Co to jest drzewko decyzyjne? 

Proces podejmowania decyzji można zobrazować za pomocą popularnego modelu, jakim jest drzewko decyzyjne. Metoda ta pozwala przedstawić konkretny problem w sposób graficzny i poddać go szczegółowej analizie pod kątem możliwych rozwiązań oraz ich skutków – zarówno pozytywnych, jak i negatywnych (za i przeciw). Drzewo decyzyjne stwarza również możliwość przeprowadzenia refleksji nad celami oraz wartościami, które wiążą się z podejmowaną decyzją. 

Model ten pozwala rozwiązać problem w podejmowaniu decyzji, z którymi wiąże się określone ryzyko. Dzięki skorzystaniu z tego rodzaju modelu, podjęty wybór będzie w pełni świadomy. Osoba go stosująca może przewidzieć konsekwencje podjętych działań. Metoda ta sprawdza się świetnie zwłaszcza w przypadku, kiedy do realizacji określonego celu może prowadzić wiele różnych rozwiązań. Stworzony schemat jest bardzo czytelny. 

Drzewko decyzyjne stanowi metodę wykorzystywaną powszechnie w celu aktywizacji uczniów. Wspomaga również proces podejmowania decyzji biznesowych, dlatego z modelu tego korzystają również menedżerowie. Tego typu mapa myśli może być także pomocna w rozwoju osobistym, dlatego często drzewkami decyzyjnymi posługują się coachowie. 

Jak zrobić drzewko decyzyjne? 

Aby posłużyć się tą metodą podejmowania decyzji, należy przygotować schemat drzewka decyzyjnego. Powinno ono składać się z korzenia, pnia, a także poszczególnych gałęzi, skierowanych bezpośrednio do wierzchołków drzewa. 

Ogólny schemat drzewa decyzyjnego powinien być następujący (w tym wypadku od dołu): 

    • pień – sytuacja problemowa wymagająca podjęcia decyzji,

    • warianty możliwych rozwiązań do zastosowania,

    • przewidywalne pozytywne skutki każdej z alternatyw,

    • przewidywalne negatywne skutki każdej z alternatyw,

    • cele oraz wartości, w związku z którymi rozważamy podjęcie decyzji.

Należy wymienić jak najwięcej możliwych rozwiązań, które przychodzą nam do głowy. W koronie drzewa powinny zostać umieszczone jedynie najważniejsze cele i wartości. Należy pamiętać o logicznym powiązaniu z nimi każdego przewidywanego skutku.

Drzewko decyzyjne: przykład 

Aby lepiej zrozumieć, na czym polega model drzewka decyzyjnego, warto obejrzeć przykładowy wzór, który przedstawia poszczególne etapy podejmowania decyzji. Często mają one odwróconą lub bardzo uproszczoną formę – składają się wyłącznie ze strzałek i słów, ale całościowo kształtem przypominają drzewo.

Sytuacją problemową może być wybór kierunku studiów. Do celów podjęcia takiej decyzji można zaliczyć np. zwiększenie swoich szans na znalezienie dobrze płatnej, ciekawej i wartościowej pracy, poszerzenie horyzontów myślowych czy rozwinięcie własnych zainteresowań. 

Zobacz także:
Czy warto iść na studia: zalety i wady. Jak podjąć decyzję o studiowaniu?

Do przykładowych decyzji można zaliczyć wybór takich kierunków jak:

    • medycyna,

    • socjologia,

    • informatyka,

    • turystyka i rekreacja,

    • ekonomia.

Następnie wymieniamy pozytywne skutki każdego z wyborów. W przypadku medycyny może być to np. możliwość ratowania życia innych ludzi, wysokie zarobki czy pewność zatrudnienia. Wybór socjologii jako kierunku studiów może wiązać się z szansą poszerzenia horyzontów oraz rozwinięcia umiejętności interpersonalnych. W przypadku informatyki do pozytywnych skutków takiej decyzji można zaliczyć wysokie zarobki, możliwość pracy w międzynarodowej korporacji czy wiele dróg rozwoju zawodowego. Generalnie to bardzo przyszłościowy zawód.

Wybór kierunku „turystyka i rekreacja” może wiązać się z takimi pozytywnymi skutkami, jak łatwość dostania się na studia i ich ukończenia, a także możliwość poszerzenia wiedzy o świecie. W przypadku decyzji o studiach ekonomicznych będziemy mogli przewidywać, że poszerzymy wiedzę o świecie finansów oraz nauczymy się inwestować. 

Kolejnym etapem będzie wyodrębnienie potencjalnych skutków negatywnych. Jeżeli wybierzemy socjologię lub turystykę i rekreację, wtedy może być nam trudno znaleźć dobrze płatną pracę i zgodną z wykształceniem. W przypadku wyboru medycyny, problematyczne może okazać się godzenie po studiach życia osobistego z zawodowym. Studia takie będą również trudne, czasochłonne, stresujące i kosztowne. Trzeba więc zadać sobie pytanie, czy medycyna to rzeczywiście nasza pasja i powołanie.

Jeżeli zdecydujemy się na wybór ekonomii, a nie jesteśmy wciąż do końca do niego przekonani, wtedy po stronie możliwych negatywnych skutków zapiszemy np. nudne zajęcia oraz sporą konkurencję na rynku pracy dla absolwentów tego kierunku. Negatywnym skutkiem wyboru kierunku informatycznego może być natomiast konieczność nieustannego dokształcania się po studiach. 

Po wypisaniu wszystkich argumentów za i przeciw, należy dokładnie przyjrzeć się każdemu z nich, a następnie dokonać wyboru jednego z rozpatrywanych kierunków. Ostateczna decyzja powinna zostać uzależniona od tego, które cele i wartości uznajemy za najistotniejsze, co w życiu zawodowym jest dla nas najważniejsze i czy – jeśli już – praca powinna być dla nas także pasją.

Inne modele podejmowania decyzji 

Jeżeli nie wiemy, jak podejmować decyzje, warto skorzystać również z innych metod, takich jak np. 

  •  „szkielet ryby” – metoda ta wymaga zastosowania planszy przedstawiającej szkielet ryby. Główny problem należy wpisać w części odpowiadającej głowie ryby, a także sformułować kluczowe cele podjęcia decyzji. Na dużych ościach umieszczamy od 4 do 6 możliwych wyborów, a następnie na małych ościach zapisujemy czynniki, które mogą mieć wpływ na podjęcie każdego wyboru. Na podstawie przedstawionych graficznie informacji wybieramy najlepszą decyzję. 
     
  •  „asocjogram” – wypisujemy na diagramie wszystkie pomysły na rozwiązanie danego problemu, które przychodzą nam do głowy. O to samo prosimy inną osobę, np. przyjaciela czy partnera, po czym wymieniamy się kartkami i wspólnie poszukujemy najlepszego rozwiązania. Asocjogram powinien przyjąć formę promieniście rozchodzącego się diagramu.  Główne hasło (problem) to słońce, podczas gdy promienie obrazują poszczególne skojarzenia – sposoby rozwiązania problemu.