. Przed wizytą trzeba sprawdzić aktualne zasady konkretnego kąpieliska, godziny otwarcia i rodzaj biletu, szczególnie że poszczególne obiekty różnią się charakterem i ofertą.
Hammam, jjimjilbang, onsen, sauna czy termy?
Każdy z tych rytuałów odpowiada na trochę inną potrzebę. Hammam w Stambule jest najbardziej zbliżony do zabiegu beauty, bo peeling kese i mycie pianą sprawiają, że pielęgnacja ciała jest integralną częścią doświadczenia. Jjimjilbang w Seulu wygrywa, jeśli chcemy zwolnić na kilka godzin i zobaczyć koreańską kulturę odpoczynku od środka. Japoński onsen jest najbardziej ceremonialny i wymaga poznania lokalnej etykiety. Helsinki pokazują społeczną stronę sauny i kontrast między gorącem a zimnem, a Budapeszt pozwala wejść do wody termalnej właściwie w samym środku europejskiego city breaku. Nie ma więc jednego „najlepszego” rytuału. Najciekawsze jest właśnie to, jak bardzo różne kultury stworzyły własne odpowiedzi na tę samą potrzebę: zatrzymania się na chwilę.
Czy takie rytuały naprawdę działają na urodę?
Nie warto obiecywać efektów, których nie da się zagwarantować. Hammam może pozostawić skórę wygładzoną po mechanicznym peelingu, ciepło sauny czy kąpieli może dawać przyjemne poczucie rozluźnienia, ale żadnego z tych rytuałów nie należy traktować jak cudownego zabiegu odmładzającego czy sposobu na „detoks organizmu”. W przypadku onsenów nawet oficjalne japońskie źródła zwracają uwagę przede wszystkim na relaks, właściwości termalne i zróżnicowany skład mineralny wód. Największą wartością wszystkich pięciu doświadczeń jest coś znacznie prostszego: przez godzinę albo kilka godzin naprawdę niczego nie trzeba robić. Telefon zostaje w szafce, ciało się rozgrzewa, a tempo podróży na chwilę zwalnia.
Najlepsze spa w podróży nie zawsze nazywa się spa
I właśnie dlatego hammam, jjimjilbang, onsen, sauna czy termy warto wpisywać do planu podróży obok restauracji, muzeów i zabytków. Pozwalają nie tylko odpocząć po całym dniu chodzenia, ale też zobaczyć fragment lokalnej codzienności, którego nie da się poznać podczas godzinnego zabiegu w międzynarodowym hotelu. W Stambule będzie to rozgrzany marmur i rękawica kese, w Seulu kilka godzin między kąpielami i saunami, w Japonii cisza gorącego źródła, w Helsinkach para przeplatana zimnym Bałtykiem, a w Budapeszcie basen termalny otoczony historyczną architekturą. Beauty souvenir tym razem nie mieści się w walizce. Zostaje raczej jako rytuał, który po powrocie chce się powtórzyć.
